Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

PGROOT37

Een sage (mondeling), dinsdag 03 februari 1998

Hoofdtekst

M: Heeft u wel eens gehoord van belezen? Wat belezen is?
G: Ja, want ik heb zelf, een keer een èh... Ik had in deze hand, dáár [wijst], in die kneep een wrat zitten. En die wrat die kreeg een afmeting van een halve centimeter in 't rond, in die kneep, en ik èh... Als boer moet je handwerk doen met gereedschap, en dat was zeer pijnlijk. En dat ging op z'n tijd ontsteken, en daar had ik erg veel last van. En nou had ik een kameraad, die was melkboer, en die kwam hier langs de huizen melk venten.
Hij zei: "Piet, je moet met mij meegaan, want ouwe vrouw Nadort, die ken 'm belezen. En dan gaat die wrat weg."
"Nou," ik zeg, "Teun, dat is een mooi verhaal, maar ik geloof er geen barst van."
"O, dat geeft niks," zegt hij: "Je hoeft er niet in te geloven. Het geeft geen moer."
[...] Ik vond het wel geinig ook, dus ik ging met Teun mee, naar een ouwe vrouw van dik in de tachtig. En dat mensie dat zat in d'r leuningstoel, en ik moest mijn hand op d'r knie leggen, en zij ging zo zitten [maakt wrijvende bewegingen boven de andere hand]: "Prt, prt, prt." Te prevelen. En er overheen strijken en prevelen. Dat 't klaar was, toen vroeg ik, of het iets kostte. Nee, het kostte niks. Dat hoefde niet. Maar ik heb dat een paar weken afgewacht, om Teun een plezier te doen, maar d'r veranderde niets. Toen kwam ik de volgende dinsdag in Purmerend, de dinsdag was marktdag, en daar stond - toen kwamen d'r nog veel joden op de markt in Purmerend - en toen stond er een jood met allerlei tincturen, en die had wrattentinctuur. Zo'n klein flessie, met een glazen stiffie d'r in. En toen moest ik alle dagen een beetje zoutzuur - want dat was het! - op die wrat druppelen. Nou, in twee weken tijd was 'ie verdwenen!
M: Jajaja, de tinctuur hielp, maar het belezen hielp helemaal niks.
G: [...] Dus ik heb zelf een keer me laten belezen. Maar d'r was óók een man uit Holysloot en die beleesde dieren. Een dier met een kreupel pootje, of èh... allerlei fratsen, die ging 'ie belezen.
M: Hoe heette die, weet u dat?
G: Pronk. Ja. En in die tijd. In mijn grootvaders tijd - en dat heeft m'n grootvader me zelf verteld... En dat was niet een kwestie van d'r in geloven of zo... Maar mijn grootvader die had een leethout. En nou weet geen sterveling wat een leethout is.
M: Nee.
G: Dit watertje wat hier doorloopt, dat heet de Leet. En wat wil dat nou zeggen, de Leet? Op een auto zit een uitlaat. En de Noordhollander die zegt: "Je moet op 't streetje bloiven lopen". En een uitlaat is een uitleet. "Hij leet 'm stil gaan". Hij laat 'm stil gaan. Leet. En dat leethout dat gebruikte-nie... als ze een zieke koe hadden, dan gingen ze 'm aderlaten. En dan had 'ie een vlijm, dat was een klein scherp messie, dat zette 'ie op de slagaâr in die koe z'n hals, en dan nam 'ie 't leethout, en dan gaf 'ie een klap. En dan had 'ie dus een wondje, en pssssj... liet 'ie 't bloed uitlaten, uitleten. En daarvoor gebruikte 'ie 't leethout.
M: Jaja, het laathout.
G: Maar dat heeft 'ie zelf gedaan, hè, dat gebeurde vaak in die tijd. Dat de boer op zo iemand aangewezen was.
[...]
G: Het verhaal wat er dan bijkwam, dat was... Ook toen was er wel eens onraad bij de weg. En dan zei m'n grootvader: "Ja, maar zeun (zeun - dat was ik dan), ik heb het leethout bij m'n bed leggen, hoor! Als ze kommen..." Dan had 'ie 't leethout bij z'n bed leggen.
M: Het platteland was toen toch nog wel onveilig nog...

Onderwerp

TM 4302 - Volksgeneeskunde    TM 4302 - Volksgeneeskunde   

Beschrijving

Verteller heeft wel eens een wrat laten belezen door een oud vrouwtje. Het kostte niets, maar het hielp ook niet. De wrattentinctuur van een jood op de markt werkte wel, want dat was zoutzuur. Er was ook een man die het vee kon belezen.

Bron

interview op 3 februari 1998 (band archief Meertens Instituut)

Commentaar

3 februari 1998
Volksgeneeskunde

Naam Overig in Tekst

Piet    Piet   

Teun    Teun   

Nadort    Nadort   

Pronk    Pronk   

de Leet    de Leet   

Noordhollands    Noordhollands   

Naam Locatie in Tekst

Purmerend    Purmerend   

Holysloot    Holysloot   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21