Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

ENGELS023 - Spookhuizen

Een sage (mondeling), zaterdag 12 mei 1962

Hoofdtekst

Spookhuizen:
Op de Zandberg, een Heldens gehucht, staat een boerderij van iets afwijkend type, misschien een eeuw oud. De woning is twee stok en ruim. Hier woonde in onze jeugd “Faesse Janne”, ook wel, “Duutsje Janne”. Deze laatste bijnaam kreeg hij vermoedelijk, omdat over hem het gerucht ging, dat hij lid was van de z.g. Duitse, (of Dietse) Bond. Over bestaan en doelstelling is ons niet meer bekend, als dat de bond vermoedelijk een politieke strekking had, en het gerucht ook wel eens ging dat het Vrijmetselaars waren. Deze “Duutsje Janne” was een boer, die in ontwikkeling en standing boven zijn omgeving stond. Hij schijnt geen man te zijn geweest, die zich van de samenleving veel aantrok. Hij stond bekend als weinig kerks. Ook was hij verdacht van bedriegerijen. Er was in zijn huis een logement en café.
Vroeger hadden de grotere boeren in deze zand- en veengebieden een troep schapen. Deze werden opgekocht door handelaren, die deze in grote steden, als Keulen en Brussel ter markt brachten. De schapen werden nog niet per spoor of schip vervoerd, doch door schepers langs de wegen naar hun doel gehoed! Aan het eind van iedere dag deden ze een logement aan, waar de schapen, en de herder onderdak vonden. Het logement van den Duutsje Janne werd zo frequent bezocht. Deze boer had zelf ook een troep schapen.
Als de herder rustig sliep, haalde Janne zijn knecht, die mee in het complot zat, uit het bed. Ze sorteerden dan de beste schapen uit de vreemde troep, en zetten er de eigen slechte tussen.
De straf voor deze herhaalde diefstallen bleef niet uit. Zijn eigen schapen stierven onder vreemde verschijnselen bij tientallen. Op een keer lagen er ’s morgens 50 op een hoop dood in de stal. Ook zijn koeien en paarden stierven onder geheimzinnige omstandigheden. De man was bemiddeld, en kocht telkens nieuw vee, doch dat mocht niet baten. Ten einde raad werd, toen de veearts geen baat kon vinden, een geestenbezweerder om raad gevraagd. Dit was een man die uit de Kempen kwam, en “’t manke van Genk” genoemd werd. Nadat deze man een onderzoek had ingesteld in de stallen, en alles had uitgevraagd, verbleef hij 1 nacht in de gebouwen, en nam contact op met de boze geest.
’s Morgens gaf hij de boer het dringend advies, dat hij alle nieuw op het bedrijf aangevoerd vee de eerste keer “huup truuk”, dit is: achterwaarts, op stal moest plaatsen. Hij zou daardoor gevrijwaard zijn van deze rampen. Dit is sindsdien altijd gedaan, óók nog in onze tijd. De man n.l. die daar met de enige dochter introuwde, heeft het ook na de dood van Janne, tot aan zijn vertrek gedaan. Zijn vrouw stierf vrij spoedig. Omstreeks 1904 ging hij met zijn tweede vrouw in Dorp rentenieren, en kwam een broer van hem op de boerderij. Deze heeft zich niet meer met deze superstitie opgehouden. Er is nooit meer wat bijzonders gebeurd. Het is vreemd, dat die schoonzoon, die meer intelligent was, dan zijn leeftijdsgenoten, hieraan nog heeft geloofd.

Beschrijving

Boer/logementhouder ruilt 's nachts zijn slechte schapen voor de beste uit de kuddes waarvan de schepers bij hem overnachten. Als straf sterven niet alleen zijn schapen, maar al zijn vee. Duivelbanner geeft na contact met kwade geest de raad om het nieuwe vee achterwaarts op stal te zetten.

Bron

Collectie Engels, verslag 2, verhaal 7 (Archief Meertens Instituut)

Naam Overig in Tekst

Heldens    Heldens   

Duutsje Janne    Duutsje Janne   

Faesse Janne    Faesse Janne   

Duitse Bond    Duitse Bond   

Dietse Bond    Dietse Bond   

Janne    Janne   

Naam Locatie in Tekst

Zandberg    Zandberg   

Keulen    Keulen   

Brussel    Brussel   

Kempen    Kempen   

Genk    Genk   

Helden    Helden   

Plaats van Handelen

Zandberg    Zandberg