Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ112501

Een sage (mondeling), dinsdag 06 augustus 1974

Hoofdtekst

Tusken Hijum en Finkum leit de Iestdyk. Hjir wei yn 't earste hûs wenne in húshâlding mei in jonge.
Dy jonge neamden se altyd Wâtse Klop, mar hy hiet fan Wâtse Stienstra.
Op in kear wie dy jonge yn Hallum. Dêr haldde in âlde frou him oan en dat âld minske joech dy jonge in koekje. Hja sei, de jonge moest dat koekje allinne opite. Dat die dy jonge ek.
Mar doe't er dat koekje op hie, doe krige er kramp. Dat like fremd, de jonge die 't raer en jammere it út. Doe seinen se: "Dy jonge is bitsjoend. Jimme matte nei de duvelbander ta gean."
Dy wenne yn Ferwerd en de heit fan Wâtse gong dêr hinne. 't Wie doe noch in modderdyk.
De duvelbander sei tsjin 'e heit: "'t Is moai, datst komd biste, jong, oars wie de jonge dea gong. Ik sil dy hwat guod mei jaen foar de pasjint, mar ik mat dy warskôgje. Aenst, oan 'e oare kant Hallum, komt dy aenst in hiele greate houn tsjin. Pas dêr foar op! Dy houn rint dy achternei. Mar hjir hast twa stikken roggebrea. As er dan flak by dy is jowst him sa'n stik roggebrea. Dan bist him even kwyt, mar hy komt wer. Hwant it is him om it guod to dwaen datstû yn 't fleske haste. Tink derom: dat guod, dat ik dy meijow yn 't fleske mast yn 'e bûse ha en de hân dêr op hâlde, dat dy houn der net by komme kin. Hwant dy loert der op."
It kaem krekt sa út lyk as de duvelbander sei. De houn kaem by de heit, mar dy joech him gau in stik roggebrea, doe wie er even koest. Doe't er even letter wer kaem, krige er it twadde stik roggebrea, en doe hie de heit net wer lêst fan it beest. Doe gong dy houn werom. Doe't de duvelbander de heit it drankje oerjown hie, hie hy der by sein: "Dû jowst de jonge joun in leppeltsjefol fan dit guod. Mar ik warskôgje dy, ast dat dochste, mei dêr net ien by wêze, dyn eigen wiif net iens. Alle slotsgatten en kieren en iepeningen yn 't hûs matte tichtstoppe wurde.
Dat hat dy man doe allegearre dien en de jonge krige it guod yn. De duvelbander hie der by sein: "De jonge krijt wol krampen."
Der wienen allegearre minsken by de Stienstra's op it hiem, hwant se wisten yn Hijum allegear hwat dêr to rêdden wie. Doe't Wâtse fan it drankje hawn hie waerd der kloppe. Om 't hurdtsje waerd der kloppe, en as dat gebeurde, bigoun de jonge to razen. Mar hwa't der kloppe of hwat der kloppe, dat bleau in riedsel, hwant dêr wie net in minske dy't it die.
De jonge doarst net allinne op bêd lizze. Doe wie der op 't lêst in fremde man ûnder 'e minsken dy't op it hiem stienen, dy sei: "Ik sil wol by dy jonge op bêd." Doe't er by de jonge lei, sei er: "Nou, bliksem, klopje nou mar ta." Mar it klopjen hâldde oan.
Doe sei ien fan 'e omstanders tsjin 'e heit: "Dû mast nochris nei de duvelbander ta, hwant hjir mat foroaring komme."
De man sette wer op Ferwerd ta en doe sei de duvelbander tsjin him: "Astû aenst thús komste, silstû yn it kessen, dêr't de jonge op leit, in krâns fine. Dû mast dat kessen ûnder 'e holle fan dyn jonge wei krije en dan mast dy krâns der út helje en dy krâns mast forbarne, mei kessen en al. Mar dêr mei net ien by wêze. Dû mast it allinne dwaen, op in ôfgelegen plak. En as dat ien kear barnt, dan komt der in gelûd. En sadra dat gelûd der west hat, kinst wol nei hûs ta gean.
Dan is de jonge forlost. Dan raest er net mear. Mar, dan mast de jonge freegje, fan hwa't er dat koekje krige hat."
De heit hat it kessen fan 't bêd helle en dêr kaem in krâns út. Doe hat er op in stil plakje alles forbarnd en doe hearde er in skreau.
Doe is er nei de jonge ta gong en dy wie stil. Doe frege er de jonge: "Fan hwa hastû dat koekje krige?"
Doe sei dy jonge: "Dy âld frou wennet yn Hallum", en hy bitsjutte syn heit hwer't dat wie.
De duvelbander hie sein: "Dû mast der sels hinnegean, hwant dan mat dy âld frou hielendal tobarnd wêze, as sy de tsjoenster is. Dan kinstû der dy sels fan oertsjûgje. Hja mat dan allegearre brânplakken oan har ha."
De man is nei Hallum ta gien. Hy naem de jonge mei. Doe't se by 't âld minske kamen frege de man har of se de jonge wol koe.
"Jawol", sei se.
En doe frege de heit har of se de jonge ek in koekje jown hie.
"Ja", sei se. En doe sei se der achteroan tsjin 'e heit:
"Nou hastû nei de duvelbander to Ferwerd west. En trochdatstû dêr hinne west hast, bin ik alhiel tobarnd.
Sa hat ús mem my dizze stoarje forteld.
De jonge krige de bynamme Wâtse Klop. It gebeurde likernôch om 1900 hinne.

Onderwerp

SINSAG 0627 - Hexe durch Verbrennung eines magischen Mittels gequält    SINSAG 0627 - Hexe durch Verbrennung eines magischen Mittels gequält   

Beschrijving

Een jongen wordt ziek als hij een koekje opeet dat hij van een oude vrouw gekregen heeft. De jongen blijkt betoverd. De duivelbanner geeft de vader van de jongen een goedje mee maar waarschuwt hem voor een grote hond die het medicijn afhandig zal proberen te maken. De vader krijgt twee stukken roggebrood mee om de hond toe te werpen. De duivelbanner raadt aan het drankje op de borst te dragen met de hand er stevig op. De voorspelling komt uit. Als de vader het dier het tweede stuk roggebrood gegeven heeft, houdt het zich gedeisd. De vader moet zijn zoon het medicijn toedienen als er niemand in de kamer is. Ook alle gaten in het huis moeten dicht zijn. Als de jongen het medicijn genomen heeft, raast hij het uit zoals de duivelbanner ook voorspeld heeft. Kort daarop is er een hard geklop te horen, dat niemand kan duiden. Als het onheilspellende geklop aanhoudt, wordt de duivelbanner wederom geraadpleegd. De duivelbanner verklaart dat er in het kussen van de jongen een krans zal zitten. De krans moet verwijderd en met het kussen erbij verbrand worden. De krans moet op een afgelegen plek, zonder andere aanwezigen, verbrand worden. Als de krans opgebrand is, zal er een geluid te horen zijn. Zodra dit geluid gehoord is, kan men naar huis gaan omdat de jongen dan verlost zal zijn. De jongen moet dan alleen nog vertellen wie hem het koekje gegeven heeft, aldus de duivelbanner. De vader doet wat de duivelbanner hem opgedragen heeft en verneemt dat een oude vrouw uit Hallum de schuldige is. De duivelbanner beweert dat de oude vrouw - de heks - helemaal verbrand zal zijn als zij de dader is. De vrouw heeft inderdaad allerlei brandwonden. De genezen jongen - genaamd Wâtse - draagt voortaan de bijnaam 'Wâtse Klop'.


Bron

Collectie Jaarsma, verslag 1125, verhaal 1 (archief MI)

Commentaar

6 augustus 1974
Hexe durch Verbrennung eines magischen Mittels gequält en TM 3101 Heks maakt kind (mens) ziek

Naam Overig in Tekst

Wâtse Klop    Wâtse Klop   

Wâtse Stienstra    Wâtse Stienstra   

Ferwerd    Ferwerd   

Wâtse    Wâtse   

Stienstra's    Stienstra's   

Naam Locatie in Tekst

Hijum    Hijum   

Finkum    Finkum   

Iestdyk    Iestdyk   

Hallum    Hallum   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21