Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

KONING13 - Domme Grait

Een sprookje (boek), 1930

Hoofdtekst

Domme Grait
(W. W. Elema-Onnnekes Karshof, Garsthuizen)
Jaan en Grait woonden mit nanner ien 'n luk hoeske. Ze konnen wonnerliek mit nkanner akkedaaiern, mor Grait was zoo aibals dom, zoo allernoarste dom as 't achterèn van 'n òl kou. Jaan was 'n fikse kerel en verdainde nuver centen. Hai gaf 't geld ale Zoaterdoagen aan Grait en zee dat ze mos 't opbaargen veur olle dag. Dou kwam der 'n kerel bie heur, en zee, dat hai òl Dag was. Nou, zee Grait, hier is 't geld. Dou Jaan 's oavens ien hoes kwam was 't nait best. Den haars mie dat ook beter zeggen most, zee Grait, en doar wis Jaan nait veul op te zeggen. Dou e weer 'n stommeltje geld verdaind haar, kofte 'n swien. Dou 't swien vet was, wer e slacht. Jaan zee: nou wil wie 't vet oetsmelten, dat ken over 't mous komen, 't spek wivve opbaargen veur kol winter en ooren kens aan zoller hangen. Dou Jaan vot was, ging Grait mit vetpot ien toen, en dee 't vet over 't mous. 's Middags kwam der 'n kerel bie deur. Hai zee dat e Kol Winter was. Grait zag dat e 'n zak bie hom haar, en ze dee hom 't spek der ien. Dou Jaan 's oavens ien hoes kwam, zee e: 't is toch zóó kold vrouw, wie willen 'n stuk spek bie 't brood hemmen, 't is nou veurgoud 'n kolle winter. kol Winter, zee Grait, dei man het ter al west, dei het 't spek al hoald. Doe groode stoffel! zee e. Den haars mie dat ook beter zeggen most, zee Grait, en doar kon Jaan mit noar hoes goan. Hai keek kwoad tou 't glaas oet. Wat hemmen dei kraaien doar te pikken? vroug e. 't Zel wel vet wezen, zee Grait, hes ja zulf zegd, dat ik t vet over 't mous doun mos. Doe groode ezelskop! zee e. Den haars mie dat ook beter zeggen most, zee ze, en dou was Jaan stil. Dou Jaan weer wat geld verdaind haar, dee e 't ien 'n zakje en legde 't ien kaast. Hai zee tegen Grait: doar maas mie nait aankomen. Goud, zee Grait. 's Middags kwam der 'n kerel mit 'n kaar mit staingoud bie deur en wol wat verkoopen. Grait wol wel wat koopen, mor zei mog nait aan 't geld komen. Wat heb 'k nou aan geld, doar ik nait aankomen mag? zee ze, neem 't mor mit! Kerel kreeg zak mit geld en ging der mit vot. Potten en pannen lait e achter. Grait sloug ze opslag stokkend en hong ooren aan zoller. Dou Jaan ien hoes kwam zee e: mor mien laive tied wat hes nou ommaans had? Grait vertelde hom wat ter gebeurd was, en, zee ze, doe hes 't ja zulf zegd, dat ik ooren mor aan zoller hangen mos. Den haars mie dat ook beter zeggen most. En dou mos Jaan zich der wel bie deel leggen. Hai luste geern pankouken en dou e weer vot was, ging Grait aan 't pankoukbakken. Bie 't omkeeren vloog heur de eerste pankouk te schostain oet. Hond, dei boeten veur deur lag, vrat hom op. Ik ken onmeugelk van 't vet ofloopen, zee Grait, en smeet tweide pankouk te schostain oet, om eerste weerom te hoalen. Hond vrat tweide pankouk ook op en zoo ging 't ook mit daarde, vairde, en zoo verder. Hond vrat ze allemoal op. Dou Jaan 's oavens ien hoes kwam, was der niks te eten. Grait vertelde hom, wat ter mit de pankouken gebeurd was. Wat ging kerel dou te keer, hai dee niks as ragen en schellen. Grait keek hom verwonnerd aan en zee: den haars mie dat mor zeggen most, en dou was Jaan stil. Zoo gingen ze mit leege moag noa bèr. Mor anerdoags wazzen Jaan en Grait op 'n utegst nuigd, den zollen ze schoa wel weer ienhoalen. Onnerweegs zee Jaan tegen Grait: doe kens altied zoo alergloepends eten, thoes dut dat nait zoo veul, mor bie anern mos toch dien fersoun hollen. Hou wait ik den, wanneer ik ophollen mout? zee ze. 'k Zel die wel op toonen trappen, zee Jaan. Aan toavel deden ze baaide heur best, mor bie ongeluk was kat ook ien koamer, en dei laip onner toavel deur en trapte Grait op toonen. Och heerink, docht ze, is 't nou al zoo wied? Mor zei legde' lepel deel. Wat nou Grait, zee femilie, legs lepel ja al deel, scheelt er wat aan? Nee, zee Grait, mor 'k ben zat! Dou ze 's oavens op bèr laggen, kon Grait nait sloapen van honger. 'k Loof dat er nog wat riezenbry overbleven is, zegt ze, 't staait ien keller. Hoal dat den mor even, zegt Jaan, ik lus ook nog wel 'n beetje. As Grait mit 'n groode teller riezenbru bie ber komt, is Jaan al weer ien sloep. Tou Jaan, hier is riezenbrij. Jaan snorkt deur. Huifs nait poesten. 't is nait hait, zegt Grait. Jaan keert zuk om en begunt weer te snorken. Huifs nait poesten, zeg ik die, 't is nait hait. Mor Jaan heurt niks en slept deur. Dör! hes 't den alemoal, zegt Grait en smit hom bak mit riezenbry op kop. Dou was Jaan vot goud wakker. Zai kriegen groode roezie. Woarom bis ook zoo gauw oetschaid te eten, zegt Jaan. 'k Ben nait haalf zat worren, mor hes mie ja op toonen trapt, zegt Grait. Luks! zegt Jaan, k ben die nait aan west! Grait wil krekt nog weer wat zeggen, mor Jaan zegt: hol die stil, doar hei je de drei blauwe Jannen, wie goan vot. Jaan schut van ber of, Grait hom achternoa. Denk der om, zegt e, dats deur achter die mit nems. Goud, zegt Grait, en zai nemt deur oet hengen en dragt hom op rug mit. Jaan ain, twei, drei ien boom. Grait hom achternoa, mit deur op nek. Mor mien laive tied, wat scheelt die nou? hès deur ja mitnomen! Doe zee's ja dat 'k deur achter mie mitnemen mos, dan haars mie dat mor beter zeggen most. Roovers haren 'n nuver pongeltje geld bie heur. Krekt onner boom goan ze 't zitten te tellen. 'k Mout pizzen, zegt Grait. Loat 't mor loopen, zegt Jaan. Hemelsche dauw, zeggen roovers. 'k Mout poepen, zegt Grait. Goa dien gaang, zegt Jaan. Hemelsche mosterd, zeggen roovers. Ik ken deur nait langer hollen, zegt Grait. Loat hom den mor valen, zegt Jaan. Haile hemel komt noa beneden, zeggen roovers en zai op rek, zoo haard as ze kennen. 't Geld loaten ze liggen. Jaan en Grait kroepen tou boom oet en pakken 't geld. Nou bennen ze riek. Mor op 'n keer dat Jaan weer vot was, kwamme'n roovers weer en wollen Grait 't geld ofhoalen. Ie zellen 't alemoal hemmen, mit ons geld der bie, as ie tong ien mien mond steken duren, zegt Grait tegen de opperste roover. Kerel dut dat en Grait bit hom tong òf. Dou wollen ze Grait vermoorden, mor der kwamen net 'n poar scholtendainers verbie, zoodat ze gauw op run gingen. Mor deur dei kerel zunner tong hemmen ze heur alemoal te pakken kregen.

Onderwerp

AT 1541 - For the Long Winter    AT 1541 - For the Long Winter   

ATU 1541    ATU 1541   

Beschrijving

Jaan heeft een hele domme vrouw die Grait heet. Grait geeft steeds geld en voedsel weg, doordat ze de opdrachten van Jaan niet goed begrijpt. Hij beleeft een aantal avonturen met haar. Bij het laatste avontuur verjagen Jaan en Grait een aantal rovers die hun geld achterlaten.

Bron

E.J.Huizenga-Onnekes: Het boek van Minne Koning. Groningen (etc.), 1930, p. 61-67

Motief

K362.1 - For the long winter.    K362.1 - For the long winter.   

J2355 - Numskull talks about his secret instructions and thus allows himself to be cheated.    J2355 - Numskull talks about his secret instructions and thus allows himself to be cheated.   

Commentaar

1930
zie voor een vervolg Koning14 (AT 1384)
For the long winter & AT 1291 One Cheese Sent to Bring Back Another & AT 1653A Guarding the Door & AT 1691, "Don't Eat too Greedily."

Naam Overig in Tekst

Grait (Greet)    Grait (Greet)   

Naam Locatie in Tekst

Jaan (Jan)    Jaan (Jan)   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20