Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ098122

Een sprookje (almanak), dinsdag 06 maart 1973

Hoofdtekst

Der wie ris in koaning, dy wie op jacht mei syn hofhâlding. Hy dwaelde fan 't selskip ôf en tochte: ik kin 't paed allinne wol fine mar sa wie it net. Hy dwaelde al fierder en fierder en op 't lêst, doe kaem er by in hut. Dat wie in houthakkershut. Dêr rôp er fan 'folk', mar der wie oars net as in jonge. Dy wie allinne thús.
De koaning gong ta de keamer yn. De jonge sei neat.
Doe sei de koaning sa: Hwat hastû dêr yn dy pot? (der stie in pot oer 't fjûr)
"Dêr sit twist en tweedracht yn", sei de jonge.
"Twist en tweedracht?" sei de koaning. "Hoe bidoelst dat?"
"Dat binne earten sûnder spek. De earten tsiere der om hwa't it earst barste sil."
"Hwer is jim mem?" frege de koaning doe.
"Dy is om skea en skande út."
"Hwat is dat nou wer?" frege de koaning. "Us mem hat kofjebeannen liend," sei er, "en dy bringt se nou werom. As se nou mear weromjowt as se liend hat is dat skea. Jowt se to min kofjebeannen werom, dan is dat skande."
Doe frege de koaning: "Hwer is jimme heit?"
"Dy is op jacht sûnder akte," sei de jonge, "en hwat mear as er fangt, hwat minder as er thúsbringt."
"Hwat bidoelst dêr mei?" frege de koaning.
"Heit is de bosk yngong. Dêr lûkt er it himd út om de luzen to fangt [fangen?]. Hwat mear hy dus fangt mei hwat minder hy thúskomt. Nou wit mynhear alles."
Doe joech de koaning dy jonge in stik jild. "Mar," sei er, "dû mast my bilove, datst dat net wer seiste tsjin in oar. Net earder as datst my hûnder kear sjoen hast."
Dat biloofde dy jonge.
De jonge wiisde de koaning it paed en doe kaem dy koaning wer thús.
Dêr wienen hofjonkers yn 't paleis, dy hienen wol smucht op 'e koaning syn dochter.
Doe sei de koaning: "Ik jow trije riedsels op. Deselde fan jimme dy't dy riedsels oplost dy my mei myn dochter trouwe."
Doe tocht ien fan 'e jonkers: "Dy riedsels hat er grif de lêste kear opdien doe't er fordwaeld wie. Ik moat mar ris de bosk yn en sjen as ik it plak fine kin dêr't er west hat." En hy ried de bosk yn en doe foun er in hutte. En doe frege er dêr of de koaning dêr ek west hie.
"Ja," sei de jonge, "de koaning hat hjir west."
"Hwat ha jimme bipraet?" frege de hofjonker.
Mar dat woe dy jonge net sizze.
Doe lei de jonker hûndert gounen op 'e tafel. Op elke goune stie de byltnis fan 'e koaning. Doe seach de jonge al dat jild oer en sei: "Ja, nou sil 'k it jo wol sizze." En doe fortelde er hwat dy wurden dy't er sein hie, bitsjutten. De jonker gong fuort mei de oplossing nei 't paleis werom. En hy fortelde de koaning hwat dy wurden bitsjutten en doe krige hy de dochter.
Mar de koaning dy tocht: "Dat hat dy jonge him forteld, oars koe net ien it witte. Ik sil ris nei dy jonge ta."
Hy ried der hinne en doe sei er tsjin 'e jonge: "Hwat hastû úthelle? Dû soest it net sizze, hast biloofd, foardatst my hûndert kear sjoen hiest."
"Ik hà jo hûndert kear sjoen," sei de jonge. "Sjoch mar. Hjir is jou byltnis. Dêr haw ik hûndert fan."
Doe moest de koaning him wol gelyk jaen.

Onderwerp

AT 0921 - The king and the peasant's son    AT 0921 - The king and the peasant's son   

ATU 0921    ATU 0921   

Beschrijving

Tijdens de jacht verdwaalt de koning in het bos. Hij klopt aan bij een houthakkershut en een jongen doet open. De koning stelt wat vragen aan de jongen en krijgt daarop raadselachtige antwoorden. Tot slot geeft de koning de jongen een stuk goud. Hij mag niemand hiervan vertellen, totdat hij de koning honderd keer gezien heeft. De koning ging toen weer naar huis. De koning had ook een dochter. Hij besloot de drie raadsels van de jongen te vragen aan de huwelijkskandidaten voor zijn dochter. Een van die jonkheren was slim en zocht in het bos bij wie de koning geweest kon zijn. Daar vond hij de houthakkersjongen. Die wilde echter niets zeggen. De jonkheer gaf hem toen honderd gouden dukaten met de beeltenis van de koning erop. De jongen gaf de jonkheer toen de antwoorden: hij had de koning immers honderd keer gezien. De jonkheer kon de raadsels oplossen en kreeg de prinses.

Bron

Collectie Jaarsma, verslag 981, verhaal 22 (archief Meertens Instituut)

Commentaar

6 maart 1973
The king and the peasant's son & AT 0922B The king's face on the coin

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:22