Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

LYST067 - Herinneringen over spoken in Middelharnis.

Een sage (vragenlijst), 1953

Hoofdtekst

Herinneringen over spoken in Middelharnis.
Ongeveer 40 a 50 jaar geleden waren er nog verschillende mensen in Middelharnis, die stellig geloofden, dat er bepaalde personen, woonachtig in hun dorp, of in de omgeving, beschikten over bovennatuurlijke krachten. In dit dorp, zeer rechtzinnig in de Gereformeerde leer, geloofde men nog sterk aan occulte krachten. Toen ondergetekende daar woonde, begin 1900, woonde er een R.K gezin en een 50tal joden op de ± 4000 inwoners. Verhalen over z.g. beeldwitten of hekserij vonden nog een gretig gehoor. Of er met beeldwitten een persoon of de zaak zelf bedoeld werd, weet ik niet meer.
Tooverheksen bestonden er ook. Als kind geloofde ik eraan, horende de verhalen van oudere mensen. Sommige eenvoudige vrouwtjes, die het voorrecht genoten oud te mogen worden, werden automatisch ingedeeld. Natuurlijk moesten ze bij hun ouderdom nog arm en leelijk zijn. Beter gesitueerden, die hun lichaam en kleding goed konden verzorgen, kwamen niet in aanmerking, ook al waren ze leelijk.
"Maere van Mein" werd ze genoemd. Vorengenoemde persoonsclassificatie stemde af van de gewoonte om de respectievelijke echtgenoten te noemen met de eigen voornaam en de van was de voornaam van de andere helft. Alzo wordt (werd) bedoeld Maartje van Meindert. En Maartje was oud en al langen tijd weduwe. Het vrouwtje liep krom, strompelde met behulp van een stok over de straat en ze had een grote neus. Ze was ook niet al te zindelijk, dus bezat voldoende eigenschappen om tot toverheks te promoveren. Als schooljongens waren we altijd angstig om het vrouwtje te passeren, want als ze ons drie tikjes met de stok gaf dan waren we betoverd. Kon je nu subiet drie tikjes terug geven dan was de toverij bezworen en het gevaar geweken, maar dat risico durfden wij niet nemen. Een streep, dwars over de weg getrokken, kon ze niet overheen, onherroepelijk struikelde ze over de streep getrokken in het grind. Aan zo een experiment heb ik zelf in de achterhoede deelgenomen. Echter zonder succes, want het vrouwtje wandelde er onbewust van de hinderlaag er rustig overheen. Ze kon zich ook in een kat veranderen. Dat heeft een van de Middelharnissers (Menheersenaers) een keer geconstateerd, want "Maere van Mein" liep de andere dag met haar arm in een zwachtel nadat hij de vorige avond een zwarte kat met een knuppel een watjekou op de voorpoten had gegeven.

Onderwerp

SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.    SINSAG 0640 - Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.   

Beschrijving

In Middelharnis woont een arm oud lelijk vrouwtje dat ervan verdacht wordt een heks te zijn. Ze kan zichzelf ook veranderen in een zwarte kat. Een man heeft die kat eens een klap gegeven op zijn voorpoten. De volgende dag had de heks een zwachtel om haar arm.

Bron

Volkskundevragenlijst 17 (1953), formulier I.25, archief Meertens Instituut

Commentaar

1953
Hexentier verwundet: Frau zeigt am folgenden Tag Malzeichen.

Naam Overig in Tekst

Gereformeerd    Gereformeerd   

Maere van Mein    Maere van Mein   

Maartje van Meindert    Maartje van Meindert   

Middelharnissers    Middelharnissers   

Menheersenaers    Menheersenaers   

Naam Locatie in Tekst

Middelharnis    Middelharnis   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:22