Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

TINNEV231

Een mop (boek),

Hoofdtekst

217.
De was is een kier een jong die niet wol warke. Toe zei de moeder: "Dat kan niet. Gi'j mot toch warke, want anders kriege wi'j gin geld". "Nee", zei de jong, "ik doe 't niet; ik gao niet warke". Mao ja. De moeder zei: "Dan moj der mor uut, want ik kan ow niet wat te ète geve zonder geld." En de jong die ging dan. Hi'j nom 't boeltje met. Toe zwerven hi'j deur de bossen heer. 't Wier al donker en toe docht e ien zien eige: "God, waor mo'k now nao toe?. Hè, hè, ik zin zo mu". Toe zag te in de verte een lichje brande. Daor strompelde hi'j nao toe. Hi'j kwam der eindelijk aan en klopte aan de deur. De kwam een heel old vröwke aan de deur en die zeit: "Zo goeienavond, mien jong". "Dag mevrouw. Ik wol graag onderdak vannach hebbe". Toe zeit die vrouw: "God, jao jong. Dat zol wel könne. Mao ja, ik zit hier met rovers. Ik zin hier ok mor um te hellepe en te werke. Dus dat zal niet gaon, want at ze tuus kamme, dan hei wel kans da ze ow dood make". "Och wat kan mien dat schèle, want ik het toch niks aan mien lève. Ik wil niet warke. En of ze mien now dood maken of niet, daor geef ik niks um. As ik mor onderdak vannach het". "Now", zeit die vrouw, "dan kom mor binne". De vrouw was net aan 't pannekoeke bakke veur die rovers. Zi'j zeit: "Dan èèt eers mao pannekoeke, veurdat die rovers tuus komme. En dan moj mor een hötje gaon slaope". Ja. De vrouw die bakte pannekoeke; de jong had hèvige honger en ging toe slaope achter de kachel.
Daor kwamme de rovers tuus; mao de jong die sliep at 't bas. Toe zeie de rovers: "Goeienaovend. Wat lig daor dan achter de kachel?" Toe zei de vrouw: "Ja, das een jong, die wil niet warke. En die is hier gekomme um een nach hier te oavernachte. Dan geet e marge wel weer vedder'. Toe zei den ene rover — dat was een hele lillekerd —: "Laow um medeen mao dood make; wat hewwe aan zon jong". "Och", zei den andere, "lao we 't mao niet doen; misschien kan e ons nog wel van pas komme". Toe schuppe hi'j um zo is aan de been en zei: "Kom, wor is wakker, gi'j". Hi'j gapen is een keer en wier wakker. Toe zeit de rover: "Zo, en wat wi gi'j hier doen?" "Ik bun van huus weggelope, want mien moeder zei, zi'j kon mien veur niks gin ète geve, en ik wil niet warke. En now mok mao zien wak doet". "Kö gi'j stèle?" "Ik kan van alles, ak mao niet hoef te warke". "Dan is 't goed, mao dan moj de marge vroeg uut, um vijf uur. En dan moj helpe stèle". "Das goed", zeit de jong.
Smarges um vijf uur kwamme ze um wakker make. En toe zeie de rovers tege de jong: "Heur is hier. De kump iedere margen een boer hier langs met koeie. Die geet nao de mart. En now mao gi'j zien daj een koe daorvan krieg". "Das goed", zei de jong; "hei een paar schoen?" Ze gavven um een paar kinderschuuntjes. En daor ging e. Iedere marge kwam dèn boer deur 't bos. De jong liep gauw deur heggen en struken hèèr, lei een schoen op de weg en een eindje wiejer weer een. Toe kwam dén boer daor veurbi'j tosse met de koeie en zei: "Herejee, daor leit een schuuntje. Dat pas de kleine dean wel. Mao wat he'k aan ene schoen? Daor he'k ok niks aan. Ik loop mao deur".
Den boer liep weer deur en doch een endje wiejer: "Gods herejee, now he'k 't tweede schuurtje gevonde. Wat jammer da'k dén andere niet metgenommen het. Mao wet ie wat? Ik bind de koeien efkes vas, loop terug, en haal dèn schoen weer op". Ien de tied dat den boer terugliep hiel de jong de koeie van 't touw af en ging de met nao huus. "Zo", zei e tege de rovers. "Hier zin 'k al weer. Hier hei de koewe". Toe zeie die rovers: "Herejezus nog an toe, kö gi'j zo stèle?" "Geef mien een klomp, dan haal ik de nog meer bi'j".
Dén boer kwam bi'j den boom werum waor hi'j de koeien aan vasgebonden had, mao ze ware weg. "Herejee nog aan toe. Now zin de koeie vot. Ik gao tuus andere hale".
Toe de boer ni'je had gehaald en daormet op de plaats was gekomme waor de veurige vasgebonde hadde gezète, liep de jong daor ien 't bos te toeten op de klomp. 't Klonk net as 't belke van koeie. "Wet je wat", zeit dén boer in zien eige, "die arme diere die lope daor in dat bos en die blere zo. Ik bind deze twee aan een boom en dan haal ik efkes die andere weer uut 't bos". En daor ging 't hèèr. Hi'j liep 't bos in. Dén jong pakte weer die koewe. Toe kwam e weer bi'j de rovers. De rovers zeie: "Heregod nog aan toe. Hè gi'j now al weer die koeie?" "Jao", had e gezeg. "Now", harre ze gezeg, "gi'j zunt zon hèvige jong, wi'j maken ow roversbaas; gi'j könt zo veschrikkelijk stèle". "O, das goed", zeit de jong. "Mao dat zi'j nog niet. Ik het hier femilie wonen in de buurt en die hebben een hele fijne dochter. Aj daor nog een paar kunsstukskes könt verrichte, dan köj ok die dean hemme". "Jao, das bes. Dan mo'k mor is nao die minse toe".
Toe ging e nao die minse toe praote. Daor zat die moaie dean. Die zei: "Och God aan, nee; ik wil die vieze keal niet hemme, want dén kan zo stèle". Zi'j begon al zowat te schreie. "Dén wil ik niet hemme". Toe zeit die vader: "Och, buj gek. Dén mot nog een paar kunsstukskes verrichte; dén krieg ow noait". Toe zeit dén boer tegen de jong: "A gi'j 't vleis uut de pot könt hale waor wi'j oaveral bi'jzitte um de taofel hèèr, dan zöj die dean van mien hemme". Toe had die jong gezeid: "Das bes, mao das een gek karwei". "Dat moj toch doen, anders krie'j de dean niet".
Ze zatten allemaol smiddags te ète; de dean al met een engstig hart; bang dat hi'j dat vleis uut de pot zol hale. De jong dén zit aan de taofel, en de boer en de meid en de knech der allemaol umhèèr. Toe zeit e tege de boer: "Kiek is, boer, de lopen hazen en kniene". En die boere, die zun zo wild op zo iets: "Geef mien de flint". Ze lopen allemaol nao bute toe en dén jong die hilt 't vleis uut de pot. "Asteblief, hier he'k 't vleis; now mok de dean hemme". Toe zeit de boer: "Nee, dat is nog mao te weinig. Dat kan niet. Aj 't hemp van mien vrouw uut könt trekke daor ik eiges bi'j de vrouw lig, dan zöj ze hemme". "Das bes, al doe 'k 't nie graag. Ik zal t probiere". 's Goed. Zi'j leien allebei saoves op bed. En die vrouw: "Hò, at die vieze keal toch mao niet kump". En 't hemp vasgeholde. "Och God, at e toch kump". "Och", had dén boer gezeid, dèn niksnutser dén krieg ow hemp niet". Dén jong dén doch: "Hoe mot ik dat now aan de stel legge?". Hi'j miek een pop, klautere saoves op 't dak en liet de pop veur de raam bengele. De boer en de vrouw waren allebei pierwakker. De vrouw keek deur de raam hèèr. "Gods, man, kiek is, daor hink een liek veur de raam". "Waor dan? Nee, een keal lup veur de raam. Een gees. Geef mien de flint". En de boer die schoat. De jong sneej gauw 't touw deur en de pop viel op de grond. Den boer geat nao bute toe. In de tied dat hi'j nao bute ging, ging dén jong gaow nao binne toe en zei tege die vrouw: "Vrouw, doe mien efkes 't hemp, want hi'j bloeit zo". De vrouw die streupen 't hemp oaver de kop hèèr en zei: "Hier hei 't". Toe kump dén boer later weer binnen en toe zei die vrouw: "Wie was dat?" "'t Was een pop". "En herejezus, keal", ha ze gezeid, "ik het gaar gin hemp meer aan. Dan het die keal mien toch 't hemp nog uutgetrokke". Ja, toe moes dén jong die dean hemme. De jong doch: "Now zin 'k toch hatstikke riek". En toe ging e nao zien moeder terug. Hi'j kwam bi'j een café en vroeg: "Waor woont die en die?" Toe zeie ze: "Die vrouw had een zoon, die wol niet warke en daor het die vrouw zon vedriet van. Daor en daor woont ze". Dén jong stapte nao dat huuske toe, daor e gewoond had, kloppen aan de deur en zei: "Goeienavond, vrouwke". "Goeienavond, meneer". "Kan ik hier vannacht onderdak krijgen?" "Ja meneer, maar voor zulke deftige mensen heb ik hier geen plaats. Ik heb zelf een jongen die wol niet warke. Waor dèn niksnutser gebleven is, dat mag de goeie God wette; ik wet 't niet. Hi'j is misschien aan galg en rad gekomme". "Mao hei dan gin plaats veur ow eige zoon?" "Mao mien lieve God", had de moeder gezeid; "wat veur ambach het gi'j dan toch wel geleerd?" "Ik zun roversbaas". Toe had 't mins beginne te schreie en gezeid: "Jong, gao ter mor uut. Ik wil ow noait meer zien."

Onderwerp

AT 1525D - Theft by Distracting Attention    AT 1525D - Theft by Distracting Attention   

ATU 1525D    ATU 1525D   

Beschrijving

Een jongen, die niet wil werken, wordt door zijn moeder op straat gezet. Hij zwerft door de bossen, ziet als het donker wordt een licht. De vrouw, die opendoet, waarschuwt hem voor de daar wonende rovers, geeft hem pannekoeken en laat hem achter de kachel slapen. Als de rovers komen, wil de een hem doden, een ander maakt de jongen wakker, vraagt of hij kan stelen. Ze sturen hem op een boer af, die met zijn koe naar de markt gaat. Hij neemt een paar kinderschoentjes mee, legt die een eind uitelkaar voor de boer neer, die bij de 2e schoen zijn koe vastbindt en terugaat voor de 1e, echter bij terugkomst zijn koe kwijt is en thuis een nieuwe gaat halen. De jongen zegt ook die te stelen, imiteert het geluid van een koe en de boer denkt, dat zijn verdwenen koe daar is, bindt de andere koe vast, etc. De rovers willen hem tot roverbaas maken, sturen hem naar familie met een mooie dochter; die kan hij krijgen, als hij het vlees uit de pot kan stelen, waar ze bij zijn (stuurt ze acter hazen aan), en het nachthemd van de boers vrouw kan uittrekken; hiervoor maakt hij een pop, bengelt die voor het raam. De boer schiet en gaat kijken, de dief vraagt de vrouw om haar hemd, "want hij bloedt zo". Zo krijgt de jongen het meisje, is rijk en gaat naar zijn moeder terug, die echter niets van de roversbaas wil weten.

Bron

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.199-201.

Commentaar

Theft by Distracting Attention & AT 1525A Theft of Dog, Horse, Sheet or Ring

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20