Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

21INVOER006 - Legende van ijdele Bartje

Een legende (internet), woensdag 01 november 2017

Hoofdtekst

Legende van ijdele Bartje

Het verhaal speelt zich af in het Holland van de Middeleeuwen waar ridder IJsbrand en zijn vrouw Hadewij in Delft een gelukkig leven leidden. Toch bestond hun leven niet alleen maar uit geluk want van de vijf kinderen die Hadewij op de wereld gezet had waren alleen nog dochter Ada en zoon Bartholomeus in leven. Het ontbrak het gezin Van der Made aan niets en devoot als zij waren voelden zij zich verplicht aan god iets terug te doen voor al het goede wat zij in het leven hadden mogen ontvangen. Nu was dit niet ongebruikelijk, veel gegoede families dankten hun schepper door één van de dochters het klooster in te sturen of de kerk financiële steun te verlenen. Hadewij en IJsbrand hamerden er daarom bij zoon Bart op zich later in te zetten voor de kerk, net als vader IJsbrand dat gedaan had. Enthousiast had Bartje geroepen dat hij het kleine kerkje ter plaatse tot de mooiste kerk van Holland zou laten ombouwen. Die kerk zou vervolgens zijn naam moeten dragen zodat iedereen zou weten wie de kerk betaald had. Zijn rijkdom en devotie zou hem tot meerdere eer en glorie strekken. Zwijgend hadden zijn ouders elkaar aangekeken in de hoop dat deze ijdele bevlieging van zelf zou overwaaien. Toen echter Bartholomeus zijn uitspraken keer op keer bleef herhalen, er zelfs ten overstaan van zijn vrienden over opschepte, zou zijn moeder hem vermanend toegesproken hebben. Met verdriet in haar stem had zij haar zoon voorgehouden dat zijn daden voort dienden te komen uit devotie en niet uit eigen belang. Het mocht niet baten, de jongen hield voet bij stuk. Eenmaal volwassen stond Bart op het punt de daad bij het woord te voegen. De bouwplannen waren reeds tot in de kleinste details uitgewerkt toen hij op de vooravond van de bouw een hem onbekende edelman had ontmoet. Vol trots had Bart verteld over zijn grootse plannen. De ridder leek er niet van onder de indruk. Zijn antwoord luidde: “Wanneer uw daden niet in uw hart geboren zijn bereikt u niet hetgeen u voorstaat. De kerk zal zich van u afkeren en uw daden zullen in twijfel getrokken worden.” Geïrriteerd had Bartholomeus het gesprek beëindigd, vastberaden zich niets van die vreemde snoeshaan aan te trekken. Wie dacht hij eigenlijk wel dat hij was?! Die nacht kon Bart de slaap niet vatten. Woelend in zijn bed dacht hij terug aan de kwetsende woorden van die onbekende edelman. Pas nadat hij zich voorgenomen had de ridder de volgende morgen op te zoeken en hem de waarheid te vertellen kwamen zijn gedachten tot rust en zonk hij in een diepe slaap. Helaas was de rust van korte duur daar hij ook in zijn dromen niet met rust gelaten werd. Hij zag zichzelf tussen zijn moeder en de vreemde ridder staan, die hem beiden de les wilden lezen, terwijl achter hem de bouw van de kerk in volle gang was. Steeds wanneer hij in zijn droom omkeek naar de bouwwerkzaamheden ging er niet iets mis waardoor het werk niet vorderde. Badend in het zweet werd Bart die ochtend wakker. Terugdenkend aan zijn droom en aan het gesprek de dag ervoor groeide zijn woede jegens de edelman. Een bediende werd op pad gestuurd om uit te zoeken in welke herberg de vreemdeling overnacht had. Het resultaat van zijn zoektocht bleek vruchteloos; geen enkele herberg in de stad had de man onderdak geboden. Sterker nog, niemand in de stad leek de edelman gezien te hebben. Als ware hij opgegaan in lucht. Stelliger dan ooit was Bart over zijn voorgenomen plannen. De kerk zal zich van mij afkeren? Echt niet! Iedereen knikt en buigt hier voor mij, inclusief het kerkbestuur. De bouw van het godshuis verliep voorspoedig. Van het kleine kerkje dat op de plaats van de bouw had gestaan was weinig meer te her-kennen. Eenmaal voltooid droeg de kerk zijn naam “Bartholomeuskerk”. Hoofdschuddend had zijn moeder zich neergelegd bij de beslissing van haar ijdele zoon. IJdele Bartje leefde zijn leven vrolijk verder zonder dat zich bijzondere gebeurtenissen met betrekking tot ‘zijn’ kerk plaatsvonden. Uiteindelijk vond zijn laatste rustplaats in dit bedehuis. Met zijn overlijden werd niet het einde ingeluid van de kerk. Anderen zouden de kerk nog mooier en nog groter maken. Een statige toren werd aan de kerk gebouwd en was vanuit de wijde omgeving te zien. Maar met die toren bleek iets vreemds aan de hand; reeds tijdens de bouw leek het monumentale object scheef te zakken. De bouwmeester besloten de werkzaamheden aan te passen zodat het resterende deel van de toren recht zou komen te staan. Het gevolg daarvan was dat de toren een knik ging vertonen. Een voorspelling leek daarmee te zijn uitgekomen; de naam Bartholomeuskerk werd allang niet meer gebruikt terwijl ijdele Bartje in de vergetelheid was geraakt. De kerk werd in later tijden in de volksmond “Oude Jan” genoemd. Door de knik in de toren lijkt Jan zich opzij te buigen. Zich af te keren zeg maar. Af te keren van de plaats waar ooit het woonhuis van ijdele Bartje had gestaan. De reden waardoor de toren reeds tijdens de bouw scheefzakte is gelegen in de omlegging van de Oude Delft. Deze gracht werd vermoedelijk enigszins aangepast om ruimte te bieden aan de toren. Hierdoor kwam het bouwwerk deels op een zandrug en deels op de voormalige gracht te staan. Inklinking van de bodem zorgde vervolgens voor het scheefzakken. Bron: 'Delft, anders bekeken' deel 2

Beschrijving

Bartholomeus, een adellijke man uit een sterk religieuze familie uit Delft, wil in de geschiedenis voortleven door het kleine lokale kerkje in zijn dorp te veranderen naar de grootste kerk in de buurt. Zijn ouders zijn tegen zijn plan dat hij deze daad opdraagt aan zichzelf omdat hij anders zijn liefde voor God niet laat zien. "IJdele Bartje", zoals hij ook wel werd genoemd, bleef echter bij zijn standpunt tegen het advies van zijn ouders en de anonieme ridder die hem aansprak. Hij liet de "Bartholomeuskerk" bouwen en stierf ook later rijk en oud in deze kerk. Na zijn dood hebben vele bouwmeesters nog toegevoegd aan de kerk, zoals een toren die uiteindelijk scheef begon te staan dus is hier een knik in gemaakt waardoor de kerk "Oude Jan" werd genoemd door de mensen, de knik die wegleunde of afkeerde van de plaats waar Bartholomeus ooit gewoond had.

Bron

Delft, anders bekeken deel 2

Naam Overig in Tekst

Bartholomeus    Bartholomeus   

Ijdele Bartje    Ijdele Bartje   

Hadewij    Hadewij   

Ijsbrand    Ijsbrand   

Oude Jan    Oude Jan   

Bartholomeuskerk    Bartholomeuskerk   

Naam Locatie in Tekst

Delft    Delft   

Plaats van Handelen

Delft    Delft   

Datum Invoer

2017-11-02