Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ123906

Een sprookje (mondeling), vrijdag 08 februari 1980

Hoofdtekst

Heit fortelde: Dêr ha twa soldaten (twa beelden) stien yn 'e tún fan 't Barrahûs.
De boer fan 't Barrahûs siet ris mei syn hiele húshâlding op in jountiid by de tafel. Hja wienen oan 't jounmiel. Doe waerd der op 'e doar kloppe. Doe wie der in soldaet op it hynder, in kavalerist. Dy sei tsjin 'e boer: "Kin ik hjir fannacht ek sliepe en ûnderdak krije foar myn hopke?"
"Dat kin altyd gebeure", sei de boer.
't Wie in roerige tiid. De soldaet sette 't hynder op 'e hynstestâl en kaem sels mei yn 'e keuken. De boer sei: "Skik mar mei oan."
Doe't it miel bihimmele wie en it sahwat bêdtiid waerd, waerd der wer kloppe. Doe stie dêr wèr ien by de doar. It wie in frommes. Hja sei: "Kin ik hjir ek ûnderdak krije?"
De boer sei: "Kom der earst mar yn." Hy tocht: in frommes fuort to stjûren is ek al min wurk. Dat sy kaem der yn. Mar in skoftsje letter krûpte de soldaet de boer op side en sei: "Boer, ik leau net dat dat in frommes is. It liket my ta dat it in keardel is."
De boer sei: "Dat kinne wy samar to witten komme."
Hy sei tsjin ien fan 'e jonges: "Helje even in mennich apels." De jonge helle in kuorkefol apels op en doe sei de boer tsjin 'e soldaet: "Nou mastû ús elk mar ien tasmite."
"Dat kin wol", sei de soldaet. Doe gong dy soldaet by de ein fan 'e tafel stean en smiet elk in apel ta. Doe't er oan 't frommes ta wie, paste er ekstra op hoe't hja him opheine soe. As in man in apel opfange sil wylst er sit, slacht er de skonken tsjin elkoar oan. In frommes docht se út elkoar. Doe sloech dyselde de skonken nei elkoar ta. Doe wisten de boer en de soldaet genôch.
De boer gong nei it 'frommes' ta en sei: "Jo matte in oar sliepplak opsykje. Sjoch mar ris by de buorlju. Ik ha net in bêd mear yn 'e hûs oer."
Hja gong fuort en doe oerleinen de boer en de soldaet hoe't se nou fierder moesten.
"Ik tink dat er wer komt," sei de soldaet, "en neffens my kin it wolris ien fan in roversbinde wêze." Hy sei: "Ik meitsje in striepoppe en ik siz dat ik by 't hynder yn 'e krêbbe sliep. En jo bliuwe mar yn 'e hûs. Ik rêd er fierder wol mei."
It minske kaem werom. By de buorlju leinen se al op bêd, sei se. Mar dat wienen leugens fansels. Se hie dêr noait west. De boer wiisde har in plak yn 'e stâl. Dêr stie in bêdsté, dêr koe se har deljaen.
De soldaet sei: "ik sliep by it hynder." Hy hie dêr in striepoppe dellein en dêr klean om hinne dien wylst hja der út wie. Elkenien gong to rêst, mar de soldaet kroep wei tichte by de stâl.
Doe't der sa in ûrke forroun wie kaem it minske hiel stil ta de féstâl út wei en roun nei de hynstestâl ta. Hja hie in mes yn 'e hân. Hja gong by 't hynder yn 'e stâl en raemde it mes yn 'e striepoppe. Se sei: "Dat is ien." Mar op 't selde momint sprong de husaer ta en sloech har mei de fûst de harsens yn.
Doe kaem de boer der ek by mei 't skynfet en doe seagen se dat it in man wie. Hy wie dea.
Hja bleauwen wekker. Der kamen dy nachts noch mear rovers by de doar. Dy ha se allegear formoarde op de lêste nei. Dy krigen se levend gefangen. Dy waerd nei 't gerjocht yn Ljouwert ta brocht. 't Wie in lid fan in biruchte roversbinde.
Ut tankberens hat de boer fan it Barra-hûs twa standbylden oprjochtsje litten fan soldaten. It iene stiet der noch.

Onderwerp

VDK 0958G* - De appelvangproef    VDK 0958G* - De appelvangproef   

sinVDK 0958G* - Die Fangprobe    sinVDK 0958G* - Die Fangprobe   

Beschrijving

Een soldaat die bij een boer overnacht twijfelt of een vrouw die bij de boer te gast is wel daadwerkelijk een vrouw is. De boer besluit de 'appelvangproef' uit te voeren om het geslacht van de logé vast te stellen. Als een man de appel opvangt, slaat hij de knieën tegen elkaar. Een vrouw vangt de vrucht met de knieën uit elkaar op. Als de gast de knieën tegen elkaar slaat, weten de boer en de soldaat dat er een man - wellicht een rover - in huis is. De boer stuurt de 'vrouw' weg met het smoesje dat er bij hem geen plaats meer zou zijn, maar vermoedt dat 'zij' - mogelijk lid van een roversbende - spoedig terug zal komen. De 'vrouw' komt kort daarop inderdaad weer terug, omdat er bij de buren geen plaats zou zijn. De soldaat verklaart tegen de vrouw dat hij de nacht bij zijn paard in de stal doorbrengt. Eerder heeft de soldaat naast het paard een stropop neergelegd. De soldaat verstopt zich in de stal en wacht de komst van de 'vrouw' af. Als de 'vrouw' even later met een mes de stal in komt en op de stropot insteekt met de woorden 'Dat is één', springt de soldaat tevoorschijn om de rover met de vuist de hersens in te slaan. De soldaat rekent daarop af met een hele roversbende. De enige rover die in leven blijft wordt naar het gerecht gebracht. Uit dankbaarheid laat de boer twee beelden oprichten van soldaten.

Bron

Collectie Jaarsma, verslag 1239, verhaal 6 (archief MI)

Commentaar

8 februari 1980
De appelvangproef

Naam Overig in Tekst

Barrahûs    Barrahûs   

Naam Locatie in Tekst

Ljouwert    Ljouwert   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21