Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

TINNEV251

Een sprookje (boek),

Hoofdtekst

237.
Smid Bieleveld was een starke gofferd van een keal; hi'j wòòg 110 kilo, had spierballe as kabeltouwe en heur op de bös as kòperdraod. Hi'j was niet alleen stark mor ook een büttegewone vakman. Een pead dat hi'j beslagen had wier niet kröppel en een band, dén hi'j um een karrad had geleid, liep ter niet zo gemekkelijk weer af.
En toch ging 't met de smejeri'j van Bieleveld niet zo arg goed meer, de klanten velieten um den één nao den ander, ondanks dat hi'j völ bèter wark levere as zien concurrent, smidje Smee, een kealtje, daj haos ien de tes konne stèke. Dat kwam umdat Bieleveld al lange tied 's zondags duk schampe met 't nao de kerk gaon en 's zaoterdagsaoves ien de harbarg zat te schimpe op de kerk en op de pestoor. Dat nieme de minse niet. Bieleveld kreeg gin wark meer van de kerk en de pastori'j en ook de boeren lieten um ien de steek.
Smidje Smee hiel der al een knech en een leerjong op nao, terwijl Bieleveld 't wark alleen spöllegaons af kon. Dat zat um dwas, allebastend dwas. 't Wier nog arger toe smidje Smee ien de kerk een hek um 't doopvont meuge levere. Dat was net een karwij veur Bieleveld gewes. Van klaorloeter gif zette hi'j helemaol gin voet meer ien de kerk. Soms sloeg e met zon geweld op 't aanbeeld of de pestoor der op lei, want dén was natuurlijk de schuld van alles.
Op een kier stong Bieleveld weer giftig te batere op een hoefiezer. Opéns, zonder datte wat had geheurd of gezien, stong der een lange magere keal bi'j um; een keal met een sikkebaad, een paar heurntjes op de kop, en met bokkepeut. 't Was wel düddelijk: daor stong den duvel. Hi'j zei: "A gi'j dit kontrak met ow bloed tekent, dan zal ik zörge, dat 't met de smejeri'j weer dik veur mekaar kump, bèter as 't oait is gewes. Iedereen wudt ow klant, zelfs de pestoor. Mao dan mot ik òver twintig jaor ow ziel hemme". Daor schrok Bieleveld toch wel van; hi j tukken efkes, mao zette toch zien naam onder 't papier. Zonder wieer een woord te zegge was toe den duvel ienens as een schum vedwene.
Van toe af aan ging 't weer goed met de smejeri'j. Van wied en zied kwamme boeren um bi'j Bieleveld eur pead te laote beslaon en 't andere smidswark te laote vezörge. Endelijke tied had Bieleveld twee volwasse smidsknechte, een halfwas en een leerjong. Hi'j bouwen een stuk aan de warkplaats met een tweede blaosbalg. Op 't les kwam ook de pestoor as klant weerum. Bieleveld wier met de dag rieker en smidje Smee kreeg van armoed de kont dich te zitte met spinnewebbe.
Mor aan alles kump een end, ook aan twintig jaor.
Op een kier stong Bieleveld te bateren op een glööiend hoefiesder dat op een aanbeeld lei. Ienéns stong den duvel weer bi'j um. De smid trokke de groezels over de rug, mao hi'j liet niks marke. De duvel was disse kier lang zo vriendelijk niet as twintig jaor geleje. Hi'j zei bots: "Buj klaor? De tied is um". Bieleveld deej offe van plan was um met te gaon. Hi'j leune op de stel van den hamer en antwore: "Hei nog efkes geduld, ik wol zo graag 't pead nog beslaon dat ien de noodstal steet; zien baas is altied mien beste klant gewes, dén wil van middag voer hale ien 't darp. Kö gi'j ien de tied wat laote zien? Ow bevoorbeeld zo groot make daj met de kop tege de zulder kòmp?" "De moeite weerd", zei den duvel, en hi'j rekke zich üt totdatte met zien heurntjes tege de zulder van de smejeri'j stiet. "Mao köj ow ook klein make, zo klein daj ien 't tuutje könt dat hier op 't aanbeeld leit?" Op 't eigeste moment zat den duvel al ien 't tuutje. Daor had Bieleveld op gewach. Hi'j zwaaie met zien smidshamer, trok de slag stevig aan, en sloeg den duvel moesdood.
Vanaf dén dag verandere Bieleveld as een blad aan een boom. Hi'j stong iedere zondag as een tollenaar achter ien de kerk tegen een pielder en bèje daor de ene rozenkrans nao de andere. En toe der een ni'je kerkdeur nödig was smeje hi'j 't beslag. Gi'j harre nog noait zowat gezien; de deur wier beleid met de moaiste krullen en bloemen diej ow mao denke kon. En hi'j sture de met kessemis gin rèkening veur.
Bieleveld wier old, stokold. Toe hi'j eindelijk op 't starfbed lei, liete de notaris kòmme en vemiek de smederi'j, en alles watte wieer bezat, aan de kerk, umdatte gin vrouw of kinder had.

Onderwerp

AT 0330 - The smith outwits the devil    AT 0330 - The smith outwits the devil   

ATU 0330    ATU 0330   

Beschrijving

De smederij van smid Bijleveld loopt niet best, omdat hij afgeeft op de kerk, terwijl zijn concurrent Smidje Smee steeds meer werk krijgt. Dan krijgt Bijleveld bezoek van de duivel, die hem aanbiedt zijn zaak weer te laten lopen als voorheen en beter zelfs, als hij een contrakt tekent, dat over 20 jaar zijn ziel van de duivel is. Na enig nadenken tekent de smid en weldra gaat het hem zeer voor de wind en Smidje Smee komt zonder werk te zitten. De 20 jaar echter blijken zo om en dan staat de duivel weer voor Bijlevelds neus en wil hem meenemen. De smid vraagt of hij nog een paard mag beslaan en of de duivel wat kunstjes wil laten zien, eerst zich groot maken, dan heel klein, passend in een tuitje. Zodra hij erin zit, slaat de smid met zijn hamer de duivel morsdood. Sindsdien gaat de smid weer naar de kerk.

Bron

Vertellers uit de Liemers samengesteld door A. Tinneveld, Wassenaar 1976, p.212-213.

Commentaar

groter-kleiner worden van de duivel: vgl. einde AT 545B (Perrault-versie)
The Smith Outwits the Devil

Naam Overig in Tekst

Smidje Smee    Smidje Smee   

Naam Locatie in Tekst

Bijleveld (Bieleveld)    Bijleveld (Bieleveld)   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20