Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

TINNEV002 - De Veurri'jer van den Duvel

Een sprookje (boek), 1944 - 1947

Hoofdtekst

la.
De wazzen is een paar minse gewes die kinderloos bleve. De vrouw har altied gearremuujd um een kind.
Zo op een kier was ter een heer bi'j eur gekomme en dén har gevraog: "Waor miert gi'j oaver?" "Jao, zo en zo. Ik wil gean een kind hemme".
"Now", had dén heer gezeid, "ik wil ow een kind bezorge, mor atte twintig jaor old is, dan mok um weerum hemme".
Daor geet die vrouw met akkoord.
Den anderen dag broch de meneer eur een kind; 't was een jong. Zi'j har um Jan geheite. Hi'j wier opgefok en mos nao de school. Toe te van de lègere school tüs kwam harre gezeid dat te geern priester wol worre. "Zo", har zien moeder geantwoord, "dat mowwe dan mao doen".
Hi'j geet nor 't simmenarie. Mao toe de jong achttien jaor was, en atte dan tüs kwam van 't simmenarie, dan har zien moeder altied met de kop ien de hand gezète en har haos niet könne praote.
"Moeder", vrieg e op een kier, ,wat schèèlt ow toch?"
"Jong, dat dörf ik ow nog niet te zegge".
Toe te weer ien 't simmenarie kwam zei e dat daor tege den overste. Dén zei tegen um hi'j mos weer nao zien moeder gaon en vraoge wat dat behelze.
Now, hi'j geet nao zien moeder en vrug: "Moeder, gi'j mot zegge wat ow schèèlt".
Toe vertelle zi'j um, dat hi'j gin kind van eur was, mao dat 'n vremde um gegeven har, en wanneer as hi'j twintig jaor was, dan moes dén heer um weer ontvange.
De jong vertelle dat op 't simmenarie. Daor sturen z'um nao hüs.
Enkeltied is de jong twintig jaor. Op die dag kump ter een ri'jtüg met twee zwatte peer veurri'je. De heer die der ien zat vroeg of de jong ien wol stappe. Hi'j deej dat. Mao medeen vloage de peer met 't ri'jtùg deur de loch en kwamme zo veur een groot kesteel. Daor stappe ze 't ri'jtüg üt en gongen 't kesteel binne. Zi'j kwammen ien de kamer. Daor brien een groot vuur, waor 'n grote pot boaven hieng.
"Now", had dén heer gezeid, en hi'j was den duvel: "Jan, hier hei een allozie van mien. Ik mot marregen op reis. Gi'j mot dan zo had aj könt stoaken onder die pot. Pas op daj der niet ien kiek, want dan brèèk ik ow de nek".
"'s Goed", har Jan gezeid.
's Marges ging den heer, en Jan aan 't stoake. Mor hoe hadder Jan stoake, hoe hadder geroepe wier: "Och Jan, stoak toch niet zo had; och Jan, stoak toch niet zo had".
Jan stoake mao deur. Mao toe 't gekarm lang ha geduurd hiel hi'j 't nie meer üt. Hi'j doch: "Now kan 'k 't niet meer oaver mien hat verkriege". Hi'j duut den dekkel d'r af en kik ien de pot. Mao d'r zit niks ien, en den duvel steet achter um. "Jan", hadde gezeit, "gi'j zunt ongehoorzaam gewes".
Jan aan 't klage. "Ik zal 't noait meer doen". "Ik zal ow veur deze kier nog genadig zun, mao veur straf geef ie mien 't allozie weerum".
Veertien daag denao zei den duvel: "Ik mot op een grote reis. 't Kan wèèze dak 'n ach bis veertien daag üt blief. Doet ow plicht. De steet ien de stal een pead en een siegebok. Dat pead moj keistene voere en de bok hööi".
"'s Goed" har Jan gezeid.
Toe 't tied was um te voore gaffe de siegebok fijn hööj, en 't pead smette een benneke vol steen veur. Mao die steen vratte niet. Hi'j bleef mao reike nor 't hööj. Op 't les krig Jan met um te doen. Hi'j nimp 'n arm vol hööj en brink dat nor 't pead. En dat pead aan 't vrète, aan 't vrète, of ter gin end aan zien honger kwam. En Jan aan 't hen en weer lope met armes vol hööj. Enkeltied krig 't pead genog. Toe gaf Jan um water, umdatte daor nao reike.
Nao 't drinke sprik 't pead: "Jan, daor hink 't zweerd, daor de roskam, daor de spons en daor 't spiegel. Krieg 't gauw en dan op mien rug weg, want de duvel is vlak bi'j. En pas op. Zeg niks".
Jan de boel gegroppe en dat op 't pead. En daor har 't met 't pead en Jan hengegaon.
Toe ze wel 'n uur op een draf harre gelope zei 't pead: "Jan, kiek is achterum. Smiet de roskam achterüt". Jan deej 't. En toe was 't allemaol botter gewes. 't Pead was veurbi'j, mao den duvel en den bok stonge de veur.
Toe ze weer 'n halve dag harre gereje zei 't pead: "Jan kiek is achterum. Smiet de spons achterüt". Jan deej 't en toe had ter wel een meter water gestaon. 't Pead kon der goed deur lope, mao de siegebok had zwemme motte.
Weer harre ze 'n end gelope. "Kiek is um. Den duvel is weer vlak achter ons. Smiet de spiegel achterüt". Jan deej 't en alles lei vol glas. 't Pead had iesders onder en kon deur 't glas lope, mao den bok deej niks as bleren en valle.
Enkeltied wier 't aovend. "Kiek is um", zei 't pead. "Ik zie niks meer", antwore Jan.
Toe kwamme ze veur 'n groot kesteel. "Jan, now kump 't slimste nog. Hier mowwe oavenachte. Medeen aj binne komp wil de stalwach 't pead ien de stal brenge. Mao gi'j mot dat eiges doen. En dan vrug de wach offe 't pead drinke zal geve. Eiges doen; niet deur 'n ander laote doen. En dan gaoj 't hüs ien en op 'n stoel zitte, mao niet slaope. De ganse nach wakker blieve. En dan krieg ie achter ow van allelei figure. Mao kiek vannach niet achterum, want dan zuw allemaol velore".
"'s Goed", har Jan gezeid.
Toe Jan binne kwam gebeure alles zo at 't pead veurspeld had. Hi'j gaf 't pead eiges voer en water. Daornao wier e ien de kamer geneug op een fijne löningstoel. Toe te 'n hötje gezeaten had begon der één achter um te roepe: "Och Jan, help mien. Och Jan, help mien". 't Klonk net offe met 'n touw um de nek opgehange wier tege de muur. Mao Jan kek niet um. Zo ging 't de ganse nach deur tot ien de marge. Van alle menövers harre ze ien die tied gemaak. Mor ien de margetied was alles ienéns afgelope gewes. Zon stuk of veertien vieftien had Jan de gered. 't Pead wol dat Jan weer op um ging zitte. Ze reje weg.
Veur 't darp, waor Jan wone, lei een dikken boom nève de weg. Toe zei 't pead: "Ik zal mien kop op dén boom legge. Gi'j mot mien dan met de sabel de kop afhouwe".
"Dat kan ik niet", zei de jong. "Gi'j hét mien 't leave gered. Dan kan ik ow de kop niet afhouwe".
"Jan", harre gezeid, "gi'j mot".
"Now, ak 't doen mot, dan ien godsnaam".
't Pead leit de kop op den boom, Jan krig 't zweerd en hi'j höwt um de kop af. Toe smette de sabel achterüt en ging de vandeur. Ien 't darp gekomme had e dös. Hi'j geet ien een harbarg en drink 'n pötje bier. Efkes later kump ter een heer binne.
"O Jan, wat zuuk gi'j hier?" vroeg e.
"Hoe kent gi'j mien?" antwore Jan.
"Wie zo wied op mien gereje hét zok nie kenne?" En de heer gaf Jan de hand. Jan ging nao zien moeder weerum, studiere wiejer en is later priester geworre.

Beschrijving

Een vrouw wil heel graag een kind en bidt daarom tot onze lieve heer, maar dat helpt niets. Op een dag bezoekt de duivel haar en biedt haar een driejarig kind aan, dat hij terug wil hebben wanneer het twintig wordt. Op zijn twintigste verjaardag wordt hij door een koets met zwarte paarden opghaald en naar een kasteel gebracht. Hij krijgt daar van de duivel een gouden horloge met een ketting. Als de duivel op reis gaat moet de jongen onder een ketel het vuur stoken, maar hij mag in geen geval in de ketel kijken. Hij hoort stemmen uit de ketel, die vragen of hij toch niet zo hard wil stoken. Wanneer de jongen uit medelijden toch in de pot kijkt is deze leeg. Op hetzelfde moment staat de duivel achter hem. Die neemt de jongen het gouden horloge af, maar geeft hem wel nog een kans. Als de duivel weer op reis gaat moet hij een paard en een bok verzorgen. Hij mag in geen geval het paard voeren met stro. Uiteindelijk geeft de jongen uit medelijden toch het stro aan het paard. Het dier begint te praten en geeft de jongen aanwijzingen om te vluchten. Hij moet enkele attributen pakken en dan moeten ze snel gaan.
Als de jongen op het paard wegvlucht, wordt hij op de hielen gezeten door de duivel, die op de bok rijdt. Een voor een moet de jongen van het paard de attributen naar de duivel gooien, waardoor hindernissen ontstaan. 's Avonds zijn ze van de duivel af en gaan ze overnachten. Het paard waarschuwt de jongen dat er in zijn kamer van alles zal gebeuren, maar dat hij absoluut niet om mag kijken. De volgende dag rijden ze verder, tot een omgevallen boom. Het paard geeft de jongen de opdracht zijn kop eraf te hakken. Na dit gedaan te hebben gaat de jongen naar een herberg, waar een man binnen komt, die de jongen bedankt voor hem verlost te hebben.

Bron

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.16-17.

Commentaar

c.1946

Naam Overig in Tekst

Jan    Jan   

Satan    Satan   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20