Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ009611

Een mop (mondeling), maandag 28 februari 1966

Hoofdtekst

Der wenne op it slot in mefrou. Dy hie in faem dy hiet fan Janneke en in feint, dy hiet fan Jan. Jan wie net ien fan 'e snoadsten en de mefrou mocht him graech foar 't lapke ha.
Op in kear moest Jan nei de smid ta om in hynder bislaen to litten. Mefrou sei tsjin Janneke: "Dêr matte wy wille mei ha. Dû forklaeist dy as in spoek en giest yn ' e singel stean en dan mast it hynder bang meitsje."
Dat gebeurde. Doe't Jan mei 't hynder werom kom, stie Janneke dêr as in spoek alhiel yn 't wyt en makke it hynder binaud mei mâlle lûden en mei it flodderjen fan in wyt lekken.
"Sta beestje, sta!" rôp Jan hyltyd mar. Mar it wie in hiele toer om it hynder yn touwen to hâlden. Oan it hek ta hie hy der dik oan en hy rôp almar: "Sta, beestje, sta!"
De faem en de frou hienen der in soad wille om, mar Jan miende dat it spoek in bikend lûd hawn hie.
Hy miende Janneke's stim kend to hawwen.
Jan hie alle jierren in wike fakânsje. Jan tochte: "Yn dy tiid kin ik in moai stûr fortsjinje." Hy kocht in kofferke mei snypsnaren en reizge dêrmei by de minsken lâns. Hy hie in ringburd kocht en dat om 't gesicht plakt en hâldde him stommedôf. Sa wie der net ien, dy't him mear koe.
Sa kom er ek op it slot. Hy kloppe oan en mefrou kom by de doar. Jan die syn kofferke iepen en liet har sjen hwat er forkochte. Op in pompierke skreau er, dat er stommedôf wie.
Mefrou kocht in pakje kopspjelden fan him.
Doe liet Jan Janneke, de faem in briefke lêze, dêr't op skreaun stie, dat hy woe dêr dy nachts graech bliuwe, hwant hy hie gjin ûnderdak.
Janneke gong mei 't briefke nei mefrou en dy sei: "Breng hem maar naar 't kamertje van Jan de knecht." Sa bidarre Jan yn syn eigen keammerke. Mefrou sei tsjin 'e faem: "Mei dizze feint kinne wy noch mear wille ha as mei Jan."
Omt er stommedôf hjitte to wêzen bearde Jan fansels dat hy der neat fan bigrypte, hwer't de froulju it oer hienen. Mar hy fornaem wol dat se him de gek oan stutsen. As se mei him praetten en sy koenen him it ien en oar net oan 't forstân krije, dan sei mefrou tsjin 'e faem: "Prik maar, Janneke." En dan krige Jan in stek mei ien fan 'e kopspjelden, dy't mefrou fan him kocht hie.
Doe't Jan syn fakânsje om wie, wie der wurk foar him yn 'e itenskeamer.
Hyltyd sei de faem tsjin him: "Sta, beestje, sta!"
En doe antwurde Jan op in kear: "Prik maar, Janneke. Prik maar Janneke!"
Doe krigen mefrou en de faem beide in reade kleur en doe wie mefrou eefkes mei Jan allinne en doe hat er gâns jild fan har krige as hy it dan mar noait oan in oar fortelle soe.
(Dit teltsje hearde Arjen Bonnema fan in âld arbeider: Sipke Sipkema, doe't er to Wommels ± 1910 yn 'e ûngetiid wie by in boer. Sipkema wie ôfkomstich út 'e Wâlden)

Beschrijving

Op een slot woont een moeder met haar dochter Janneke en haar knecht Jan. Omdat Jan niet bijster intelligent is, houden ze hem graag voor het lapje. Als Jan met een paard naar de smid moet, springt het meisje, aangespoord door haar moeder, verkleed als spook te voorschijn om Jan en het paard de stuipen op het lijf te jagen. Jan probeert door herhaaldelijk 'Sta, beestje, sta!' te roepen de angst van het paard in te tomen. Ineens herkent Jan de stem van Janneke en hij besluit haar terug te pakken. Jan heeft elk jaar een week vakantie en hoeft dan niet te werken. Jan plakt een ringbaard op zijn gezicht en doet zich voor als een doofstomme koopman. Als hij bij het slot komt, koopt de moeder een pakje kopspelden uit zijn handeltje. Hij geeft Janneke een briefje, waarop staat dat hij op zoek is naar een onderkomen voor de nacht. De moeder wijst hem het kamertje van de knecht toe. De moeder en de dochter gaan ervan uit dat de doofstomme ook niets begrijpt en plagen hem naar hartelust. Als hij iets niet begrijpt, spoort de moeder haar dochter met een 'Prik maar, Janneke' aan de doofstomme met een kopspeld te prikken. Als de vakantie om is, komt knecht Jan weer terug. Als de dochter hem de hele tijd plagerig 'Sta, beestje, sta' toeroept, antwoordt Jan ineens: 'Prik maar Janneke'. De moeder en de dochter voelen zich betrapt en betalen Jan zwijggeld.

Bron

Collectie Jaarsma, verslag 96, verhaal 11 (archief MI)

Commentaar

28 februari 1966

Naam Overig in Tekst

Jan    Jan   

Janneke    Janneke   

Arjen Bonnema    Arjen Bonnema   

Sipke Sipkema    Sipke Sipkema   

Sipkema    Sipkema   

Naam Locatie in Tekst

Wommels    Wommels   

Wâlden    Wâlden   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21