Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

- Gedeelde Soep

Een (),

Onderwerp

BRUN 06205 - The Packet of Biscuits    BRUN 06205 - The Packet of Biscuits   

Beschrijving

The Packet of Biscuits

Tekst

Een vrouw doet boodschappen en gaat wat eten. Ze zet haar tassen bij een tafeltje en haalt een bord soep. Ze vergeet het bestek en gaat dat halen. Bij terugkeer zit een grote neger haar soep op te lepelen. De vrouw laat dit niet op zich zitten, schuift aan en begint mee te lepelen. De neger lacht vriendelijk, deelt de soep en vertrekt als de soep op is. Dan pas ziet de vrouw haar bord soep met haar boodschappentassen enkele tafeltjes verderop. De stadssage 'de gedeelde soep' is ontstaan in Groot Brittannië in het begin van de jaren zeventig. In het oorspronkelijke verhaal is geen sprake van soep, maar van biscuits. Brunvand gebruikt opzettelijk het woord biscuits, en niet het Amerikaanse woord cookies, in zijn titelomschrijving (The Packet of Biscuits) om de oorsprong van het verhaal aan te geven. In de Britse versie gaat het om een reiziger die op een (bus)station of een winkeltje in de buurt van het station een rol koekjes koopt en vervolgens aan een tafeltje gaat zitten waar al een Pakistaan, Indiër of Afrikaan zit. De reiziger leest ondertussen iets en ziet dan dat zijn tafelgenoot koekjes aan het eten is, nota bene zijn koekjes. Hij laat dat niet op zich zitten en neemt ook een koekje om er pas later achter te komen dat zijn eigen rol koekjes nog op zijn koffer ligt. Het misverstand ontstaat wanneer de reiziger zijn lectuur opzij legt om een koekje te nemen. In dit verhaal is het niet duidelijk of de reiziger een man of een vrouw is en dit verandert wanneer versies in Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland ontstaan. In deze verhalen is bijna altijd sprake van een oudere, vaak bejaarde, vrouw. De biscuits worden dan ook specifieker beschreven door middel van een merknaam (Oreos Cookies) of de koekjes hebben plaatsgemaakt voor een chocoladereep en dan met name een KitKat of een Morobar. Ook de vermeende dief is niet altijd meer een buitenlander, maar wordt beschreven als een punk, een stuk tuig. In Nederland wordt 'de gedeelde soep' rond 1984 een bekend verhaal; sommige elementen zijn echter anders dan in het origineel. Een vrouw doet boodschappen in een groot Amsterdams warenhuis, ze krijgt honger en gaat lunchen. Ze bestelt een kop erwtensoep en een halve rookworst en gaat aan een tafeltje zitten. Dan ontdekt ze dat ze bestek is vergeten en als ze terugkomt ziet ze een grote neger haar soep opeten. Dat laat ze niet op zich zitten en begint mee te lepelen. Wanneer de soep op is, merkt ze dat ze haar boodschappentassen kwijt is en ziet die tot haar schrik verderop staan met op het tafeltje haar erwtensoep en rookworst. De biscuits hebben in de Nederlandse versie plaatsgemaakt voor erwtensoep en rookworst, zeer Hollandse produkten, en in plaats van reizen doet de vrouw boodschappen. Andere verschillen zijn dat de vrouw in eerste instantie een tafeltje voor zichzelf heeft en dat ze bestek moet halen en niet iets leest, waardoor het uiteindelijke misverstand ontstaat. In de andere verhalen moet de vrouw of reiziger een tafeltje delen met de vermeende dief, omdat er nergens plek is. Ook in Duitsland is deze variant bekend, maar alleen met soep en zonder rookworst. 'De gedeelde soep' is een moderne sage die een zeer aannemelijke situatie weergeeft. De reactie op de diefstal is begrijpelijk, want geen weldenkend mens laat zich zomaar in het openbaar van eten bestelen. De beschrijving van de twee personages speelt in het begrijpen van die reactie een grote rol; een blanke, nette vrouw (het slachtoffer) en een buitenlander (de dief), een duidelijke verdeling in twee kampen. De buitenlander heeft natuurlijk geen enkel besef van sociale omgangsnormen en spreekt vaak de taal niet. Hij denkt zomaar aan andermans eten te kunnen zitten. Het slachtoffer daarentegen is een vrouw die weet hoe het hoort en nooit en te nimmer iets zou stelen. In sommige versies wordt dat beeld nog versterkt door de vrouw te laten zeggen 'we don't do that in this country' (zo doen we dat hier niet). Zij weet hoe het hoort en de buitenlander niet. Deze stadssage laat zien hoe diep de etnische vooroordelen kunnen zitten, ook bij zeer alledaagse mensen. De conclusie wie de schuldige is, wordt in het verhaal snel getrokken. Het begrip bij de luisteraar slaat echter vaak om in irritatie als uitkomt dat het slachtoffer een fout heeft gemaakt en zelf de dief blijkt te zijn. Terugkijkend op de gebeurtenis had de vrouw de situatie best anders aan kunnen pakken dan klakkeloos aan te nemen dat de man fout was en niet zij. Eigenlijk is de buitenlander een zeer sociaal en beleefd persoon, want hij zegt niets over het feit dat de vrouw zijn eten opeet, maar laat haar rustig begaan. Hij deelt gastvrij zijn eten, lacht haar vaak ook vriendelijk toe en beschuldigt haar niet, met andere woorden; zijn manier van reageren is bijna het tegenovergestelde van de reactie van de vrouw. De uiteindelijk boodschap is niet te snel een oordeel te vellen. Over een vermeende diefstal bestaan meerdere moderne sages; deze behoren tot een kleine groep vertellingen aangaande sociale misverstanden en pijnlijkheden. De in eerste instantie onschuldige blijkt vervolgens zelf schuldig te zijn aan diefstal. In The Jogger's Billfold (BRUN 06100) denkt een jogger bestolen te zijn van zijn portemonnee door een net passerende andere jogger. Hij eist hem terug, gaat naar huis en ziet zijn eigen portemonnee thuis op de bank liggen. In Gun-Toting Grannies (titelbeschrijving volgens www.snopes.com) ziet een bejaarde dame een paar jongens in haar auto zitten. Zij haalt haar pistool uit haar handtas en dwingt de jongens uit de auto te gaan. Wanneer zij weggerend zijn, komt ze tot de ontdekking dat het haar auto niet is; die staat een paar meter verderop. En The Pocket(ed) Watch (titelbeschrijving volgens www.snopes.com) gaat over een man die op een trein staat te wachten en zijn horloge kwijt is. Hij vermoedt dat de dader een jongen is die verderop staat, hij gaat erheen, vecht om zijn horloge terug te krijgen en gaat de trein in. Dan ziet hij dat het een zilveren horloge is en blijkt zijn gouden horloge thuis op het nachtkastje te liggen. In geen van deze stadssagen is sprake van vooroordelen ten opzichte van buitenlanders zoals in 'de gedeelde soep' wel het geval is. De Engelse science fiction schrijver Douglas Adams heeft het verhaal The Packet of Biscuits gebruikt in zijn roman So Long, and Thanks for all the Fish (1984). De schrijver beweert dat het hem zelf is overkomen op een station in Cambridge in 1976. Hij probeert de indruk te wekken dat hij dit verhaal de wereld in heeft gebracht, maar het is bekend dat deze stadssage al in 1972 in Groot Brittannië circuleerde. Bovendien heeft een oude Duitse actrice in een programma genaamd Aktuelle Stunde verklaard dat zij dit verhaal als sketch opvoerde in Berlijn in de jaren '20. De stadssage is verwerkt in twee films; de met een Oscar bekroonde korte film Lunch Date uit 1990 en de Nederlandse film Boeuf Bourgignon uit 1989. Adriaan van Dis heeft er een column getiteld 'Een bord met spaghetti' aan gewijd in het NRC van 17 december 1984. De Amerikaanse schrijver Don Bloch heeft het gebruikt voor zijn korte verhaal Sweet Sixty. Zowel Van Dis als Bloch maken het verhaal nog een beetje pijnlijker voor het 'slachtoffer' door de vermeende dief na het eten vriendelijk twee kopjes koffie te laten halen, één voor zichzelf en één voor de vrouw.

Literatuur

Burger 1992, p. 88-89; Brunvand 1986, p.191-193; Brunvand 1988, p.137-140; Brunvand 1999, p.30-31; Portnoy 1992, p.82, 165.
http://www.snopes.com
http://www.broodjeaap.nl