Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

KOORD002 - Boter en toverij

Een sage (boek), 1981

Hoofdtekst

,Heb je het gehoord, de boter wordt duurder,' vertelden de Amsterdammers elkaar op 3 juni l624. ln onze tijd zou daar niet zoveel drukte over worden gemaakt, maar in die jaren werd zoiets niet zonder meer geslikt. zoals altijd wanneer er iets bijzonders aan de hand was, trok het volk naar de Dam waar bovendien de 'Pagter of Impostmeester van de Boter' kantoor hield.

Er werd gescholden en met stenen gegooid, kortom er ontstond een flinke rel welke zich over de hele binnenstad verspreidde.

Nu worden er bij een dergelijk festival vaak allerlei klusjes afgewikkeld die helemaal niets met de eigenlijke oorzaak van de herrie te maken hebben. Zoiets werd die dag op de Nieuwmarkt vertoond. Ook daar bevond zich een oproerige en opgewonden menigte die een uitlaat zocht voor haar onlustgevoelens.

'Dat ouwe wijf daar, dat is een heks!' schreeuwde iemand op een bejaarde vrouw wijzend. Nu waren heksenprocessen in 1610 officieel afgeschaft zodat men bij de overheid niet meer met beschuldigingen van toverij etc. hoefde aan te komen. Maar onder het volk was men er nog steeds van overtuigd, dat die hele santekraam van heksen, duivels en toverij nog altijd een levensgrote bedreiging vormde, waartegen men zich beschermen moest.

De van hekserij verdachte vrouw zag zich al gauw omringd door een stel opgewonden mannen en vrouwen. ,Gooi haar de plomp in,' klonk het. Ze werd naar de kade gedrongen en in het water gesmeten. In die tijd droegen de dames gewoonlijk een heel stel rokken. Daardoor kwam het waarschijnlijk, dat de vrouw op die rokken een tijdje bleef drijven. 'Zie je wel, ze zinkt niet, het is vast een heks,' werd er geroepen. Niet iedereen van het aanwezige publiek had waardering voor dit volksgericht. Er kwam protest en met een paar man lukte het de vrouw weer op het droge te krijgen. Dit werd de redders niet in dank afgenomen. Er ontstond een volwassen vechtpartij. De heksenjagers wonnen de slag en opnieuw ging de vrouw het water in. Door een schuitevoerder die met zijn boot aan de kade lag, werd nog een poging gewaagd om de drenkeling te redden. Maar zijn schuit werd besprongen door een paar kerels die hem met messen bedreigden. De man zag in dat hij verder ook niets kon doen en staakte zijn pogingen.

Zonder dat iemand verder een hand durfde uitsteken verdronk de vrouw voor de ogen van honderden mensen. De politie schitterde bij dit drama door afwezigheid, maar er werd later wel getracht de daders op te sporen. Zelfs een beloning van f 300,- werd in uitzicht gesteld voor degene die de schuldige kon aanwijzen. Het mocht niet baten. Geen van de moordenaars is ooit gepakt, maar de boter werd wel duurder.

Onderwerp

SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste    SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste   

Beschrijving

Tijdens een protest tegen de prijsverhoging van boter wordt een oude vrouw van hekserij beschuldigd. Een groep mensen gooit haar het water in, maar ze zinkt niet omdat ze een heel stel rokken aan heeft. Ze wordt uit het water gered, maar de heksenjagers gooien haar er opnieuw in. Dit keer verdrinkt ze.

Bron

Koord, Ch.: Oude Amsterdamse Volksverhalen. Heerlen 1981. p. 32-33

Naam Locatie in Tekst

Amsterdam    Amsterdam   

Nieuwmarkt    Nieuwmarkt   

Dam    Dam