Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

VODA_012_05

Een sage (mondeling), maandag 10 november 1975

Hoofdtekst

’t Ging over Siene Bartels.

't Was geweten dat die ouwe Siene mit ‘n Duvel omgang hao en de zwarte kunsten kon.

Siene, da was een heel old versleten wuuf, krom van de rheumatiek, slordig, veul in de doen en laoten, met een afzichtelijk gezicht, een afhangende neuze, wied uutstaonde flaporen en ze had nog rooi haor ook. De kinders in de buurte die gaon hard op de loop as ze in de deure kwam staon. Ze woonde op de Ponte-Avancé, da’s een klein gehuchje onder Iesendieke. En dat huusje, dat was mit riet gedekt wat dat overigens in de kontriejen toen overal ‘t geval was. Ja, in die lange winteraoves, dan kwammen de mensen kort bie mekaore zo, de ‘n ene keer bie ‘n enen, dan een ander keer bie ‘n andern, en dan vertellen ze de belevenissen van de dag, mor ‘t liefste nog over spookgeschiedenissen die ze dan zelf meegemaokt hodden, of van derden hoord hodden. Peert Dalle die vertelden dat he gisteraovend een beetje laoter was thuusgekommen, en dat er toen een grote zwarte katte voor z’n deure zat, en dat hie helemaol niet vertrouwen. De schrik lag hum ien benen, zeit ie, want dat was Siene Bartels, want die kan allenne dreien en in een katte verandern. We d’r motten dat niet proberen want dat gaot toch niet. En toen die katte, zeit ie, met m’n klompe, een hele harde schop tegen z’n kop gegeven, die vloog wel drie meter vijfig tegen houten schut. Na, ik bin gauw in huus gegaon en de deure gegrendeld, want ik dacht wie weet wat er nog gebeurt. Den andern dag was dudelik dat die katte Siene Bartels geweest was, want ze stond in deurgat met d’r hoofd helemaol in de windsels en een hiel dikke kokke. Ik zei tegen der ‘Wat is ter noe aan de hand?!’ en toen zei ze dat ze zo een tandpiene hao, maor ik zei: ‘Zou ’t zol ’t met nie kunnen wezen da’je gisteraoven toen jen eigen in ’n zwarte katte verandert dat ik joe ‘n beetjen hard tegen joen hoofd geschopt hè?’ Mor Siene gaf geen antwoord en ze ging gauw naor binnen.

Peert was nauwelijks mit zien vertellinge klaor, of de haorden ze buuten op een dikke vrezelijk lawaoi. De nene keer weer der gebruld as een beer, dan weer gebalkt as een ezel, of geblaft as een hond. Jao, dat durft, dat durfte geen jien gaon kieken wat ’t was, ma, omdat ’t al even bleef anhouwe, besloten ze saomen naor buuten te gaon. Pé Dalle nam ’n grote dikke knippe mee, jao je kan nooit weten, mor wat ze daor zaogen, da’s met geen penne te beschrieven. Ze kriegen haost de stupen van op ’t lief, ’t was zoiets as ’n groot voorwereldlijk dier, zo groot as ’n ponytje, en zien stèèrt was wel twee meter lank. Piet Naojaort, die der ‘n beetje der dichterbie kwam, die kreeg een harde slag van die stèèrt dat die halsoverkop van diek aflopen. Dat beest, op vier dikke poten en ’n ronde kop, met twee lange hoorens. En at die niesten dan sprong et vuur uut de neuze. Kon sprongen maoken van wel twee meter hoog! Ze zeiden onder mekaore ‘Dat kan nie anders as Siene Bartels wezen, die het ei in dat beeste veranderd.’ Pé Dalle, die wol mit zien stok op de rekke slaon, mor … sl- … hey sloeg 'm zeker goed, want ie sloeg dat beeste glad in twee, en de voorsten helft, d’ leep de ene kant weg, en den andern helft de tegenovergestelde richting.

Ze wieren allemaol mit stomheid geslaogen, ze bestierven nog van bangigheid. Pé Dalle zei ‘Laoten e naor Siene der huus gaon, en verantwoording eisen.’ Mor toen e Siene der huus kwommen, lag ze in bedde, en de deure was gegrendeld zodat ze niet binnen kost kommen. Pé Dalle zei … tegen de deure riep die ‘Eergisteraovend heie ie in ’n nijen zwarte katte veranderd, en vanaovend in nen vreemde beeste! Ie hebt ons allemaol de stupen op ’t lief gejaogd, dat moet mor es ‘n keer gedaon zien!‘ Mor Siene riep vanuut heur bedde terug dat ze nergens van wist. ‘Jao, jao, dat antwoord hebben we wel verwacht, mor as je niet open doet dan steken wie je boeltje in brand en dan worde je levend verbrand, dat zal zeker beter zien! Siene riep terug ‘A’j dat durven doen dan zitten je der vamirregen alle bie de veldwachter in ’t kot, want brandstichtningen da’s bie de wet verboojen!’ En waorachtig, dat sloeg in, want Siet van Straote die zei tegen ’n ander, die zei ‘Ie dinkt toch zeker niet dat ik voor dat smerige wuuf nog in den bak wil gaon zitten? En bovendien, amme dat huusje in brand steken, dan verandert Sien d’r eigen in ’n muus of ratte, en dan hebben ze d’r op die maniere nog niet te pakken!’ Jao, die andern mossen toch wel geliek geven, en toen hebben ze ’t er allemaol bie gelaoten.

Onderwerp

SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.    SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.   

Beschrijving

Siene Bartels, een heks, verschijnt in allerlei gedaanten. Als zwarte kat wordt ze tegen het hoofd geschopt, en de volgende dag heeft ze verband om haar hoofd. Andere gedaanten zijn een beer, ezel, en hond, en als laatste wordt ze een beest ter grootte van een pony met 2 meter lange staart, 2 hoorns, en vuur uit de neus dat sprongen van 2 meter hoog kon maken. Het wordt door midden geslagen en loopt in twee delen weg. De mannen komen de heks bedreigen. Ze willen het huis in brand steken. Ze doen het niet, want ze willen er niet voor de bak in draaien, en als muis of rat zou ze toch ontsnappen.

Bron

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

Motief

G275.12 - Witch in the form of an animal is injured or killed as a result of the injury to the animal.    G275.12 - Witch in the form of an animal is injured or killed as a result of the injury to the animal.   

G275.10 - Witch as participater in battle.    G275.10 - Witch as participater in battle.   

D683.2 - Transformation by witch (sorceress).    D683.2 - Transformation by witch (sorceress).   

Naam Overig in Tekst

Siene Bartels    Siene Bartels   

Peert (Pé) Dalle    Peert (Pé) Dalle   

Piet Naojaort    Piet Naojaort   

Siet van Straote    Siet van Straote   

Naam Locatie in Tekst

IJzendijke    IJzendijke   

Plaats van Handelen

Ponte-Avancé    Ponte-Avancé   

Word count group

500-1000