Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

VODA_001_07

Een sage (mondeling), vrijdag 13 januari 1967

Hoofdtekst

In het heile land wordt wel verteld over heksen en spoken en rare kerels, maar Pieter Pompkeblad is speciaal iets veur Westerwolde. Pieter Pompkeblad die wordt zo noumd omdat hij lopen kan over pompkebloaden. Je moet uhm wel even mensen vertellen wat dat is. Pompkebloaden dat bin die grote groune bloaden, die drieven op ‘t waoter van de gele plomp. En Pieter Pompklebad die zat erop en die leupt erover omdatte, zoals de mensen zeiden, hie was in aanraking west met de duvel. Hij kon ook reisen deur de lucht dan zadde hij op een disselboom van wagen zo zweefde hie heil Westerwolde over. Der was hij in […], Boertange, Vlagtwedde, Sellinge, Onstwedde, overal kwam die man.
Nou kon verschillende dingen kwoad aen, hij kon komen als person, hij kun ook komen in de veurme van ‘n deir. ‘T is een keer gebeurt in een boerderij, een vrouw ligt op bedde, en er komt achter wat gestommel zo over de schure. Zij denkt wat komt er nou toch aan, ‘t schoeft al dichterbie, komt in klompen an voorkeuren, hij komt in de keuken, hij komt veur in bedstee, en klomme hie omhoog, hij gaat bij die’t mens op de borst zitten. “Huh huh huh,”zegt ze. Sie kriegt t benauwd, ze kon niks meer zeggen, haar ad’m werd helemaal afgesneden.Toen was ‘t ook weer gedaen, toen ging het ook weer over. Paer nachten later, hetzelfde weer, zelfde geluud weer en weer schiette zulk benauwd weer in d’r borst. Nou dache man, ik mot toch even praeten met eine. Hij ging met de buren en zei dat is mijn vrouw overkommen. Oche, man zegge, dat is Pieter Pompkeblad west. Dei heft vanacht op borst gezeten, maar ik zal ‘m ik zal wel even komen hoor. Ik kom vannacht bij u an het bedde zitten.
Olt Beert die kwam aan, aan de dag aan het bedde zitten. Ja zei hij, als hij nou maar komt. Als die kan komen, kan die ook wegblieven. Maer […]. De achterdeure ging weer open. Pieter Pompkeblad die leupt weer over de kou gange. Kwam in de keuken, dichtbie ‘t bedde, hij was neit te zijn, maar old Beert had een mes bie zich, en die zwaaide hij een paer keer in de rondte, wasde zeer boes, ‘k weet neit, zei Berend, ‘k weet neit. Maar ik heb wel gerookt. Paer dagen laoter zagen ze Pieter Pompkeblad lopen met hele kop in zwaer verband, hij was wel raekt en in die boerderij is die nooit weer west.
Hij heft meer kwaad gedaon. Op een dag waren een paar mensen op Westerwolde aan t mellen en dan komt Pieter Pompkeblad er ook aan. Ze zei: “nu komt Pieter eraan, die vroagen of die heksen kan”. Ze zeggen: “Pieter kan die ook heksen?” “Uhm ja, ”zei die, “ja, ja”. “Toon dan eens”. “Ach,” zei hij, “laat me eerst nog even slapen”. Hij ging achterover liggen op de rugge, op de stoppels en valt daer in slaap. Na een uur zeiden ze: “hij slaapt nog, hij moet weer wakker worden man”. Ze keken eens wat, en hij slaept almaar deur. En wat gebeurt er nou eens wat, er komt een witte muus aan, en die witte muus die leupt almaer op zijn koptop. Hij had zijn mond opens, floeps, deed de muus, die sprong hem in de mond en hij werde wakker. Hij zei: “alt Pieter wat ben ik eens vort west. Ik kiek toch d’r verloren”. Hij was weg west, in de gedaente van de muus. En bij een heks is het feitelijk zo, de geest gaet dan ‘t lichaem uut. Die ken zij weg goan, die kan dan kwaod daon. Maer na bepaelde tied mot de geest weerkommen anders gaat het lichaam dood. Heh, maar Pieter Pompkeblad had ‘t weer redt.
Pieter had drei dochters. En ja, die wichten die wolden wel verkering hebben ja.. Maer geen jong waegt zichzelf d’raan, want Pieter stond bekend als hekse. Ein jong had t keer waegt, die is d’r heengaen.
Nu wussen ze wel al, je moest nooit op een stal zitten gaan waar wichte ook op zatten, want dannuh wordt je verlamd, of uh wordt je verzwaard. Als je toch zo verre komt, ein van de wichte dei ‘t een hand geven, en dan de dag, dan was je hele hand, die was verlamd. Je kunt je wel veurstellen die jonk is er nooit weer west. En dan was ‘t nog maar ein hand, stel je veur dat er meer gebeurt was. Wat er allemaal dan verlamt west was. In elk geval, die wichte bint altied vrijgezel gebleven.
D’r bint ware verhalen, die allemaal gebeurt hier, van Pieter Pompkeblad in Westerwolde. D’r had nog wel mogen feitelijk met zijn hekse verhalen en duvel verhalen. De duvel, de hetze hier, vrouger op Westerwolde, verteld worden. Die kwam in zwarte gedaanten en in witte gedaanten. De zwarte duvel, dat was de slimste, daer was de mense bange veur. Die zat in een zwarte schaop of een zwarte hond. Wit was neit zo gevaerleuk, wit zat alleen maer bitje met wicht te dansen, want ja die was de slimste nog niet. De wichte kwam wel weer in huus. Ze kunnen je ook in t bein bieten. Als je de duvel tegenkwam, dan most je de pet afnemen. Anders was je ook weer verlamd.

Onderwerp

SINSAG 0291 - Mensch von Mahr beritten    SINSAG 0291 - Mensch von Mahr beritten   

SINSAG 0545 - Hexe geht über das Wasser    SINSAG 0545 - Hexe geht über das Wasser   

SINSAG 0945 - Andere Begegnungen mit dem Teufel.    SINSAG 0945 - Andere Begegnungen mit dem Teufel.   

Beschrijving

Pieter Pompkeblad is een heks die verschillende dingen kan. Hij kan bijvoorbeeld door de lucht reizen, hij kan over pompkebladen lopen, hij kan zich onzichtbaar maken om zo bij mensen op de borst te gaan zitten. Verder kan zijn geest zijn lichaam laten verlaten om als muis rond te lopen.
Pieter heeft 3 dochters, als een jongen ze de hand schudt, dan was die hand voor een dag verlamt.
Er is in Westerwolde een zwarte en een witte duivel. De mensen waren bang voor de zwarte duivel, die verscheen in de gedaante van zwart schaap of hond. De witte duivel was ongevaarlijk en danste alleen maar met meisjes.

Bron

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

Motief

G211.2.5 - Witch in form of mouse.    G211.2.5 - Witch in form of mouse.   

G229.1 - Soul of witch leaves the body.    G229.1 - Soul of witch leaves the body.   

Naam Overig in Tekst

Beert    Beert   

Berend    Berend   

Pieter Pomkeblad    Pieter Pomkeblad   

Naam Locatie in Tekst

Westerwolde    Westerwolde   

Onstwedde    Onstwedde   

Vlagtwedde    Vlagtwedde   

Sellingen    Sellingen   

Boertange    Boertange   

Plaats van Handelen

Westerwolde    Westerwolde