Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

VODA_018_03 en VODA_018_03a

Een sage (mondeling), 1976

Hoofdtekst

In Kessel, daar was een verhaal waar – wat ik me zou thuisbrengen onder het hoofd ‘watergeesten’. Zijn er in ieder vertelling van iedere mens zijn er eigenlijk wel van dergelijke verhalen, maar hier wil ik dus een voorbeeld uit Kessel vertellen, van een man, die het dat me door een man is verteld, die ook reeds enige tijd overleden is.

Lang geleden woonde er een boer in Kessel-Hout die slecht met zijn vrouw kon opschieten. Hij had geen kinderen. Het kwam zover dat hij over na ging denken om haar aan de kant te werken. Op een zondagmiddag ging hij met haar door het veld wandelen om de akkers te bezichtigen, en de – hoe de gewassen er bij stonden. Hij ging onopvallend naar een diepe poel, in de ‘Kèrkehoorste’, een restant van een vroegere Maasarm, thans omgeven door struikgewas, en in de buurt van de tegenwoordige Napoleonsweg in Hout. De boer ging vlak op de oever in het water staan kijken, en riep zijn vrouw bij zich, die wat achter hem op sukkelde. ‘Kijk eens wat een grote snoek!’ De vrouw kwam dichterbij, en toen ze daar vlakbij stond, ziet de man haar stiekem voorover in het water. De vrouw verdronk, en hij zorgde ervoor dat het lijk niet naar boven kwam. Hij kon echter zijn geheim slecht bewaren, en werd gevangengezet. Hij werd veroordeeld tot de dood, en terechtgesteld tegenover de plaats waar hij het misdrijf pleegde. Bij de onthoofding rolde de kop in een greppel. Het lijk werd weggevoerd door de rijksdienaars, op een wagen, en elders begraven. Doch de kop, die bleef vergeten. Hij werd door de omwonenden gevonden en bovenop de heuvel der terechtstelling begraven. Als kenteken sloeg één der mannen er een paal bovenop. Deze plaats, waar die kop toen begraven werd, die heet nu nog altijd ‘de Paolberg’, en die is gelegen aan de linkerkant van de Rijksweg tussen ‘de Kroetrakkert’, vroeger café Sieben, en ‘de Nachtegaal’, wat men – een huis wat men ook wel ‘Keizersbaan’ noemt. Spoedig na dit gebeuren bleek het bij de poel waar de vrouw verdronken werd niet pluis ’s nachts. Er zweefde ’s nachts lichtjes boven het water. Het zou de ziel van de vermoorde vrouw zijn die geen rust kon vinden. Ik herinner me dat ik omstreeks 1910, aldus de verteller, ook eens gemeend heb daar lichtjes te zien.

Dit volksverhaal blijkt volgens het boek getiteld ‘Baerlo’ geschreven door Henry de l’Escaille een historische achtergrond te hebben. Op bladzijde 277 vind ik in het hoofdstuk ‘Rechtspleging’: opsporing en berechting verliep tegen het einde zestiende, begin zeventiende eeuw in al haar ruigheid. In een Actum in de Cancelarije tot Ruremonde, den 20 May 1707, wordt de executie verhaald van een individu, dat zijn vrouw met een pook vermoordde en het lijk in een moeras liet verzinken. Hij werd veroordeeld tot het rad. Dit vonnis werd uitgevoerd op een hooggelegen heide, op de grens tussen Kessel en Baerlo en wel te middernacht. Het hoofd werd van de romp gescheiden, en op een paal geplaatst met het gezicht naar het moeras. Men liet het lijk op het rad gebonden zitten, waarbij aan dat rad een ketting met het moordwapen hing. De executieplaats wordt nader aangeduid – nader aangeduid tot ‘plaatse: op de Boschheide, op de hoogte van den bergh’, en deze aanduiding komt volgens mij precies overeen met die van het volksverhaal. Het is wel sterk dat dit zo tot de verbeelding van de mensen sprak dat nog tweeënhalve eeuw daar – behouden blijft onder de mens.

Onderwerp

SINSAG 0450 - Andere Tote spuken.    SINSAG 0450 - Andere Tote spuken.   

Beschrijving

Lang geleden woonde er een boer in Kessel-Hout die slecht met zijn vrouw kon opschieten. Op een zondagmiddag ging hij met haar wandelen. Hij deed alsof hij in een poel een grote snoek zag zwemmen en spoorde zijn vrouw aan om deze van dichterbij te komen bekijken. Hij duwde haar vervolgens in het water, waarna ze verdronk. Vanaf dat moment zweefden er ’s nachts lichtjes boven de poel. Het zou de ziel van de vermoorde vrouw zijn die geen rust kon vinden.

Dit volksverhaal blijkt volgens het boek getiteld ‘Baerlo’ geschreven door Henry de l’Escaille een historische achtergrond te hebben. Op 20 mei 1707 werd een man veroordeeld voor het vermoorden van zijn vrouw met een pook en het verbergen van haar lichaam in een moeras. Hij werd ter dood veroordeeld. ’s Nachts werd hij onthoofd. Zijn hoofd werd op een paal geplaatst met het gezicht naar het moeras. De executieplaats komt volgens de verteller overeen met die van het volksverhaal.

Bron

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

Motief

F491 - Will-o’-the-Wisp.    F491 - Will-o’-the-Wisp.   

Naam Overig in Tekst

Henry de l’Escaille    Henry de l’Escaille   

Naam Locatie in Tekst

Kessel    Kessel   

Hout    Hout   

Baerlo    Baerlo   

Roermond    Roermond   

Plaats van Handelen

Kessel    Kessel