Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

WITW008 - De Duvelskoele

Een sage (boek), 1951

Hoofdtekst

In Koekange leefde een man, die een keuterijtje had, een klein boerenbedrijfje. hij kon zichzelf en zijn gezin er mee in leven houden maar meer ook niet. het was armoe troef. De tijden werden nog slechter, de oude koe werd mager en gaf geen melk meer en de geiten maar heel weinig. En toen zijn vrouw de man verweet dat ze wel gek moest zijn geweest dat ze ooit met zo'n mislukkeling getrouwd was, liep deze met een dolle kop de deur uit, greep een stuk touw uit de hooischuur om vervolgens naar een dennenboom te lopen met de bedoeling zich op te knopen. Juist toen hij het touw over een tak had gegooid, stond er een man voor hem, die hij nooit eerder gezien had, een zwerver zo het leek.
'Wat nu?' vroeg de man, die wat mank liep.
'Ik kan niet meer', zei de boer. 'Alles loopt mij tegen, er was haast geen gras dit jaar, dus ook geen hooi, 't koren s verrtot door de regen en nu mijn vrouw de kop ook nog vrkeerd staat wordt mij alles te veel...'
'Dit moet je niet doen', zei de zwerver. 'Wat je vrouw betreft, daar kan ik niets aan veranderen maar verder wil ik je wel helpen hij het werk. Ik heb verder toch niets te doen.'
'Ik kan je er immers niet voor betalen', zei de boer, 'en wat het eten betreft, dat is alleen maar aardappelen met geitenmelk.'
'Dat maakt mij niets uit', zei de zwerver, 'alleen stel ik deze vooraarde: als je helemaal geen werk meer voor mij hebt, moest je doen wat ik je zeg.'
'Akkoord', lachte de boer en hij gaf de man opdracht het oude boerderijtje wat op te knappen. 'Anders waait ons de komende herfst het dak boven 't hoofd weg.'
Heel verwonderd zag hij hoe de kerel aan het werk ging - drie dagen later was het karwei klaar.
'Nu moet je de achterste akker maar gaan ploegen en daarna de grond gaan eggen. Alleen heb ik geen paard en de koe kan het werk ook niet meer doen want ze moet al gauw kalven!'
Twee dagen later was alles gedaan zoals de boer gevraagd had.
'Wat nu?' vroeg de zwerver.
'Stobben (boomstronken) rooien uit dat stukje grond zodat ik daar volgen jaar iets op kan verbouwen.'
Ook dat werk was in twee dagen klaar.
Toen begreep de boer dat hier iets niet in de haak was. Hij keek eens naar die voeten van de zwerver en begon te zweten door wat hij daar zag: bokkepoten!
'Wat heb je nog meer voor mij te doen?' vroeg de zwerver na het middagmaal.
'Leg om het huis en naar de weg een straat van flinten (keistenen) die allemaal even groot zijn.'
De man ging keien zoeken en het duurde niet lang voor het hele pad klaar was. De boer zei niets maar ging met lood in zijn klompen naar huis. Zijn gezicht was zo wit als een gekalkte muur. Dat zag zijn vrouw en ze vroeg hem wat er met hem aan de hand was. Tenslotte biechtte hij alles op ook al schaamde hij zich diep. Maar zijn vrouw lachte en kwaad zei de man: 'Wil je zo graag van me af?'
'Nee', zei ze en fluisterde hem wat in zijn oor.
De volgende morgen kwam de Duvel (want dat was de zwerver) weer bij de boer. 'Is er nog werk voor mij?'
'Welzeker' was het antwoord. 'Het touw van de putemmer is kapot. Draai nu uit zand een touw in elkaar dat zo lang meegaat dat mijn kleinkinderen het nog kunnen gebruiken.'
'Jij grote ezel', schold de Duvel. 'Dat heeft iemand anders, die snuggerder is dan jij, verzonnen.' En hij stampte met zijn linkervoet op de grond, zó hard, dat er een diepe kuil ontstond, vlak naast de put bij de boerderij.
En hoe ze ook later probeerden de kuil dicht te gooien, het lukte niet.
En hij is er nog altijd: de Duvelskoele.

Er ligt alleen geen ijzeren rooster bij, zoals dat het geval is bij sommige kerken, zoals die van Havelte en Borger. Deze roosters dienden vroeger om de varkens te beletten op het kerkhof rond de kerk te komen maar het volksgeloof wou dat ze dienden om de Duvel met zijn bokkepoten te beletten daar te verschijnen.

Onderwerp

AT 1174 - Making a Rope of Sand    AT 1174 - Making a Rope of Sand   

ATU 1174    ATU 1174   

Beschrijving

Arme boer staat op het punt zich op te hangen als er een zwerver verschijnt die wel voor niets voor hem wil werken. Voorwaarde is dat als er geen werk meer is, de boer moet doen wat hij zegt. De boer gaat akkoord, maar alle werk is zo snel klaar dat de boer begrijpt dat het niet klopt. Hij ziet dat de voeten van de man bokkepoten zijn, en weet dan voldoende. Zijn vrouw verzint een taak die nooit zal afkomen, waarop de man, de duivel, met zijn linkervoet op de grond stampt waardoor een diepe kuil ontstaat die niet te dempen is.

Bron

J. Poortman: De Duvelskoele. in Witte Wieven: de meest bekende volksverhalen uit Drenthe. Samenst. Emmy Wijnholds-Schuster. 4e dr. Zuidwolde, 2001. p.32-34

Commentaar

1951
Eerder verschenen onder de titel De Streuper in J. Poortman: Drenthe: een handboek voor het kennen van het Drentsche leven in voorbije eeuwen. Deel 2. Meppel, 1951.
Making a Rope of Sand

Naam Overig in Tekst

Koekange    Koekange   

Duivel    Duivel   

Duvelskoele    Duvelskoele   

Naam Locatie in Tekst

Havelte    Havelte   

Borger    Borger   

Plaats van Handelen

Koekange (Drenthe)    Koekange (Drenthe)   

Kloekenummer in tekst

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:20