Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

VODA_015_10

Een sage (mondeling), vrijdag 12 november 1976

Hoofdtekst

Dat was mien broer, dat was aover dinst, hef vier jaor gediend, hè? Nou däöd hae in Den Haag, in een fijn zaak, däöd hae baardziekten op. Baardziekte, en dat is nöt. Vorschrikkelijk! Dat zint doezend zo’n geel sjtipkes, en die kregen een kors, God weet mie diek, wa. En niks as jeuken, vaoral tegen verandering van het weer. Doe haej dat een din zalf, en doe kwamde hae het redden. De is nog – God weit wat spitst – een njiste geweest. De haor hebben ze hom oetgetrök van den baard, hebben ze hem oetgetrok. Spaerke vaor spaerke. Het is waor! Het zol in de haorwortels zitten. Doezenden guljens heeft hae daoran oetgegeven. Nou, naor een kerk of dingen kost hae niet hingaon. Hae sjaamde zich vaor zich laoten te zien. Kwam der nen mens, raost hae omhoeëg noar baoven naor zien kaomer, hè? Maar doe om acht oere, daor klopt der eine väör op de deur, ja, nou macht hae nou op, en dat was nou een sjooier met nen korf. Nou, allefijn. Maar nou wol hae koffie drinken. En dan kiekt hae in de gang, hae ging hallef in de gang, en mien broer da zaat daar hoe gij daor zit, daor zuut hum per ongeluk, hè? En mien broer omhoeëg. ‘Merzete, wat ist hae bang!’ zeet hae. ‘Ja,’ zeet vader, ‘Dae heeft get in het gezicht,’ zeed vader, ‘daor sjaamte zich väör. Dat konden ze nörgens genàèzen,’ zeed hae. Alle dokters af, ze wisten het zo äöveralle. Nou hebben ze gezagd: ‘Ge moste in die gaon,’ hoe’t hae het wou, maar doe bande het an niet, zagden ze, hè? Nou waonden der hier in Helden al draej die det haejen. Dat was daor eine van eh … drogisterij, en ein jung, dei werkten in Panninge an de ringhove, wa. ‘Mein Gott,’ zeed hae. ‘Dat is nog ginne honk te gunnen,’ zeed hae. En daor haejen we de pan op de taofel staon, dat is nog het gebroek. Doen we nog. Daor sopten we in, en dan spek sniejen, op, hè? Tegen haejemwaor. Dat zuut hae. ‘Hè,’ zeed hae, ‘in jaoren en jaoren heb ik geen spek meer gehad,’ zeed hae. ‘Toenwat waar ik toch bleije dat ik met kon drinken,’ zeed hae. ‘Ja, zet gie maar baej,’ zeed vader. ‘Niet vaor niks,’ zag hae. ‘Ik drink koffie, ziet ge nich, en ik genàès dij jong, dat kan niemand zoas ik. Ik genàès dat jong, gratis! En as ge het niet geluifd,’ zeed hae, ‘dan zal ich dat laoten zeen, dan doe ik der auch een beloning baej auch nog,’ zeed hae. En den völte hum in zien tàès, en daor haalt hae breefkes oet, geld, zo’n börstel. De meisten waoren van doezend. En ich keek dernaor en ik begonde met te lachen. ‘Daor leg ik daor een breefke van honderd daor in de kast. En as ik dat jong binnen de tjin daag niet genàès,’ zee hae, ‘en hae net zo blank is als wae allemaol, dan is dat breefke väör euch. En dan kom ik noch terug, wies dat hae genàèsen is,’ zeed hae. ‘Maar genàèsen binnen de tjin daag,’ zag hae. Potdomme, zeg, toen we verslagen warren. Toen zag ik: ‘Ja maar,’ ik zeg: ‘As ge zoväöl geld hebt, wat hebt ge potverdorie kapetaal in de tàès!’ zag ik tegen hum. ‘En dan met ne korf rondgaon, dat begriep ich niet.’ Ja, ik waorre niet bevroren, wat het hae, hè? ‘Ja,’ zeed hae, ‘ik ben ongetrouwd,’ zeed hae. ‘En ik heb het genug,’ zeed hae. ‘Ik heb geld zat. As ge getrouwd bent,’ zeed hae, ‘dan bun ik gedwongen van de mensen bie gen hoes daor te brengen,’ zeed hae. ‘Maar nou,’ zeed hae, ‘Nou bin ik vreeje manne, nou wil ik auch het zeen in de wàèrld! Nou reis ik de wàèrld af,’ zeed hae, ‘En det is mien hobby!’ zag hae. ‘Het geit niet van geld of verkaupen,’ zeed hae, hè? ‘Nou heb ik goed gedronken, ze- en goed ge-aeten,’ zeed hae. ‘Nou zal ik es naor boven gaon,’ zeed hae. ‘Nou haal ik zien jong omlaeg,’ zag hae. En hae haalde hum omlaeg, zet hae hum toch aan de glaas naer. ‘Zitten, es kieken,’ ze-. En ze kiekt dernaor. ‘Daor maogt zich niet in sjtàèken,’ zeed hae, ‘met een sjtopnaold. ‘Zo däök as der een beetje blood kumt,’ zeed hae, ‘Die bak sölve die gaat langer wel weer, werd nog erger, ja. Zo te deeper werkt het in,’ zag hae. ‘Ja maar,’ zeg, ‘Ich mag mich toch die haor die deroet kumt zitten oet die kaors,’ was een ganzen blauw kaors, hè? Precies waor wae den baard en een snor hebben, hè? Wa. Dan zien der altied op het ganze lichaam hebben zitten, maar die zint te beglad, je können bàèter daotsen,’ zag hae. ‘Maar deze zint binnen tjin daag genàèzen,’ zeed hae. ‘Ja,’ zeed hae, ‘maar jao,’ zeed hae, ‘daor heb ik het breefke naergelogt, dat is väör dich,’ zeed hae. ‘En, nou heb ik dat medeseen niet,’ zeed hae. ‘Maar ik zal wel zörgen daste het krieg,’ zeed hae. ‘Ie bunt de volgende, want ik gong te voot naor Venlo,’ zeed hae, ‘En in Venlo krigst ze zien medeseen,’ zag hae. ‘Mäögelijk haej auch saeten baej die klein menskes, Hei of Tor,’ zeed hae. ‘Zint mar enkelen die het hebben,’ zeed hae. Hae geit te voot naor Venlo to, en daor steit hae dan om acht oere, kloppen, en dan was het weer haejre. ‘Nou heb ik het medeseen,’ zeed hae. ‘Maar dat is lellik vergif!’ zeed hae. Haejen in een klein flesken, haeje. En daor sjudden hae met, hè? Het was tamelijk stief, wat eh- maar toch vloeis- baar, hè? ‘Niet vergif,’ zeed hae, ‘Want kiek mar,’ zeed hae. Want hae trekt de stop teràè en hae lekten deran, hè? ‘Dus hoehst der niet bang väör te zien,’ zeed hae. ‘Nou streech ich dat zelf met in, in de kael, zo mos je dat doon,’ zeed hae. ‘Twae kaer per daag. En dan büst je het zo kwiet,’ zag hae. Nou, en hae streech het met twae vingers zo in, en dat kost hae niet vordienen, zo dat het een beetje vochtig war, hè?
Good, den tjinden dag kwamp het eraon. Waas hae der. Wou hae waer een koffie drinken. ‘Ha ha ha,’ zeed hae, ‘om een minuut,’ zeed hae, ‘is auch hae,’ zeed hae. En hae wàès gen een stool aan, en zet zich op dezelfde plak wa naer, hè? Goed gedronken en gelauwen war en dan kallen. ‘Nou, roop hum eens op,’ zeed hae. ‘Hae is nog baoven, ligt nog in bed. Daor kan hae zich fijn oetslaopen. Heeft geen pien maer en niks maer. ‘Ja,’ zegt moeder, ‘Ge kent hem niet terug,’ zegt moeder, ‘maer.’ ‘Dat weit ik zeker!’ zag hae, ‘met een blanke zwàèm in het gezicht.’ En verduld, het was waor! Hae wil de pan af met zien sjaole, hè? ‘Mar denk teraan,’ zeed hae, ‘die leste tjin daag maogt ge zich met diezelfde zeip wassen,’ zeed hae. ‘En auch den handdoek. Mar die andere zeip, dee maogen ze niet gebroeken, het kan sjmetten,’ zag hae. ‘Dat gebeurt nog wel eis,’ zag hae. ‘Verbörg det màèr,’ zag hae. En die zeipe weg dan, die häöven ze niet, hè? Hebben we auch gedaon natuurlijk, hè? Nou, en daor geit hae, en den twellefden daag was het zonnig. En die vrienden kwamen doe. Geit hae naor de kerk, iedereen kiek hum aan. ‘Mein Gott, daor is Piet auch!’ Maar die twae die in het daorp waonden, die wosten dat direct, wa. Die waorden gauw haejne. Hae het nog twae-derden äöver van dat fleske, van die vloeistof. ‘Daor zit het; däölig det mar.’ Mor dee worden het auch direct kwiet. En as ter zo get gebeurt, dan vluugt het langerderwaer vluugt dat der weg, rond daor de mensen. Van Den Haag en äöveral zin der gekommen, sjoon as ik nou haej verteld. Daor zin der gekommen, haeje twaej, die worden daor de klèngen, en dat waor werkelijk vies, wa, dat ze de klèng aangevröd, op het totale lichaan haejen die het. En totaal genàèzen. En wie ze genàèzen waoren, god weit wat, brieven gesjreven, dankbrieven en dingen, hè? En zie heet der häöl väöl genàèzen. En dan zeg ik aens, wa, wie dat kan, en dan hebben wae, de sjooier heb ik gevraogd, of we mogenden waeten, as der nen mens waar, want der waar der een haop te gunder, dat zag hae zelf auch, dat was zonnen mens toch gàèrn genàèzen dieje. ‘Dan gaat ge naor ne slàèchter,’ zeed hae, ‘dei der een koe of een rein geslacht heeft, een koe is het beste,’ zeed hae, hè? ‘En dan vraog je die hoeven, van die koe. Ten minste, mits dat die koe goedgekeurd is, vanzelf,’ zeed hae. ‘En anders maogen ze het toch niet verkopen enzo, dan geit alles weg,’ zeed hae. ‘En die twae taen zitten zo an ein,’zag hae, ‘en hael baoven, in dat gewricht, daor zitten hulzen in. En daor zit vet in. Maar daor zit ze bulken in, in het vet, zo, van die grötte, wie een, wie een kadet, wie nen knikker, neumden ze det vräöger, hè? Dat moet ge hael langzaam oetsmeuzen, en daormet instrieken, en det is de medeseen,’ dat zeid ge, wa. En ja, het is waar! En det is net zo blank- naoit maer- naoit niks getikts maer gekomen, en die twae auch niet.

Onderwerp

TM 4302 - Volksgeneeskunde    TM 4302 - Volksgeneeskunde   

Beschrijving

Marskramer geneest uit dankbaarheid voor koffie en spek een zoon met baardziekte. Hij legt 100 gulden in de kast voor als de zoon niet geneest. De marskramer haalt een medicijn op uit Venlo en geneest de zoon. Het woord verspreid zich over het wondergeneesmiddel, en mensen komen van heinde en verre om er gebruik van te maken. Zo wordt het bereid: neem de hoef van een gezonde koe. Neem het vet, als knikker zo groot tussen de twee tenen, en smeer dat uit over de zieke plek.

Bron

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

Naam Overig in Tekst

Piet van Beuken    Piet van Beuken   

Naam Locatie in Tekst

Venlo    Venlo   

Den Haag    Den Haag   

Helden    Helden   

Plaats van Handelen

Helden    Helden