Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

BOEKV196 - Van een koopman met vijf dienaren. Wonder, en niet min Profitabel A V O N T U U R Van een Geringh HOLLANDS KOOPMAN, Waer door dezelve, boven alle andere, is verryckt geworden.

Een sprookje (), 1725

Hoofdtekst

Van een koopman met vijf dienaren

Wonder, en niet min Profitabel
A V O N T U U R
Van een Geringh
HOLLANDS KOOPMAN,
Waer door dezelve, boven alle andere, is verryckt geworden.
(Houtsnede: mansborstbeeld in ovaal.)
Gedruckt voor de Avonturiers.

Een wonder raer geval sal ick u gaen vermelden,
't Geen is aenmerckens waert, en eene vremde saeck;
Ja, soo 't geschieden kan 't geschiet gewis seer selden:
Dus neemt het soo ghy wilt, maer leest het tot vermaeck.
Een Hollands Koopman die Cornelis was geheeten,
Wiens Van Fortuyn was, beurde een wonder Avontuer,
Wanneer, door 't wan fortuyn, sijn welvaert was versmeeten,
En by naeuw meer gerust kon slapen eenigh uer:
Dees had sijn Goet en sijn Contanten meest verloren;
En alles by-geset wat was in sijne macht,
Sijn Crediteuren kon hy niet in 't minst bekooren
Om, door haer hulp, te sien sig in sijn voor'ge kragt.
Hy, zijnde dus van hen verlaten, seer verleegen
Wat dat in dit geval hem 't noodigst' was gedaen,
Heeft dus, half mijmerende, in sijne sin gekregen,
Dat hem het beste was te trecken hier van daen,
En in een aer Gewest eens nieuw Fortuyn te soeken,
Of wel, by Avontuer, de kans verkeeren mocht:
Hier op sig wat beraen, ging hy sig strakx verkloeken
Dat hy, met nieuwe moed, terstont een Schipper socht,
Die hem tot in 't gebiet des Turksen Keysers voerden,
Aen de Rivier de Nijl, niet verre van de Stadt
Damiate, (daer wel eer de Haerlemmers op loerden)
En vont daer een Persoon, juyst op dat selve padt,
Soo schudden aen een Boom, of hy met Simsons krachten
Die halen wilde om verr. Dees Koopman siende dit,
En willend' hem hier van bedienen, bleef te wachten,
En vraeghde hem wat winst op desen arbeyt sit?
Het antwoort was: Hy wou die uyt de aerde trecken
En leggen over 't nat, van d'een tot de and're kant,
Om soo daer mede dan dit water wat te decken,
Hy liep niet gaerne over 't water. Dese Quant
Beviel de Koopman, en, naer weynig te vertoeven,
Trok hy de boom omverr, en leid' hem over 't sop;
Dus zy te samen daer gerust na haer behoeven
Konde over komen; ja soo netjes als een pop.
Soo even waren sy daer over niet gekomen
Of deese Koopman aen die g'waende Samson vroegh
Of hy wel in sijn dienst wou wesen aen genomen?
(Hy dagt hem tot sijn reys te zijn bequaem genoeg.)

Het antwoort was van ja, 't accoort dat wiert gesloten,
Sy reysden samen heen, en quamen kort daer an,
Op een eenige wegh, waer (sonder and're stooten)
Ontmoet' haer eene, die wy in 't vervolg een Van
Van Hasevanger zijn genootsaeckt om te geven:
Dees stont te binden bey sijn beenen vast aen een.
Den Koopman vraegd' hem om de reden daer beneven
Waerom dat hy sulcks dee? Het antwoort was: "Alleen,
Mijn Heer, om dat een Haes al driemael na malkander
My door de beenen liep, en om mijn vaert nu wat
Te teug'len, bind ick bey mijn beenen aen den ander,
Niet twijff'lende of ick heb hem nu in 't kort gevat."
Den Koopman dacht dit vreemd, en wachte met verlangen,
En was verwondert, siend' hem, met sijn beenen vast,
Bequaem nog met sijn loop de snelste Haes te vangen,
Als hy hem oock, in 't kort, in 't loopen had verrast,
En bracht hem als sijn buyt. Den Koopman dit nu siende,
Kreegh speculatie in dit stuck het geen hy dee,
En dacht dat sulck een Man hem mee op 't hoogste diende,
Wanneer hem eenigsints 't Fortuyn wou loopen mee;
Dus hy hem vraeghde of hy hem oock wou begeeven
In sijne dienst? Waer op het antwoort was van ja;
Dus dat den Koopman, heel met vreughde aengedreeven,
Met sijn twee Knechten staegh sijn reys vervolgden dra.
Hy trad nu met meer moed en glory als voor desen,
Nu dat hy sig omringt van sulck een Lijfwagt sag,
En dagt hy had voortaen voor niemant niet te vresen,
Schoon dat sijn reys oock noch mocht dueren meenigh dagh.
Voortgaende quam hy weer een ander te ontmoeten,
Die stijl sterr oogende sterck naar den Hemel keeck,
Voorsien met pijl en boogh, die hy bestont te groeten,
En oock te vragen waer dit kijcken na geleeck,
Dat hy soo staeg en snel den Hemel bleef beglueren.
Het antwoort was: "Mijn Heer, ey toef een oogenblick,
Het sal gewis niet meer als drie minuten dueren,
Of gy sult weten waer dat ick dus sterck op mick;
Het is een Vogel," sey hy, "die ick meen te treffen,
En die ick aenstonts sal doen vallen voor u neer."
Dit deed den Koopman staen, en hy had naeuw'lijcks effen
Sijn woort geeyndight of hy loste sijn geweer.
Hier op quam, kort daer na, een Arent nedervallen
Met door sijn wieck een pijl; die oock noch van sijn wont
Geneesen is: waer mee de Delvenaers noch brallen,
Daer hy, naer dat hy was weer t'eenemael gesont,
Naer toe gesonden wiert, en nu noch komt te hangen
Aldaer, in eene kooy regt achter aen 't Stadthuys.
Den Koopman die dit had staen aensien met verlangen,
Dacht, sonder twijffel dees gesicht is al soo pluys,
En de gewisheyt van sijn scheut sou min manqueeren,
Als dee de slinger der Meloen boer op Quichot:
Dus hy hem mee wel wilde in sijne dienst begeeren,
En vroeg hem daet'lijck of hy was geneygt sich tot

Sijn dienst te geven, hy sou hem als de and're loonen.
Dees was te vreeden en zy maeckten kort accoort.
Hy was verwondert dat sulck Volck hen quam vertoonen
Aen hem, waer van men schaers in d'heele werelt hoort.
Nu Leeser, om u niet te langh te laten wachten
Naer de uytslag van dit raer en wonder Avontuer,
Soo sal ick alsoo kort als doenlijck is betrachten
Het overigh hier van ('t magh wesen soet of suer)
Beknoptelijck en net eens sien by een te rapen,
En smacken in een Mant die sonder bodem is;
Want door nieuwsgierigheyt mocht ghy u licht vergapen,
Als ick die, buyten het propoost, hier tijdt verquis.
Hy zijnde met sijn troep dan sagjes aen 't marcheeren
Ontmoeten hem in 't kort noch wonderder geval,
Te weten, een Persoon (wat dun juyst in de veeren),
Dewelcke met sijn hoofd lag tegen de aerd, soo pal
Als Sanche aen de muer, wanneer eens wou vertoonen
Sijn Heer Quichot aen hem sijn moet en dapperheyt:
Den Koopman sprack hem aen, wild' hem mee niet verschoonen:
"Wat is de reen dat ghy dus stil op de aerde leyt?"
Het antwoort was, dat hy vier uren hier in 't ronde
Te hooren quam een Haes, die byster snedig liep,
En vry genadert was, dus hy in korte stonde
(Al schoon de weg was nog soo bijster hoog en diep)
Hem hier verwagte, en soo strakx voorby sou loopen;
't Welck oock geschieden, soo hy 't naeuw'lijcks had ge-uyt.
Den Koopman dacht hy hem oock niet te duer kon koopen,
Als hy hem maer slechts had tot sijne troeps besluyt:
Dus hy hem aensprack met seer minnelijcke reeden,
En vraegd' hem of hy niet wel sou genegen zijn
Om hem, als de and're, in sijn dienst te gaen besteden,
Om soo gesamentlijck te trecken eene lijn.
Het antwoort was van ja, hy wild' hem wel verbinden
En wesen tot sijn dienst, waer in het wesen mocht.
Sy reysde[n] dan haer weg; dog quamen haest te vinden
Nog een veel vreemder als men oyt te voren dogt:
't Was een Persoon die met sijn bloote Corpus Juris ,
Als de Rogsteeckers, sich had in postuer gestelt,
Regt voor een molen; wijl dit al een raer postuer is,
Dacht deese Koopman: "'k Moet eens hooren wat hem quelt."
Hy vroeg hem dan wat hy dus onbeschaemt verrichten?
En sey hem dat hy strakx sijn broeck op-binden sou:
Maer het commando was vergeefs; want hy niet zwichten;
Dog seyde dat hy 't hem in 't kort verklaren wou.
't Was oock het beste; want den koopman met sijn bende
Had ongeluckigh, als hy 't qualijck nam geweest,
Gelijck ghy sult verstaen en hooren in het ende,
Hoe sy, met regt, voor hem wel mogten zijn bevreest.
Hy bleef slegts in 't postuer, en 't antwoort op het vragen
Dat was: "Mijn Heer, 'k versoeck ghy my verexcuseert!
Ick blaes hier, tot voordeel der Mulder, wijl veel dagen
Hier heeft geen wint geweest, de noot is 't die 't my leert;

Want gants het Dorp dat is geheel om Meel verleegen,
En wijl ick op dees wijs heel bijster blaesen kan,
Soo neem ick dit nu waer en niemant heeft er tegen:
Het is tot 's Mulders dienst, en nut voor alle man."
Dees stercke Blaeser dan (soo sullen wy hem heeten)
Had nieuw sijn reen ge uyt, wanneer den Mulder quam,
Met een verbaestheyt die niet af en is te meeten,
Na 't Molen-gat, 't welck hem al 't vel de neus af nam,
Door sulk een felle stoot die hy door 't haestig loopen
Gewaer wiert, en stack fluckx sijn Hooft door 't Moolen-gat,
En riep: "Hou, Blaser, hou! wy sullen 't dier bekopen,
Want siet, mijn Molen heeft alree de vlam gevat,
Ghy blaest my veel te sterck: hou op! kom helpt het blussen!"
't Geen zy met alle man verrichten in het kort.
"Dees lijkt my mee wel," dagt den Koopman ondertussen,
"Dan heb ik 't mooyste volk dat oyt gevonden wort."
Hy vroegh hem dan, of niet wel sijn genegentheden
Zijn souden om sijn dienst oock mee te nemen aen?
Het antwoort was: "Fiat ;" hy ging hem mee besteden
Tot sijne dienst, en is mee op de reys gegaen.
De Koopman ging dus met dit wonder fraeije sootje
Op kuy'ren, om te sien wat noch 't geval hem gaf,
Al even of hy in de Lotery een Lootje
Had in gelegt, die meest met Niet daer van raeckt af.
Naer kort verloop van tijt soo quamen sy te landen
In seecker Koningrijck, de naem die weet ick niet,
Alwaer den Koopman sag een Avontuer voor handen
Door al de Kunst'naers die hy had in sijn gebiet.
Sy waren noch pas eerst in 't Koningrijck gekomen,
Als door den Koopman, die op alles naeuw sloeg acht
Wiert, tot verwondering, een vreemt Placcaet vernomen,
Het geen niet weynig vreugt in sijne sinnen bracht;
Den inhout was: Dat, wie sig selven wou vermeeten
Soo sterck te loopen als des Konings Dochter dee
Die sou den Koning in 't vervolg sijn Schoon soon heeten
Want sijne Dochter was voor sulk een Looper ree.
Den Koopman nam terstont hier op in sijn gedagten
Sijn Hasevanger, en beraden sich niet veel
Sich aen te geven: Of hy, of een die hy brachte
Het werk volvoerde oock die praemie was sijn deel.
Het antwoort was van ja, hy kon sig maer vervoegen
Ter plaetse daer het perck reets af gestoken was,
Men soude het contract, tot wederzijds genoegen,
Beramen; dus sy sich daer voegde[n] net van pas.
't Contract was: dat men sou 8 uren verr gaen rennen,
Alwaer een put was, daer men tot bewijs der saek,
Sou halen van dat Nat, 't geen altijt was te kennen
Uyt ander Water; dus was 's Konings vol vermaeck.
Sy stonden dan paraet, elck met een Kruyck van aerde,
Des Konings Dochter, en des Koopmans snelle Knecht,
Of Hasevanger, om soo hunne loop te aenvaerde[n]:
Strakx teeg de Dogter (mee op 't loopen afgeregt)

Op het gegeven chain , aen 't loopen, als den ander
Nog stont te toeven, dat den Koopman niet beviel;
Dus die aen hem gebood: hy soude soo sabander
Gaen loopen; 't geen hy dee, en liep dat (by mijn hiel)
Sy, door sijn wint, wanneer hy haer voorby quam loopen,
Omverr viel, en aldus te tuym'len lag in 't sant;
Dus sy wel merckte daer geen winst was van te hoopen,
Wijl sy sag dat sijn loop van haer had de overhant
Sy nam dan een besluyt om hare loop te staecken,
En dagt of sy niet wel een list versinnen kon,
Waer door sy haer fortuyn op hem sou konnen maecken,
Het geen sy goet vond, en op dees manier begon:
Als d'Hasevanger, met sijn Kruyckje vol geladen,
Weerom quam, en niet aers dacht als soo vol van moet,
By sijnen Heer te gaen; soo sloeg sy hem stracx gade,
En viel vernedert en lief-koosend' hem te voet;
"Mijn Vrient," sey sy, "ik wil my geerne t'onder geven,
Ick moet bekennen ghy mijn overwinnaer zijt;
Daerom versoeck ick u heel vriendelijck hier neven,
Dat gy een weynig rust, en hier wat met my beyt;
Zet u wat by my neer, en laet ons t'saem wat kallen.
Of wilt gy rusten? Legt uw hoofd wat in mijn schoot."
Dit vriendelijck versoeck quam hem soo wel bevallen,
Dat hy niet weyg'ren kon het geene sy hem boot.
En waerlijck ick geloof men sou 'er weynigh vinden
Van 't mannelijk geslagt, die sulks wiert aengeboon
En hen niet lieten mee aen sulck soet lijntje binden;
Altoos 't was, dunkt my, al geheel iets ongewoon.
Hy dan, verlockt door blijck van haer genegentheden,
Vont hem genootdruckt te gaen sitten by haer neer,
En na veel sollen en liefkoosen dat sy deeden,
Soo leyd' hy eyndelijck sijn hooft, op haer begeer,
Gerust in hare schoot. Daer lag Oom kool te ronken
Als Samson deede in de schoot van Dalila.
De Dochter, siende haer voornemen net gekloncken,
Die hefte sagjes op sijn hooft, en ley Papa
Kort neven haer, op 't been eens Ezels kinnebacken,
Dat by geval daer lag, en nam haer Kruyckje doe
En vulden 't uyt sijn Kruyk, en ging haer biesen packen,
Terwijl Jan saly lagh te slapen als een Koe.
Den Koopman, die sig, als den Koning, vaek bediende
Van een Verr kijker, daer men wel twee uren veer
Mee sien kon, wiert wel haest des Konings Dochter siende,
En sijne Knecht noch niet, het geene hem al seer
Beangst deed worden; dog kreeg haest in sijn gedagten
Sijn and're Knegt, die was van sulk een snel gehoor,
En seyde: "Karel, hoor eens hier, wilt sonder wagten
Eens luyst'ren of gy kond bemercken op wat spoor
Den Hasevanger dwaelt." Dees ging hem neder leggen
Ter aerde met sijn oor; en aenstonts op het woort,
Wist hy den Koopman met verseeckering te seggen
Dat die vast lag en sliep, wijl hy hem ronken hoort.

Den Koopman was hier door op 't uyterste in verdrieten;
Dog raekte eyndelijk te denken op die geen,
Die soo scherp sien kon, en soo netjes wist te schieten,
En seyde tot hem: "Sa, doet nu eens ongemeen
Uw best, en red my eens uyt deese ongenuchten
Waer mee, tot sinckens toe, ick nu beladen ben,
Toont nu uw dapperheyt, soo hebt gy niet te dugten
Dat ick voor dese dienst mildadigh loonen ken."
Die Knegt wel wetende dat 's Heers mildadigheden
Net quamen over een met sijne goedigheyt,
Die wilde aen dit stuck sijn grootste vlijt besteden,
Op dat hy grooter eer by hem had in-geleyt;
Want hier quam 't nu op aen: En na hy t' halver weegen
Hem had sien liggen op een Ezels Kakebeen,
Nam hy sijn Boogh en Pijl, en mickende ter deegen,
Schoot hy met eene soo gezwinde snelheyt heen
Dat hy het Kakebeen quam sulck een por te geven
Dat d'Hasevanger self wel twintigh voeten veer,
Door te verbaestheyt, wiert van sijne plaets gedreven
Met eene sprong, en quam aldaer te sitten neer.
Hy t'eenemael ontwaeckt, stont eene wijl te soecken
Na 's Konings Dogter, die hy nergens niet en vont:
En sagh eerst hoe sy hem had weten dus te doecken ,
Als hy sijn Kruyckje kreeg, dat sonder Water stont,
Doch hy gaf evenwel de moet noch niet verlooren,
Maer spoeyde hem terstont weer na de Put te gaen
En liep met tienmael soo veel snelheyt als te vooren;
Want hier quam 't deerelijk nu op de knijprok aen.
Hy vulde dan, met spoet, sijn Kruyk gelijk voor desen,
En quam met sulck een on-uytspreeckelijcke vlucht
Te rugwaerts, dat het haest onmoog'lijck schijnt te wesen;
Althans ten minsten dat men 't houden sou voor klucht.
Hy liep des Konings Kint, alsse op een of twe roeden
Het perk ten eynde was, met sulk een vaert voorby,
Dat sy haer, door sijn wint, maer naeuw'lijcks wist te hoeden
Met schielijck eene boom te omarmen, aers had sy,
Als de eerstemael, wel weer den dijck af moeten stuyven:
Aen welk een boom dat kreeg haer Kruyckje sulck een stoot,
Dat het sijn ingewant (al waer 't ook nat van druyven)
Uytbraken moest, en sien hoe het als water vloot.
Dit gaf den ander tijt met volle zegenpralen
Te nad'ren tot sijn Heer, die hem met vreught ontfing;
Waer naer de Dochter, die haer oogen neer liet dalen,
Oock tot haer Vader quam: Wien vraeghde, hoe het ging,
En of de Wed-loop sich oprecht had toe-gedragen?
Waer op haer antwoort was: "Van sijn kant vroom en wel,
Maer ick heb hem, door list, noch soecken te vertragen,
Wijl hy in 't loopen my was al te bijster snel;
Dog 't mogt niet baten, hy heeft het opregt gewonnen,
Gelijck ghy, Vader, daer zijt oog getuygen van."
Den Koning rouwde seer dat hy sulks had begonnen,
En hield den Koopman was niet waert te zijn haer Man,

En dat een Vreemd'ling hy dus moest voor Schoonzoon agten:
Waerom hy overley op welck een wijs hy best
Hem mogt te vree doen zijn, en niet na haer te tragten;
Bedacht derhalven dan een middel op het lest:
Dat was dat hy hem sou een groote schat aenbieden,
Het welcke hy hem ook terstont aendienen dee:
Te weten, of hy niet sou sijne winst ontvlieden
Wanneer den Koningh hem, en sijn bedienden mee,
Verschaften soo veel gelt als sy weg torssen konden?
Dit aenbod dat beviel den Koopman bijster schoon,
Dewijl dat aen hem was die sterke Knegt verbonden
Dus hy bewilligde in 't geen hem wiert aengeboon.
Den Koning steld' hem dan met alle sijn trawanten
Voor een Brouw ketel vol van gelt, en waer in al
Des Koninghs Schatten, voor de Dieven en qua Quanten,
Wierden bewaert; waer van hy aen haer saem beval
Soo veel te nemen als sy soude dragen konnen.
Hier op was yder een verleegen hoe hy 't meest
Wegh slepen sou; maer dit wiert wel haest aers versonnen
Van een der Companjons, daermen in 't begin van leest,
Te weten, die dien boom uyt de aerde wist te trecken,
Dees leek den Koopman, op dit pas, het alderbest:
Deselve stont alreeds de armen uyt te recken
Als jonge Ojevaers, wanneer die haest haer nest
Verlaten moeten, dan haer wiecken exerceeren,
Hy wou de Ketel gants omvatten was sijn zin,
't Geen, met een Leeuwen moet, hij aenstonts ging tenteeren ,
En zetten, met een wip, hem tussen 't neck werk in,
Al eens als de Atlas, die de Werelt heeft geladen,
Gelijk die staet op het Stadthuys tot Amsterdam,
En teeg'er alsoo mee het Hoff uyt, wel beraden;
Dus hy de heele Schat des Konings met hem nam.
Den Koning, die dit werk stont aensien, was verslagen
En oock verwondert dat hy sagh sijn heele Schat,
Door eene Man alleen, het Koningrijck uyt dragen,
En dacht om het haer weer te ontneemen doen op 't pat.
Hy deed een Regiment van Ruytery vervaerden,
En gaf hun order dat sy aenstonts te gelijck
Vervolgen souden die hem dese onrust baerden,
Van alle sijne Schat te voeren uyt het Rijck:
Sy souden hun die buyt geheel en al ontneemen,
Hy sou hun loonen voor hun moet en dapperheyt:
Waer op sy, wel voorsien van wap'nen, sonder teemen
Hun spoeyden om te doen het geen hun was geseyt.
Als nu den Koopman sag dees Bende tot hen nad'ren,
Wiert hij geheel beangst, en wist haest gants geen raet;
Hij dagt wel duysentmael op alle sijn voor Vad'ren;
Ja selfs tot Jason toe, die 't vluchten nam te baet:
Maer dat was hier vergeefs. Hy wist niet wat te maecken,
Wijl sulck een groot getal van Krijgslien seekerlijk
Hen soude dwingen, met die buyt, hun reys te staken;
En voeren zijne Schat weer na hun Koningrijck.

Hy, zijnde dus in noot, kreeg eynd'lijck in gedachten
Sijn stercke Blaser, hier te vooren van gemelt,
En seyde tot die: "Komt, spant hier nu eens uw krachten
Van blasen in het werck; en siet ons, door gewelt,
Te redden uyt dees noot, die alle die Soldaten
Ons dreygen, met ons af te nemen onse Schat."
Waer toe den Blaser sigh niet lang en liet bepraten
Maer (wijl hy dese kracht in 't achterste bezat)
Streeck soo terstont sijn broek, en setten sig tot blasen
Op 's Konings Ruytery geheelijck in postuer,
Beginnende terstont met sulk een wint te rasen
Dat men 't gedruys wel quam te hooren verr een uer,
Al eens net of 'er een heel Leger was aen 't trecken,
En blaesde 's Konings Volck van boven neer den dijck;
Want niets en kon sigh voor dees stercke wint bedecken,
Wijl selfs de grootste Boom mee duycken moest in 't slijck.
Sy waren dan wel haest genootsaeckt om te vlugten,
En weder, sonder iets te hebben uytgerecht,
Te keeren na hun Heer, die staeg niet deed als sugten
Om dat hy door dit stuck gevaren was soo slecht.
Nu dees Cavalery dan was als kaf verstooven
Soo had den Koopman met sijn trouwe Knechts goe moet,
Dat niemant anders hen sou soecken te berooven,
En sy haer Vaderlant bereycken, vol en soet.
't Welck ook gebeurde; want sy reysde onverhindert
Van daer, door Africa, ten eersten op Japan,
En doen op China, daer hun goet niet wiert vermindert,
Mits sy daer waren wel gesien van alle Man;
Van daer vervolgde[n] sy hun reys op Nova Spanje;
En soo door Vrankrijk, op de Caep de Goede Hoop;
Van waer hy, door de Straet, lijn regt op Allemanje
Marcheerde; en van daer na Zweeden op de loop;
Van daer na Hollant daer sy soet en wel behouwen
Aenquamen; alwaer sich den Koopman setten neer
In sijn geboorte stadt. Zijn Knegten die 't berouwen
Doen van dat loopen wis haer beenen nog wel seer,
Ook is die Natie welk haer Schat dus is ontdragen
Geheel gebeeten op dees Koopman, en met een
Op sijne Landaerd; ja sy sien haer alle dagen
Verlegen om haer Schat, en zijn dus nog ter been
Om, waer het mogelijk, deselve weer te krijgen;
Maer of 't haer lucken sal wort door de tijt bekent.
Dit wonder Avontuer, te waert om te verzwijgen,
Is u nu mee gedeelt, en ick maeck dus een
END.

Onderwerp

AT 0513 - The Extraordinary Companions    AT 0513 - The Extraordinary Companions   

ATU 0513    ATU 0513   

Beschrijving

Een koopman gaat zijn fortuin zoeken, komt onderweg een sterke man, een hardloper, een ver-kijkende schutter, een scherphoorder en een blazer tegen en neemt hen als dienaren mee. Ze komen bij een koning, die zijn dochter belooft aan wie haar met hardlopen verslaat. De koopman laat zijn hardloper tegen de prinses lopen, maar zij weet de hardloper te verlokken zijn hoofd in haar schoot te leggen, zodat hij inslaapt, en ze berooft hem van zijn water. De scherphoorder hoort hem slapen, de schutter wekt hem met een gericht schot en de hardloper rent nogmaals om het water en is nog net eerder dan de prinses. Haar vader de koning wil de koopman afkopen en zegt hem zoveel te nemen als hij en zijn bedienden kunnen dragen. De sterke man neemt de hele koninklijke schat mee, waarop de koning zijn ruiterij achter hen aanstuurt om de schat terug te halen. De blazer laat zijn broek zakken en blaast de ruiters van de dijk af, waarna ze naar huis terugkeren.

Bron

G.J. Boekenoogen 'Nederlandsche sprookjes uit de XVIIde en het begin der XVIIIde eeuw' in: Volkskunde 20 (1909), 144-153 N°5

Commentaar

1725
Uit: d'Erven Stichter's Enkhuyser Almanach Op't Jaer onses Heeren Jesu Christi, 1725, in-12°. Het verhaal maakt deel uit van het mengelwerk achter bovengenoemden almanak, en vormt daarin een afzonderlijk katern van 8 bladen.
Volgens de inschatting van Boekenoogen zal deze berijming uit het eind van de 17e eeuw dateren.
The Extraordinary Companions
Opgetekend door G.J. Boekenoogen

Naam Overig in Tekst

Cornelis Fortuyn    Cornelis Fortuyn   

Turkse    Turkse   

Damiate    Damiate   

Haarlemmers    Haarlemmers   

Hasevanger    Hasevanger   

Delftenaars    Delftenaars   

Don Quichot    Don Quichot   

Blaser    Blaser   

Dalila    Dalila   

Oom-kool    Oom-kool   

Jan Saly [Salie]    Jan Saly [Salie]   

Karel    Karel   

Nova Spanje    Nova Spanje   

Allemanje (Duitsland)    Allemanje (Duitsland)   

Jason    Jason   

Straat (van Gibraltar?)    Straat (van Gibraltar?)   

Corpus Juris    Corpus Juris   

Naam Locatie in Tekst

Hollands    Hollands   

Turkije    Turkije   

Nijl    Nijl   

Simson (Samson)    Simson (Samson)   

Sancho    Sancho   

Afrika    Afrika   

Japan    Japan   

China    China   

Frankrijk    Frankrijk   

Kaap de Goede Hoop    Kaap de Goede Hoop   

Zweden    Zweden   

Atlas    Atlas   

Amsterdam    Amsterdam   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20