Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

SPINR001 - Die evangelien vanden spinrocke

Een sage (boek), 1510 - 1519

Hoofdtekst

DIE EVANGELIEN VANDEN SPINROCKE METTER GLOSEN BESCREVEN TER
EEREN VANDEN VROUWEN

¶ Hier beginnen dEvangelien vanden spinroc metter glosen, ter
eeren vanden vrouwen bescreven.
Veel lieden sijnder huden sdaechs, die haer tael ende reden
allegeren ende autorizeren bider Evangelien van den spinrock, die
5 luttel weten watse in hevet, noch niet geweest en hebben
vanden insetters ende vinders. Ende dat meer is: si allegerense
meer in spot, in geckernie, dan si doen met begeerten die
si hebben in de groote substancie, die si begripen in
verminderingen ende verachteringe vanden vrouwen, dwelc grote scande
10 is, want si niet en bekennen die grote edelheit der vrouwen
ende de grote duecht die van hem coemt. Want om deswille dat
die eerste vrouwe in hoger plaetsen was gemaect ende gescapen,
daerom sijn alle vrouwen edel van naturen, net, huesch ende
vollevens licht, vindender ende soe subtijl, dat si bi na
15 weten watter gescieden sal, biden gemerken die si nemen vanden
lieden, voegelen, beesten ende ander dingen, alsoet biden
vervolge des boecs bliken sal. Om dan dat ongelijc ende die
spotternie te niete te doen, ende in contrarie van dien die vrouwen
te verheffen, ende haer evangelien te exalteren, soe heb ick,
20 die van joncx haer oetmoedich clerck ende dienaer gheweest
ben, ter begherten van eenigen minen lieven vriendinnen, geset
in gescrift dit tractaet, dat in hem begrijpt den text vander
Evangelien vanden spinroc, met een deel van der glosen ende
postillen daer op verclaert bi eenigen vroeden vrouwen, der
25 welker namen hier na bi ghescriften volgen sellen.
¶ Die namen vanden vrouwen die den text vander evangelien
gemaect hebben.
¶ Om te openbaren die woerden ende autoriteiten van den
vrouwen van hier voertijts, ende dat si met allen oec niet en
30 vervaren die vrouwen ter tijt van nu, ende behouden ymmers
daer af verssche memorie ende gedenkenisse, so is te weten hoe
daer geweest zijn ses matronen wijs ende vroet, om die voerseide
evangelien te lesen ende te vertellen, daer af deerste gehieten
was vrou Ysengrijn van Eycke. Die tweeste vrouwe: Franskure van
35 Crock. Die derde vrou: Abonde vanden Ruen. Dye vierde vrou: Sibille
vanden Marasch. Dye vijfste: Gomberde Wel Geraecte. Ende dye leste:
vrou Berte vanden Horen. Deser ses vrouwen waren so vroet ende
wijs in harer tijt: al hadder gheweest om den blauwen duvel te
besweren oft te binden op een cussen, soe waren sijer abel
40 ghenoech toe ende expart.
¶ Wie dat was die eerste vrouwe, die dese evangelien stelde,
ende hoe die meester van desen boecke bedwongen wert dit te
bescriven.
¶ Na datic vinde in sommige registeren, so waren dese evangelien
45 vonden in doude werelt, ten tijde als regneerde die moghende
coninc Serastes, die eerste werf die const van nigromancien
vant, welcke const hi eens deels leerde der coninghinnen,
sijnder huysvrouwen ghehieten Harmofodrita, welck daer of maect
een schoen beghin van desen evangelien, so dat si nader hant
50 vermenichfuldicht sijn biden begripenden geesten vander vrouwen
die sindert geweest sijn, na die gemercken die si genomen
hebben so inder lucht, so inder aerden, van wijchlingen. Ende so
en heeft oijt sindert niemant gheweest, dye ghepijnt hadde die
te bescriven, ja daer af ic gheweten heb, hoe wel nochtan si
55 niet en sijn van misterie. Om dan te weten hoe ick mi aldus
verstout heb ende vermeten die te bescriven, soe is te
weten hoe op eenen avont nae den eten, als ic my woude gaen
vertreden ende den tijt verdriven in die lange avonstonden
tusscen kermisse ende lichtmisse, soe quam ick ten huyse van
60 eender werder ouder joncfrouwen in mijn ghebuerte, daer ic
gewoenlike plach te gaen clappen, want dair veel vanden gebueren
te vergaderen plagen ende comen spinnen ende couten van
genuechten, daer ic mi bi vermaecte. Maer te desen mael so waren
daer vergaedert dese ses vrouwen die seer besich waren met
65 diverscen redenen. Ende van groter haest die si dick hadden
haer reden te seggen, brachten si malcander so, dat si al te
hoepe clapten. Ic, die eens deels bescaemt viel dat ic hem soe
over den hals quam, trat weder achterwaert, orlof nemende om
weder van daer te gaen, mer ter stont wert ick weder geroepen
70 van hem ende mitten slippen gehouden, so dat ic mits dien ende
oec tharer beden onder hem neder sadt, biddende hem dat si mi
vergaven dat ic so stoutelick onder hem neder sloech.
¶ Een van hem, diet woert voerde voer hem allen, seide mi dat ic
hem met allen willecom was, badt dan iement ter werelt, ende
75 hielden dat mi God daer ghesent moest hebben om hem te helpen
op dat stuck daer si mede besich waren, gemerct dat ic onderwilen
vanden vrouwen gescreven had tharer eeren, mi biddende dat
ick dat noch weder doen woude van daer si onledich mede waren.
Si of haer naecoemelingen soudens mi lonen. Dats, dat ick doch
80 bescriven woude die Evangelien vanden spinrock, tot haer eewige
ghedenckenisse ende bereitscapen van allen de genen die nae
comen souden. Ic, die in manieren bescamet viel van dat si mi
prijsden, meinde mi tontsculdigen. Mer ter stont wert ic van
hem mit talen so overwasscen ende omleit, dat ic al bescaemt
85 den last van desen anverden moest. Int welc ofter iet in
versumet is, dat wiltmen hemlieden doch aen tyden welcke so
groten haest hadden, doe sijt mi op deden: dat ic geen moeyte en
hadde te verstaen ende so geringe te bescriven. Den last by my
aengenomen sijnde, dancten si mi allegader ende namen den dach
90 ende ure des ander daechs tsavens, nae den eten, daer weder te
sine ende belasten mi grotelix, dat ic papier, inct ende pennen
veel met mi brengen soude, want si grote dingen beslichten
wouden.
¶ Die ordinancie van desen boecke, ghestelt in terminen bi vrou
95 Ysengrine.
¶ Des anderdaechs ter beteikender uren, soe quam ic daer, daer
alrede die .vi. vrouwen vergadert waren ende mi wachten, so aen
haer ghelaet scheen. Nae dat si mijn plaetse gemaect hadden om
tot minen gemake te sitten, horende ende scrivende haer leeringhen,
100 soe seider een van hem, douste geheeten vrou Ysengrine,
orlof nemende aen haer gheselscap om te spreken: "Mijn herde
lieve ghebueren ende ghesellen, hier gheroepen sijnde, ghi siet
ende tis oeck openbaer, dat die mannen nu hem vorderen te
scriven ende te dichten dingen, die smettelic sijn ende nopende
105 onser sexen eere, hoewel si ende wi nochtans gemaect sijn van
eenen meester, ende van malcander gedescendeert. Ende als ic
immer seggen moet, soe sijn wi gecomen van veel hoger stat dan
si, ende gemaect van reynder materien ende claerder dan si.
Aldus waer mijn avys onder correctien van u allen, dat wi bider
110 hulpen van desen, onse clerc, maecten een tractaet vanden
capittelen die wi houden willen van tgene, des bi onse grote
moederen ende oudemoederen bevonden is geweest. Te dien einde,
dattet niet vergeten en blive ende dattet comen mocht ten
handen vanden genen, die na ons comen sullen, welc tractaet
115 houden sal die capittelen vanden Evangelien vanden spinroc, mitter
glose die zommige wise ende vroede matronen daer toe gevoecht
hebben, ende noch doen sellen. Ende om in die materie te treden,
ghi weet datter sijn .vi. wercdagen in die weke, ende wi zijn
onser .vi. die dit begrepen hebben ende die van ons ouders veel
120 dingen gesien ende gehoret hebben vanden ouden ende oec vanden
niewen testamente ende veel goeder ende warachtiger leren, so
ware ten slote mijns avijs, dat wi en maendage vergaderden ten
huse van Maroy Ployaerde, daermen gewoen is de spininge te houden
tsavons ontrent .vi. uren. Ende daer sal - op dattet u goet
125 dunct - een van ons beginnen hair lesse, ende verhalen daer haer
capittelen, inder tegenwoerdicheit van alle den anderen die daer
vergadert sullen wesen, om die te houden ende te stellen in
eewiger memorien." Die ander spraken al ghelijck dat vrou
Ysengrine wel geseit hadde, ende baden haer dat si doch dye
130 eerste lesen soude, ende si souden dair alle wesen. Ende om haer
capittelen te bat te ghewarigen, soe souden si bidden sommigen
van noch anderen haren mede gebueren, oudt ende jonck, dat si
dan daer oec comen wouden. Vrou Ysengrine nam den last herde
geerne ende, kerende haer te mywaert, badt my vriendelick, dat
135 ic doch haer secretarius wesen woude ende insghelijcs vanden
anderen oec: si soudens mi loonen van sommigen van hem vanden
joncsten tot mijnen kuere. Des ic haer dancte ende seer wel
daer af tevreden was.

Onderwerp


Beschrijving

Proloog. Het 'evangelie vanden spinrocke' is wijd verbreid, maar wordt vaak in een spottende en vrouwonvriendelijke context aangehaald. De schrijver wil met het opschrijven van de in de evangeliën verkondigde wijsheden de spot verdrijven en vrouwen een beter aanzien geven.
Zes vrouwen vertellen hun wijsheden aan de schrijver die ze op papier zet zodat de teksten niet vergeten worden. Dit gebeurt op avonden dat de vrouwen bij elkaar komen om te spinnen, maar vooral ook om te keuvelen over van alles.

Bron

G.J.Boekenoogen (ed.): Die evangelien vanden spinrocke. 's-Gravenhage 1910 (facsimile).

Commentaar

ca. 1520

Naam Overig in Tekst

Ysengrijn van Eycke    Ysengrijn van Eycke   

Franskure van Crock    Franskure van Crock   

Abonde vanden Ruen    Abonde vanden Ruen   

Sibille vanden Marasch    Sibille vanden Marasch   

Gomberde Wel Geraecte    Gomberde Wel Geraecte   

Berte vanden Horen    Berte vanden Horen   

Serastes    Serastes   

Hermafrodita    Hermafrodita   

God    God   

vrou Ysengrine    vrou Ysengrine   

Maroy Ployaerde    Maroy Ployaerde   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20