Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ005004 - De goune en de apel

Een sprookje (mondeling), woensdag 15 juni 1966

Hoofdtekst

De goune en de apel.
Der wienen twa jonkjes, dy wienen oan 't boartsjen togearre. De iene soe de baerch wêze, en de oare de slachter. Dat jonkje helle in mes út 'e hûs wei en doe slachte er dat oare jonkje. Dat bern rekke dea en it joech in hiel spektakel. De âlders fan it deade jonkje joegen de saek oan by it rjocht. Mar de rjochter wie in bytsje mei it gefal oan. Moest er dit bern straffe of net? Hy wist it eins sels net. Doe krige er in ynjouwing. Hy helle in apel op. Dy apel died er yn 'e iene hân en yn 'e oare hân hâldde er in moaije nije sulveren goune.
Doe sei er tsjin it jonkje: Hwat hast leaver, dizze apel of de silveren ryksdaelder.
Doe sei 't jonkje sûnder him earst to birieden: De apel.
Dêr wie it biwiis mei levere, dat it bern net tarekkenber wie foar hwat er dien hie. It bern woarde frijsprutsen. Dit moat ergens yn in plak yn Fryslân gebeurd wêze.

Onderwerp

AT 2401 - The Children Play at Hog-killing    AT 2401 - The Children Play at Hog-killing   

ATU 1343*    ATU 1343*   

Beschrijving

Jongen die vriendje bij het spelen van slager en varken heeft gedood wordt vrijgesproken. Zijn keuze voor de appel als hij moet kiezen tussen een appel en een zilveren rijksdaalder, is voor de rechter het bewijs dat hij niet aansprakelijk kan worden gesteld voor zijn daad.

Bron

Corpus Jaarsma, verslag 50, verhaal 4 (Archief Meertens Instituut)

Commentaar

15 juni 1966
Het verhaal komt in 1812 bij Grimm voor, en Peter Burger (De gebraden baby, Amsterdam 1995, p.30-31) merkt op: "De gebroeders Grimm wijzen Franeker aan als plaats des onheils. Het verhaal is nog steeds bekend in Friesland. Tot op de dag van vandaag wordt het bewuste mes zelfs bewaard in de oudheidkamer van Bolsward. Het moordwapen zat ooit ingemetseld in de muur van het raadhuis, als waarschuwing voor kinderen om niet met messen te spelen. Met dit mes, zo schreef de Leeuwarder Courant nog op 23 augustus 1975, had de tienjarige Ype Willemssoon zijn kameraadje onthoofd. Volgens de Friese volkskundige S.J. van der Molen zal de toedracht eerder andersom zijn: bij de bouw van het stadhuis, omstreeks 1615, metselde iemand het mes in de muur; om de aanwezigheid van het mes te verklaren, hebben de stadsbewoners er later de bekende sage aan verbonden. Ype Willemssoon was waarschijnlijk de naam van de smid die het mes maakte.
Ironisch genoeg is juist het opvoedkundige 'slagertje spelen' een van de verhalen die de gebroeders Grimm in latere drukken van hun sprookjesverzameling hebben geschrapt. Omdat ze het bij nader inzien niet geschikt vonden voor kinderen."
Zie verder nog de catalogus van Sinninghe: SINAT 0891* Salomonsurteile (Apfel oder Goldstück).
The Children Play at Hog-killing

Naam Locatie in Tekst

Fryslân    Fryslân   

Friesland    Friesland   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21