Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

KONING04 - Jaan mit iezern handstok

Een sprookje (boek), 1930

Hoofdtekst

Jaan mit iezern handstok
Starke Jaan kwam dou ien dainst bie 'n smid doar het e 'n joar of wat touhòllen. Smid was voak vot, en as Jaan allenneg ien smederij was, den har hai voak van ales ommaans. As smid ter den weer aankwam, stopte Jaan ales ganw weer aan zied. Ainmoal haar smidske waskedaag en mos Jaan van nood eerappels schillen en koken. Dou eerappels goar wassen, brocht Jaan twei eerappels op toavel. Wat dat smidske dou ragen en schèllen kon! Hes doe aal dei eerappels opvreten?! 'k Heb er net even van pruifd, zee Jaan. Dou smid ien hoes kwam, wer Jaan opslag wegjagd, mor veur dat e tou 't hoes oetging, zocht e 'n iezern handstok op, dei e moakt haar, as e allenneg ien smederij was. Twei centen haar e nog ien buus, en doar ging hai vot mit noa bakker en zee: 'k wil 'n brood hemmen; geef mie 'n brood, bakker! Bakker gaf hom 'n brood. Jaan smeet zien twei centen op teunbaank, en ging der haard mit vot. Bakker raip hom achternoa: Jaan, Jaan! gefs gain geld genog, mor Jaan steurde hom der nait aan en ging aan loop. Hai leip langs 'n weg mit boomen aan weerszieden en dou hai 'n hail end loopen haar, zag e achter 'n boom 'n dikke kerel stoan. Gounoavend, zee Jaan. Gounoavend, zee kerel. Wel ben ie? vroug Jaan. Ik ben Takkebreker, mor wèl ben ie? Ik ben starke Jaan, en wat heb ie ommaans? Waark zuiken, zee Takkebreker. Den paas wie kanner krekt, zee Jaan, den goan wie mit nkanner wieder en Jaan beet sums 'n hap van zien brood òf. Dou ze 'n end loopen haren, zaggen ze weer 'n kerel achter n boom stoan. Gounoavend, zeden ze. Gounoavend zee kerel. Wel ben ie? vrougen ze. Ik ben Vlintevriever; mor wèl ben ie? Wie bennen Takkebreker en staarke Jaan; woar goan ie hen? Waark zuiken, zee Vlintevriever. Den paas wie kanner krekt, zeden ze; den goan wie mit ons dreiën. Zai gingen mit nanner op sjouw. Dou ze 'n hail end loopen haren, kwammen ze bie 'n stuk laand doar ston 'n òlle hut op, en doar slaipen ze 's nachts. Anerdoagsmörns gingen eerst Jaan en Takkebreker aan 't waarkzuiken en Vlintevriever bleef ien hoes, om pankouk te bakken. Dou hai n gouie schuddelvol kloar haar, kwam der 'n eerdmantje en wol dei schuddel vol pankouken hoalen. Vlintevriever wol hom ze nait geven, mor 't eerdmantje sloug Vlintevriever bont en blauw en nam pankouken mit. Dou anern ien hoes kwammen, was ter gain eten en dou schollen ze Vlintevriever oet, omdat e nait beter oppaast har. Anerdoags mos Takkebreker oppazen; aner baaiden gingen aan 't waarkzuiken. Takkebreker ging ook aan 't pankouken bakken, en dou e 'n schuddel vol haar, kwam 't eerdmantje weer, om schuddel mit pankouken te hoalen. Takkebreker wol hom ze nait geven, mor 't eerdmantje sloug hom bont en blauw en nam pankouken mit. Dou anern ien hoes kwammen, was ter weer gain eten, en dou kreeg Takkebreker wiend van veuren, dat e nait beter oppaast haar. Anerdoagsmörns mos sterke Jaan ien hoes blieven. Hai ging aan 't pankoukbakken en dou e 'n groode schuddel vol kloar haar. kwam 't eerdmantje en wol dei pankouken hoalen. Ik zel die wel pankoukjen, zee Jaan, en hai greep hom bie zien laange board en lait hom vief moal omhoog hippen, sloug 'n knup ien zien sik en hong hom op aan 'n dikke spieker ien muur. Dou anern ien hoes kwammen, zagen ze wel, dat dat 't aigenste eerdmantje was, dei pankouken mitnomen haar. Ze atten eerst mit nanner pankouken op, en dou laiten ze hom loopen, mor zai gingen achter hom aan. Ze zaggen hom ien 't gat van 'n meulenstain kroepen en dou rolden ze meulenstain oet zied. Doar onner was 'n hool. Dou hillen ze 'n laank touw. Doar kwam in törfkörf aan en dou mos Takkebreker eerst ien 't hool. Dei was nog mor 'n hail luddek endje hèn, dou raip hai al: hoal op, hoal op! Dou zol Vlintevriever der ien, mor dei raip ook al gauw hoal op, hoal op! Dou stapte Jaan ien törfkörf en raip: loat mor sakken, loat mor flappen! En even loaters ik vuil nog gain grond en dou touw te kort was: loat ter duveln wat ter duvelt! Dou Jaan onner ien 't hool kwam, was de eerste dei doar ston dat eerdmantje en achter hom ston 'n hail mooie doame, 'n prinses. Jaan kreeg zien iezern handstok en sloug der dwaars mit over toavel en raips as ie duvels nait moaken dat 'k hier vot weer oet koom, den sloeg 'k joe alemoal dood! Dou kwammen ale eerdmantjes der áánrunnen en dou bennen ze alemoal op nanner stoan goan, net as 'n trappenke en dou is eerst de prinses der oetkropen en dou Jaan. Ze hemmen meulenstain weer op 't gat legd en Jasn is mit dei mooie juvver trouwd en ze hemmen der nooit gain eerdmantjes weer zain.

Onderwerp

AT 0301 - The Three stolen Princesses    AT 0301 - The Three stolen Princesses   

ATU 0301    ATU 0301   

Beschrijving

Sterke Jaan gaat bij een smid werken. Als de smid weg is, maakt hij een ijzeren stok. De smid jaagt Jaan weg nadat hij alle aardappelen heeft opgegeten en Jaan gaat met zijn stok op pad. Hij komt twee mannen tegen die met hem mee op reis gaan. Ze vinden een oude hut en besluiten daar te blijven. Het drietal krijgt echter bezoek van een kabouter die hun pannekouken steelt. Jaan is de enige die de kabouter kan verslaan. De drie vrienden volgen de kabouter naar een hol in de grond. Weer is Jaan de enige die de bodem van het hol kan bereiken. Op de bodem van het hol staan de kabouter en een hele mooie prinses die door de kabouter gevangen wordt gehouden. Jaan redt de prinses uit het hol nadat hij de kabouters met zijn ijzeren stok heeft bedreigd. Hij trouwt met haar en ze hebben nooit meer kabouters gezien.

Bron

E.J.Huizenga-Onnekes: Het boek van Minne Koning. Groningen (etc.), 1930, p. 21-25

Motief

F451.5.2 - Malevolent dwarf.    F451.5.2 - Malevolent dwarf.   

N773 - Adventure from following animal to cave (lower world).    N773 - Adventure from following animal to cave (lower world).   

F92 - Pit entrance to lower world.    F92 - Pit entrance to lower world.   

R11.1 - Princess (maiden) abducted by monster (ogre).    R11.1 - Princess (maiden) abducted by monster (ogre).   

R111.2.1 - Princess(es) rescued from lower world.    R111.2.1 - Princess(es) rescued from lower world.   

K1931.2 - Impostors abandon hero in lower world.    K1931.2 - Impostors abandon hero in lower world.   

K677 - Hero tests the rope on which he is to be pulled to upper world.    K677 - Hero tests the rope on which he is to be pulled to upper world.   

N681 - Husband (lover) arrives home just as wife (mistress) is to marry another.    N681 - Husband (lover) arrives home just as wife (mistress) is to marry another.   

H83 - Rescue tokens.    H83 - Rescue tokens.   

H80 - Identification by tokens.    H80 - Identification by tokens.   

H113 - Identification by handkerchief.    H113 - Identification by handkerchief.   

L161 - Lowly hero marries princess.    L161 - Lowly hero marries princess.   

Commentaar

1930
vervolg op Koning03 (AT 0650)
The Three Stolen Princesses

Naam Locatie in Tekst

Jaan (Jan)    Jaan (Jan)   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20