Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

TINNEV007 - Jan de Beer

Een sprookje (boek), 1944 - 1947

Hoofdtekst

5. JAN DE BEER
Jan de Beer was op een mistevaalt gebore. Hi'j had zien vader niet gekend en zien moeder stierf.
Hi'j boere alleen op een bezitting die tien uur ien 't rond was. Op een kier kwam der een heer die
alles wol kope. "Gi'j könt 't kriege mao dan moj mien een iezeren handboom van duzend kilo
geve". Akkoord.
Jan was geweldig stark. De handboom wier op een wagen gebroch. Jan nom m op de nek en ging. Hi'j zoch nao wark.
's Aoves harre ging onderdak en gin geld. Hi'j ging nève de weg liggen uutröste. De kwam iemand veurbi'j met een möllenas op te nek. Die wol Jan de graag bi'j hemme. Hi'j zoch ook nao wark. Ze spraoken af dat ze den anderen dag same wiejer zolle gaon. De kwam der ook nog één langs, die een möllen-roei droeg. Die zol ook met gaon. 't Was aovend, ze harre honger en gin geld.
De kwam een olde vrouw bi'j eur. Die vetelle dat 't spoeke ien een kesteel ien 't bos. Wie dat opknappe, kreeg vöI geld.
De drie ginge nor een ander kesteel, dat waor de heer wone. De heer zei: "Dat hemme der al zovöl geprobierd". "Dan zölle wi'j 't ook nog is probiere", zei Jan. Ze kregen ète van den heer. En toe zol der één nor 't kesteel ien 't bosch gaon. De wier gelot wie 't eerste zol gaon. De möllenroeidrager trok 't lot. Hi'j wier nor 't kesteel gebroch. 't Was kold ien de zaal. De möllenroeidrager miek vuur aan en ging de toe bi'j zitte. Um twalef uur heure hi'j gerommel aan de zulder. Daorien ging een luuk los en de viel een klomp ien de zaal. Uut de klomp kwam een kealtje dèn zich nor 't vuur wörmde. Hi'j had 't kold en hiel een piepke uut de tes en een buultje tebak. "Geef mien een betje vuur". Dat deej de möllenroei drager. 't Menneke sloeg de grote keal toe met een porkiezer half dood. 's Marges vonne de andere twee um.
Den tweeden aovend ging de möllenasdrager nor 't kesteel. Hi'j kreeg een pak van 't eigeste lake.
Den dadden aovend ging Jan de Beer. Hi'j had den handboom metgenomme. Hi'j stoak gin vuur aan. De klomp viel weer ien een hoek en 't kealtje kroap nao den head. Hi'j had 't kold en vroeg aan Jan um 't vuur aan te make. Jan zei: "Maak 't eiges mor aan. Ik het 't nie ko'd". 't Kealtje dreigde Jan, mao Jan sloeg um met zien handboom plat.
's Marges kwam den heer kieke. Jan had 't kealtje ien de klomp begrave. 't Kesteel was toe veilig. De heer vroeg wat Jan as beloning wol hemme. Jan zei: "Geef mao f 300 ". Hi'j zoch wark en gin geld. Toe de dri'j goed gepruuf harre, ginge ze weer wiejer.
Zi'j kwamme veur de hoofdstad. De koning levere ieder jaor een dochter aan de dri'j drake die ien een put met völ kamers wone. De eerste draak ha dri'j köp, de tweede zeuve köp, en de dadde, een vuurspi'jende, elf köp. Umdat de koning gin dochters meer had moes e now zien vrouw levere.
De dri'j starke manne ginge veur de stad ligge roste. Daor kwam een olde vrouw bi'j eur en vetelle van de drake. "Aj de drake veslaot krieg ie een prinses". De dri'j wollen 't probiere. Jan de Beer trok 't eerste lot.
's Marges wier Jan ien een ben nor onder gelaote ien de put. Hi'j miek daor een deur los. Een jonge dean (meisje) zatter te breie. Jan zei: "Ik bun vedwaald". De dean zei: "Gao hier weg veurdat mien man kump".
Mao de draak met vijf köp har al geroepe: "Wat mot gi'j hier?" "Ik bun vedwaald en het völ honger", zei Jan. "Laot de vrouw ow mor èten en drinke geve en maak dan daj weg komp". Jan at zich den buuk goed vol. "En now weg", zei den draak. Mao Jan grep den handboom en sloeg den draak alle vijf köp af.
's Nachs wol Jan bi'j de dean slaope. Dat von ze goed.
's Marges ging Jan weer nor een andere kamer. Daor sloeg e de draak met de zeuve köp dood. Ien die kamer was ook weer een vrouw. Daor sliepe ze snachs met eur drieë, Jan en de twee vrollie.
Den dadden dag zoch Jan de vuurspi'jende draak op. Hi'j kwam ien een kamer waor een jonge dean zat, die al wit haor har. "Hoe kom ie toch hier?", vroeg ze. "Roep ow man". De draak kwam vuurspi'jend bi'j um. Jan klage dat e bang was veur dat vuur. Toe wier de draak nog vregger. Mao Jan grep de handboom en sloeg um tien köp tegeliek af. De draak vroeg of e met de ene kop een uur meuge lève. Jan von 't goed.
Nao een uur kwam de draak weerum en spoj meer vuur dan eers met de elf köp. Met völ moeite wis Jan de elfde kop ook af te slaon. Now ware ze met viere, mao Jan ging snachs weer bi'j de eerste vrouw slaope, want dat was de moaiste.
De vierde dag kwamme de twee kammeräöj. Eers ginge de dri'j vrollie nao boave. Daornao stappe Jan ien de ben. Mao toe hi'j halfweg was sneje de twee 't touw deur en Jan viel met de handboom weer onder ien de put. Hi'j zoch alle kamers nao en von toe zaddoeke met 't koningswaope. Hi'j sneej de drake de tonge uut en deej die ien een zaddoek.
Nao dri'j wèke kwam der een grote vogel onder ien de put. Jan vetelle um alles. De vogel wol um uut de put helpe, mao atte "vleis" riep dan moes e dat ook hemme. Anders wier Jan weer nor onder gegoaid.
Jan nom stukke vleis met uut de bille van de drake. Iedere kier vroeg de vogel um vleis, en hi'j gaf dat ook. Eindelijk was 't vleis op. Toch vroeg de vogel de nog um. Jan sneej zich een stuk uut te kuut, want hi'j wol de tonge van de drake beware.
Toe e boave was vebon e zien been en ging met de zaddoeke en de tonge nor 't paleis van de koning. De hele stad hieng vol vlagge. De minse vetelle dat de twee koningsdochters, die uut 't drakehol bevri'jd wazze, zolle trouwe. Zi'j wazze deur de manne gedwonge um onder ede te veklaore dat die eur velos harre.
Jan trok medeen nor 't paleis. De schildwachte wollen um niet deur laote. Mao Jan liet zich niet tegenholle. De wachte ware hang veur zien handboom. Jan vroeg de jongste dochter te sprèke. Dat ging niet, want 't was eur trouwdag. Jan zei: "Dan slao 'k met de handboom 't hele paleis ien mekaar".
De jongste dochter kwam. Toe ze Jan zag viel ze flauw. Jan vroeg toe op één nao de jongste dochter te sprèke. Ook die viel flauw. Toe vroeg e de olste dochter. Toe die um zag viel ze 'm um den hals en zei: "Dat is onze redder". Ze gingen 't paleis ien. Jan liet de zaddoeken en de tonge zien. Hi'j trouwe met de jongste dochter. De beie andere dragers ginge lèveslang de gevangenis ien.

Onderwerp

AT 0301B - The Strong Man and his Companions    AT 0301B - The Strong Man and his Companions   

ATU 0301    ATU 0301   

Beschrijving

Een weesjongen ruilt zijn bezittingen voor een ijzeren hefboom en gaat op zoek naar werk. Omdat hij 's avonds geen onderdak heeft gaat hij aan de kant van de weg slapen, waar hij twee jongens tegenkomt. Ze zullen met zijn drieen werk gaan zoeken. Ze krijgen een tip van een oude vrouw om een kasteelheer van een spook af te helpen. Als dat is gelukt, trekken ze verder tot ze in de hoofdstad komen. Daar woont de koning, die zijn dochters aan drie draken moest offeren. Nu heeft hij geen dochters meer en moet zijn vrouw offeren. De jongen verslaat de draken en redt de prinsessen. Maar zijn vrienden strijken met de eer en sluiten hem in het drakenhol op. Hij wordt door een grote vogel gered en gaat naar het paleis. De jongste prinsessen staan op het punt met hun zogenaamde redders te trouwen. Maar de jongen wordt als hun redder herkend en zijn vrienden worden gevangen gezet.

Bron

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.23-25

Commentaar

c.1946
The Strong Man and his Companions

Naam Overig in Tekst

Jan    Jan   

Jan de Beer    Jan de Beer   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20