Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

WVDAPEL02

Een mop (mondeling), donderdag 20 maart 2014

WVD 05 - Diny (9).jpg

Hoofdtekst

D: Aornt Peppelenkamp was een, eh een bessembinder.
V: Een bessembinder?
D: Een bessembinder. Weet u wat een bessem is? Bezem.
V: Oh een bessem. Ja
D: Een bessem
V: Ja, ja.
D: Een bezem.
A: Wist ik ook niet hoor
V: Ja, zeg maar bezem of een bessem
D: Een bessem.
V: De boeren zeggen o’er een bessem.
D: Een bessem.
H: Ja ja.
V: Geef me die bessem is.
D: Want het verhaal speel al een heel eind terug in de vorige crisisjaren zeg maar, in de jaren dertig van de vorige eeuw.
V: Ja.
D: We denken nu dat we crisis hebben maar dat haalde het niet bij toen hoor. Toen was het armoei.
V: Ja ja.
D: Toen was het armoei. En die Aornt Peppelenkamp was zo’n arme, ja, zo’n dagloner weet je wel, die de kost moest verdienen met eh, de verkoop van bessems, van bezems. En die maakte die zelf van berk of van hei en een berkenbessem die kostte vijf stuivers.
V: Dat zou best kunnen.
D: Ja, een kwartje, een kwartje dus, vijf stuivers.
V: Geen geld.
D: Nee, maar toen hè. En een bessem of een borstel van hei kostte drie, drie stuivers. Dat was toch wat goedkoper hè.
V: Ja.
D: En die Aornt die had zo’n trekwagentje waar die z’n handel op had liggen en hij ging de plattelandsgebieden af om mensen, ja om te proberen z’n, z’n handel aan de aan te brengen. Maar het was crisis en drie stuivers of een kwartje dat klinkt ons wel als heel weinig in de oren maar toentertijd was het toch wel wat veel. En de mensen dachten ‘we kunnen zelf ook berk pachs, pakken hè, uit die loofbosjes en zo, dan binden we zelf wel een bessem’.
V: Ja
D: En, en hei is ook wel te vinden dus een heleboel mensen hadden hem niet nodig. Die lieten em voorbij gaan. En zo kwam het dat Aornt Peppelenkamp - Aornt is eigenlijk Arend, hè, maar in het dialect is dat Aornt – zo
V: Aornt
D: Aornt. Zo kwam het dat Aornt Peppelenkamp steeds verder weg moest van huis om nog maar handel te hebben. Hij moest soms wel twee of drie dagen ver gaan. En dan was het niet handig, dan kon die ’s avonds niet naar zijn eigen huis terug, naar z’n vrouw en z’n kinders en zo. Dan sliep die ’s nachts ergens in een hooiberg, of ergens bij een boer op de hilde want dan was ie de volgende dag alweer in die streek en dan kon die zo verder. En zo was het ook deze dag gegaan. Aornt Peppelenkamp was eh, in een streek in Pierenhook, Pierenhoek –Nou ik had er nog nooit van gehoord –
V: Ik ook niet.
D: Een eind van huis, een eind van huus. En hij had nog maar weinig verkocht. De, nee, de, de, de, de, der zat weinig handel aan en bij één huis, toen die zo met de BAM, BAM, BAM, BAM, klopper, had de vrouw gezegd van: “’k heb niets nodig!”, en ze had de deur zo voor hem dichtgesmeten. Had nog z’n neus der nog een beetje aan zeer gedaan. Nou, erg vriendelijk waren ze daar niet had ie al wel bedacht. En nu was het eind van de dag, hij had weinig verkocht maar hij moest nu langzamerhand zorgen dat ie een eh, een plaatsje kreeg om eh, om de nacht door te brengen hè, een hooiberg, of een hilde of zo. Maar hij moest sowieso opschieten want der zat raar weer in de lucht. Het, het was zo’n warme dag geweest, beetje drukkend weet je niet, en soms ’s avonds zit r onweer in de lucht, dan dan gaat dat spoken en op ’t platteland. Ja in die tijd, je had geen bliksemafleiders. Hier en daar bomen maar dan wordt het gevaarlijk. Dan moe je, dan moe je echt zorgen dat je, ja dat je veilig bent.
V: Ja
D: En hij keek al is, hij keek al is en ah, da kwam zijn kant op. En hij voelde de eerste druppels al. Nu is dat niet zo erg maar hij wilde, hij wilde veilig zijn.
V: Ja
D: En toen was daar een boerderij. Met een paar schuren en hij dacht: ‘of ik daar nu wat verkoop of niet maar ik moet zorgen dat ik daar moet ik naartoe, daar moet ik schuilen’. En hij ging met z’n kar naar die boerderij toe en hij duwde die kar met z’n bessems onder een afdak van een schuur. Zodat dat droog zou staan en het spul niet eh, zou vermartelen hè, dat dat goed bleef. En toen zelf bonsde die op de deur. En hij hoorde al KLOTS, KLOTS, iemand op klompen kwam deran. De boer zelf. “Wie ben je? Wat, wat wil je?”. “Mag ik hier, mag ik hier schuulen want er kumt zulk raar weer aan, ik vertrouw die lucht niks”. Nou en die boer die liet em natuurlijk binnen. De boer deed niet al te vriendelijk.
V: Nee.
D: U bent allemaal hartstikke vriendelijk voor ons en wij zijn ook aardig, die boer zat niet zoveel vriendelijkheid bij maar ja je laat een mens die bang is voor raar weer la je niet buitenstaan hè. Een christen mens doet dat niet hè, nee, da doet een mens nie. Dus die boer die liet hem binnen. En Aornt liep over die, over die esterikken heen, weet je wel, die ouwe tegeltjes, naar de boerenkeuken. En daar was ook de vrouw van de boer. En ze keek op, nah “Middag”, “Ja, middag”. En die vrouw die was aan ’t roeren in een pannetje met karnemelksepap. Karnemelksepap met prumen.
[…]
En Aornt dacht: ‘wat ruukt het hier lekker’. En het water liep ‘em uut de mond. Want hie had honger. En soms was het zo dat die boer’n mensen hun mee, mee lieten eten. He, da, da gebeurde soms, die waren dan gastvrie. Maar deze boer en deze boerin waren dat voor geen meter. Die waren dat niet. Want die vrouw die bleef in de pap roeren maar ze zei niet van “zullen we een bord bijschuiven” of zo, dat zei ze helemaal nie. “Waar kom je vandaan?” vroeg de boer. “Ik kom uut eh, Koolhoaven”. “Koolhoaven?”, daar hadden ze nog nooit van gehoord. “Ja, ik ben hier n Pierenhoak”, zeg Aornt, “maar daar heb ik nog nooit van geheurt”. “Wat ben je dan toch ver van huus”, zegt de boer, “Wa doe je dan hier?”. En die boerin maar roeren he. En Aornt vertelde dat ie handel had, bessems op z’n karretje, “maar daardoor moes ik door raar weer was het, ik zat ertussen”. Was er ook de eerste bliksemschicht was er al en het begon wat te donderen dus hij was blij dat ie daar binnen zat. Oh ja, nee, dat snapten ze dan wel. “En”, zegt Aornt, “ik mot ook nog zien da’k eh, een plaats vin veur vanavond, een heuberg of zo, of een hilde. En ik mot ook nog zien of der ergens een bakker is woar ik brood kan koapen”. Oh ja. En hie hoopte natuurlijk dat de boerin zou zeg’n “eet maar met ons mee”. Want oh wat rook die pap heerlijk. Aornt dacht: ‘as ik me nie vergis dan zit daar prumen in”, da kon die ruuken. En der was niks lekkerders in Aornt’s beleving dan karnemelksepap met prumen. En het hult ’t lichaam ook zo lekker luus. Je kunt er goed van naar de w.c. Dus oh wat wou ’t toch graag. Maar ze zei niks. Het waren knieperts, terwijl der wel worsten en hammen doar tegen de zolder hing, wee de wel allemaal van die strengen, afijn. Het slechte weer wat eerst los aan het barsten was, dat dreef over. De lucht werd al ietsje helderder en de boer die ging de tuin in um te kieken woar die buuien hendreven, of ’t alweer dreug werd. En Aornt dach: ‘hij wil me weg hebben. Hij gaat kijken of ik, of ik alweer gewieberd kan weurden’. En de boer was de tuin in en z’n vrouw ging hem achterna. Die wilde misschien wel niet met Aornt alleen in de keuken blijven. Die vond Aornt misschien wel een rare kerel. Da weet ik nie goed. Dus de boer en de boerin waren in de tuin, in de hof en ’t pannetje stond op ‘t, op de houtkachel. Het rook heerlijk. Maar ja, hij was te gast. Maar hij had wel verschrikkelijke honger. En toen opeens, op het kabinet vloog der een muzeval dicht. Der vloog een muus in de klem. En toen kreeg die Aornt een plan. Hij pakte de stoel, klauterde ’t kabinet, pakt die muzenval, halde ’t beest deruut, liep naar de kachel toe woar ’t pannetje met de karnemelksepap stond, hij dee z’n handen in de karnemelksepap, en hie smeerde der de muus mee in. Toen zette die ’t pannetje weer op de kachel en toen de boer en de boerin binnenkwamen in de keuken: “Herre jakkes, herre jakkes, vieze kerel wat heb jie dan in de hand?” zeg de boerin. “Mensen, rustig maar, dat is een muus die verzopen is in de karnemelksepap”. “Harre jakkes, gattegat, wat een vieze kerel ben ie. Heffe in de panne legen?”. “Ja, ‘k wol ’t arme beest nog redden maar hij kon nie zwemmen en hij was al verzopen voorda’k erbie was”. “Harre jakkes, gattegat, ik lus die pap nie meer”, zeg de boerinne, “La’we mar in de, la’we maar in de voertonne gooien”. En de boer von’ ook, ’t most maar in de voertonne veur de varkes. En doar had Aornt op gerekend want hie zei: “da’s toch ook zunde, da’s toch zunde van die karnemelksepap. Geef ’t mie dan maar”. En zo kreeg Aornt zien pannetje met karnemelksepap, en hie at er heerlijke van. En de boer en de boerin die zaten met een - stroop dee je der natuurlijk ook in hè, wan da heurt er - en de boer en de boerin zaten met een vies gezich zaten ze toe te kieken. En ondertussen was het weer helemaal opgekloart en Aornt had zien maag al heerlijk vol en hie zeg: “mensen, ik goa weer verder. Ik dank ullie dat ik hier schulen moch en tut een volgende keer. En Aornt ging de weg weer op, hie nam zien karretje mee en ging verderop op zuuk naar een heuberg en die nach sliep e zoas e nog nooit gesloapen had.

Beschrijving

Aornt een bezemverkoper moet tijdens de crisisjaren 30 steeds verder van huis om bezems te verkopen. Op een dag komt hij aan op een boerderij en ziet dat het weer erg slecht begint te worden. Hij klopt daarom bij de boerderij aan en de boer laat hem met enige tegenzin binnen. Eenmaal binnen ziet hij de boerin in een grote pan karnemelksepap roeren. Hij probeert aan te geven dat hij best wel wat honger heeft maar de boer en boerin gaan niet in op zijn hints. Na een tijdje gaat de boer naar buiten om te kijken of het weer al is opgeklaard en de boerin, die niet alleen met Aornt in de keuken wil blijven, volgt de boer iets later mee naar buiten. Als beide weg zijn hoort Aornt een klap van de muizenval en krijgt een idee. Hij pakt de dode muis uit de muizenval, stopt zijn hand in de karnemelksepap en smeert de dode muis daarmee in. Als de boer en zijn vrouw terugkomen doet Aornt alsof hij de muis uit de pap heeft gehaald. De boer en boerin lusten daardoor de pap niet meer en zo kan Aornt in z’n eentje de hele pan leeg eten.

Bron

Vertelgenootschap Apeldoorn

Motief

J1560 - Practical retorts: hosts and guests.    J1560 - Practical retorts: hosts and guests.   

K344 - Owner persuaded that his goods are spoiled.    K344 - Owner persuaded that his goods are spoiled.   

Commentaar

- Verteld door een lid van Vertelgenootschap Apeldoorn in een verzorgingstehuis tijdens Wereldverteldag 2014
- Verhaal van Frank Roes onder het pseudoniem Herman van Velzen.

Naam Overig in Tekst

Aornt Peppelenkamp    Aornt Peppelenkamp   

Arend    Arend   

Aornt Peppelenkamp    Aornt Peppelenkamp   

Naam Locatie in Tekst

Pierenhoek    Pierenhoek   

Koolhoven    Koolhoven   

Plaats van Handelen

Pierenhoek    Pierenhoek