Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

WVDUTRECHT01 - Joris

Een sage (mondeling), donderdag 20 maart 2014

Hoofdtekst

Raymond den Boestert: Nou, volgens mij had ik geen uh huishoudelijke mededelingen meer. Dan stel ik voor om de eerste verteller van de avond te gaan aankondigen: Kees Geelhoed, waar ben je? Ah verstopt, kom er maar bij, Kees. Ik bedenk me trouwens dat ik mezelf helemaal niet voorgesteld heb. Mijn naam is Raymond den Boestert en dit is Kees.
[Applaus]
R: Toen ik jouw programma zag staan, toen dacht ik, uh, toen dacht ik uh, nou uh een verhaal dat heet Joris en toen dacht ik dat is dan vast Joris en de draak. En toen dacht ik oh dat is leuk, een volksverhaal wat helemaal past bij het thema, maar is het wel Joris en de draak?
Kees Geelhoed: Het is Joris en er komt op zijn minst één monster voor in het verhaal. En als je heel goed luistert dan kun je meer monsters horen zien.
R: Ja, hij vertikt het me net bij de koffie om te vertellen of het Joris en de draak was.
K: Ja.
R: Ja dat moeten we gewoon afwachten.
K: Ja.
R: Jij timmert flink aan de weg als verteller, he.
K: De laatste tijd wel, ja.
R: Volgens mij heb je en een vertelkring en uh opgericht.
K: Ja dat klopt, want uh toen ik ooit begon met vertellen bij de vertelacademie toen dacht ik dat is leuk om te doen. Ik wil me aanmelden bij de vertelkring. En nu is er.
R: En die zat vol.
K: Ja en nu is er in Amersfoort een heel leuke vertelkring EVA, ik dacht daar wil ik graag bij.
R: Wachtlijst.
K: Wachtlijst. Maar gelukkig ik was niet de enige die op de wachtlijst, er waren nog een aantal anderen toen dacht ik we kunnen wel een tweede Amersfoortse vertelkring beginnen. Nu zijn er twee hele leuke vertelkringen in Amersfoort. Ja.
R: Ja dat klopt. Nou, ik ben benieuwd naar je verhaal.
K: Ik ben heel benieuwd hoe ’t gaat verdiepen.
R: Oh, heel goed. Dankjewel. Veel plezier.
[Applaus]
K: Ze leefden lang en gelukkig. In Silene die stad in Noord-Afrika, er was een enorm meer bij die stad boordevol vis. Aan de oevers van het meer graasden schapen graasden kamelen en in de herbergen in de stad kwamen karavanen aan en Romeinse legioenen en zij overnachten daar. Het was in de Romeinse tijd. De bevolking van Silene was rijk. Ze hadden tijd over om van elkaar te houden.
Maar toch er kwam wel eens een rimpeling in het meer. Steeds vaker en dan leek het wel of er een groot geschubd dier misschien een vis wegglipt. Een vis die blijkbaar erg van kleine vis hield. Maar toen de vissers terugkwamen was hun vangst vaak maar de helft van wat er vroeger was. Later maar een kwart en op den duur kwamen ze met lege handen thuis. Die geheimzinnige mee-eter in ‘t meer had ‘t meer leeg gevist. Dat kunnen we wel hebben, dachten de mensen van Silene want we hebben onze schapen en kamelen nog. Maar kort daarna op een zaterdag kwamen herders op een plaats dat ze de schapen verwachtten. Alle schapen waren weg behalve een, die is blijkbaar opgegeten. Het spoor leidde van de plek des onheils tot aan het meer, alsof er een zware zak getrokken was en links en rechts de afdrukken van reusachtige klauwen. De zaterdag erop was het weer raak. En de koning – want die hadden ze in Silene - riep zijn raad bijeen en besloot dat er wachters rond het meer geposteerd moesten worden om te kijken wat dat nou voor een vervelend geheimzinnig dier was wat in ’t meer leefde.
De zaterdag erna zag een van die wachtposten een rimpeling in het water en een gebruis en een enorme kop steeg op. Een en al muil. Twee rijen vervaarlijk tanden. Het was duidelijk als je daar tussen zou komen dan zou je vermorzeld vermalen worden. Bovendien waren twee kleine slimme ogen en scherpe horens. Als aan de grond genageld stonden de wachtposten te kijken. En toen ze het geluid van het dier hoorden dat klonk niet als een mensengeluid niet als een dierengeluid dat was akelig als het lachen van een ineenstortend huis. In paniek gingen ze terug naar de stad naar de veilige muren en vertelden aan de koning en aan de raad wat ze gezien hadden. Die waren ontsteld behalve één raadslid. Het jongste raadslid die stond er om bekend dat hij altijd het hoofd koel hield en zei: “wat is er nou helemaal aan de hand. Dat beest heeft honger dat is z’n natuur dat kunnen we hem niet kwalijk nemen. Als we hem nou eens iedere week een schaap offeren dan is zijn honger gestild misschien kunnen we wel in vrede met het leven”. Zo gezegd zo gedaan. Iedere week werd een schaap vastgebonden op een plek in de buurt van de meer en als het monster uit het meer gekomen was was daar niets meer van over.
Het werd een offerplaats genoemd en het was angstig. Mensen durfden der niet heen te gaan en hoe gaat dat, bij een ongekend onzichtbaar gevaar dan ontstaat er een mythe. Het waren de mannen de wachtposten die het beest gezien hadden en die waren bang. Ze vonden hem afschrikwekkend. En er waren mensen die hun geloofden en zo kwamen de gelovigen. Maar er waren ook ongelovigen, mensen die zeiden: “zo gevaarlijk beest kan niet bestaan dat is onzin. Jullie verbeelden je maar wat, we moeten ‘m aanpakken we moeten ten strijde gaan”. En er stond ontstond er twisten. Een twist gesprek en twistgevechten. Mensen stonden elkaar naar het leven. Mensen sloegen elkaar de hersens in. Zo sterk was de tweespalt en het was nooit eerder geweest in Silene en in de chaos die ontstond stond sloegen dieven en vandalen hun slag. Nog nooit was er een gevangenis nodig geweest in Silene, maar die werd nu gebouwd en die zat spoedig vol.
Weer was het de jongste raadslid wat met de oplossing kwam. Hij zei: “Als we nu ieder week die offerplaats iets dichterbij de stadsmuur brengen, zodat we uiteindelijk vanaf de stadsmuur stiekem kunnen kijken wat dat nu voor beest is. Dan zien we allemaal hetzelfde en kunnen we ‘t eens worden”. En zo gebeurde het en na vele weken was het dan eindelijk zo ver dat het schaapje van de week vastgebonden werd in het zicht van de stadsmuur. Alle mensen namen plaats achter de [kantele] er was een stiltegebod afgekondigd, om het beest niet te verstoren. Het stiltegebod was volkomen overbodig. Daar kwam het monster uit het meer en diep onder de indruk waren de mensen van zijn grootte, van zijn kracht, van zijn schubben een glinsterend pantser was het. En die afschrikwekkende muil. Het leek een log dier maar toen hij het schaapje in het oog kreeg, sloeg hij snel en genadeloos toe. En het was voor iedereen duidelijk dit monster viel niet te bestrijden en met dit monster kan je geen vredesluiten. Eigenlijk was van tevoren afgesproken om hierna de offerplaats weer dichterbij het meer te brengen. Maar veel mensen waren daar tegen. Mensen waren gefascineerd door die angstaanwekkende grootheid van het beest. Mensen gaven eerlijk toe dat dat griezelen hen ook wel wat deed. En bleef offerplaats hetzelfde. Iedere week kwam het dier zijn schaap halen en al snel merkte de mensen dat ie het helemaal niet erg vond als ze geluid maakte. Dan keek hij op en leek hij te grijnzen. En ze maakten tribunes op de muren om het schouwspel beter te kunnen zien. En het beest kwam op en leek het mooi te vinden. Ja, de mensen maakten formeerden een orkestje en het was zover dat het beest op zaterdag pas uit het meer kwam, als de muziek begon te spelen.
Er ontstond een bond tussen monster en menigte. En ook commercieel was het eigenlijk een groot succes want er werd entree geheven voor die […] en hapjes en drankjes brachten ook heel veel geld op. Maar alles wat spectaculair is wordt op een gegeven moment gewoon en dan wordt het saai. Er kwam dus toch een moment dat de belangstelling afnam en economisch gezien was dat niet goed voor de stad. De koning en zijn raad zeiden: ”wat idioot zijn we eigenlijk om iedere week een volstrekt onschuldig schaapje te offeren, terwijl er in onze gevangenis bepaald niet onschuldige mensen zitten. Die gratis kost en inwoning hebben”. Het ware motief was natuurlijk economisch maar dat durfden ze niet te zeggen. Op dat moment was er maar één iemand in de raad die tegensprak, dat was het jongste raadlid. En deze keer werd die overstemt en helaas zullen we hem hierna niet meer horen. [Ojeej] Het ging zoals afgesproken werd de schapen werden ingeruild voor gevangenen. Iedereen was het er mee eens, de gevangene en familie uitgezonderd. Maar die waren ver in de minderheid. En de mensen merkten dat het griezelen eigenlijk aan diepgang won omdat als je je inleeft in het lot van een slachtoffer die meer op jouw lijkt dan wint het griezelen aan kracht. En ook het monster ging het spel steeds meer mee spelen. Hij ging schijnbewegingen maken, schijnbaar liet hij de gevangene ontsnappen. Maar als het erop aan kwam sloeg hij altijd genadeloos toe.
Maar aan alles komt een eind en op een gegeven moment waren de gevangen op. Ik bedoel opgegeten. En dit was een groot probleem, terug naar de schapen was eigenlijk geen optie. Daar zou echt geen hond naar komen kijken. Een dier alsnog aanvallen of laten verhongeren lukte niet omdat steeds weer bleek dat de mensen het dier ook heel bijzonder waren gaan vinden. Dat hij eigenlijk steeds populairder was geworden. Ze wilden hem niet meer missen. Ze waren verslaafd geraakt aan het griezelen in de ban van het beest. Zo kwam het dat de koning en raad besluit namen wat nog monsterlijker was dan het monster zelf. Ze wilden hun geliefde dier tevreden te stellen met het lekkerste van wat ze hadden. Wat is er malser dan een maagd? Alle meisjes van 12 tot 18 jaar werden geregistreerd en iedere zondag werd een van hen bij lot aangewezen om die zaterdag erna geofferd te worden aan het monster. Het volk was enthousiast, niemand dacht aan de kans dat zijn dochter uitgekozen zou worden. En de week voor de dood, de laatste week van het leven van het meisje werd zij tot prima donna gekroond. Zij kreeg het lekkerste eten, de mooiste kleren en veel eer. En de familie mocht plaatsnemen op de teer tribune. En de dier speelde zijn pantomime van aantrekken tot afstoten, van liefkozen en dreigen, sloeg altijd genadeloos toe. Nu bent u natuurlijk gekomen voor een avond over monsters en draken. Ik neem aan dat u wil dat ik wat meer in detail zal treden. Maar daar moet ik u teleurstellen.
Wat ik me afvraag een volk wat zou overgeprikkelt is kan dat nog erger geprikkeld worden: ja, dat kan! Het lot viel namelijk op de koningsdochter. ’t Was feest in Silene, de mensen waren verrukt de vlaggen gingen uit, bloemen overal. Alleen de koning kon zich wel voor z’n kop slaan, dat hij hier geen rekening mee had gehouden en nu kon hij niet meer terug. Het volk zou dat niet accepteren. De koningsdochter huilde bittere tranen bij de gedachte dat haar lieve lijf geofferd aan zo’n griezelige monster. Maar de geschiedenis moet verlopen dus daar stond zij op die zaterdag alleen eenzaam, verdrietig en bang. De koninklijke familie zat te huilen op de eretribune en het volk was geïrriteerd dat die koninklijke familie zich zo onsportief gedroeg. De muziek begon te spelen en daar kwam het monster uit het meer en naderde. Het leek alsof hij zichzelf voor deze gelegenheid nog mooier had gemaakt dus schubben glunst glansde nog meer en de kleuren waren nog mooier. En maakte een hoofse buiging voor de prinses en naderde haar.
Maar wat een zucht van ontzetting ging door het dorp door de stad door de mensen. Daar kwam in de verte een ruiter aan en het zag er naar uit dat hij kwam op hun feest om hun ritueel te verstoren. Het was een Romeinse hoofman in volle wapenuitrusting met zijn lans. Hij viel het monster aan en het monster zag het en draaide zich snel om en verweerde zich. Nu kreeg het volk weer plezier in de voorstelling, dit was pas een een ware een waar slachtoffer voor hun monster. Het monster was sterk en paard en ruiter waren sneller. De ruiter probeerde de gaten in de schubben van het monster vinden. En het monster zoekt naar de gaten tussen het harnas van de ruiter. Ongelijke strijd werd beëindigd toen met een zwiep van de staart van het monster de ruiter uit het zadel werd geworpen. Daar lag de Romein verslagen zijn paard stond beduusd over hem heen en het monster glorieerde en richtte zich op en lachte weer zijn lach alsof een huis aan het instorten was. Bliksemsnel stond de ruiter echter op sprong op zijn paard en pakte zijn lans en doors door de strot van het monster ging de lans. Het dier viel met een plof op de grond. Geel drab kwam uit zijn bek. Hij was dood. Woedend was het volk zo’n monsterlijke manier om hun geliefde monster lafhartig te doden. Ze pakten stenen en ze pakten dakpannen en gooide die naar de ruiter.
Maar Joris - zo heette die Romeinse hoofman- zat veilig in zijn harnas en hij pakte de prinses op en zette haar voor zich op z’n paard en beschermde haar met zijn schild. Zo bracht hij hun beide in veiligheid. En het volk koelde zijn woede en frustratie nu maar op die draak. En terwijl ze stenen naar hem gooiden merkte ze dat de ban van het beest verbroken werd. Ze realiseerde zich dat ze blij waren dat ie dood was. Dat hun dochters niet meer geofferd hoefde te worden. Dat de koningsdochter nog in leven was en ze schaamden zich voor hun gedrag en ze waren blij met Joris. Joris werd uiteindelijk heilig verklaard: Sint Joris. De katholieke kerk en ook bij ons in Amersfoort de protestantse Joriskerk kun je nog een afbeelding van hem zien. En zie je Joris nog eens denk dan aan de ware toedracht van het verhaal. Zoals ik dat jullie vanavond uit de doeken heb gedaan. [Applaus]

Onderwerp

AT 0300 - The Dragon Slayer    AT 0300 - The Dragon Slayer   

Beschrijving

Er is een monster in het meer in de Noord-Afrikaanse stad Silene. Elke zaterdag wordt er wat geofferd om het beest tevreden te houden. Het offeren begint met schapen, daarna zijn gevangenen aan de beurt en uiteindelijk zijn het maagden die geofferd worden. Maar als het lot valt op de koningsdochter om geofferd te worden, redt Joris haar en verslaat hij het monster.

Bron

Wereldwijd Vertelcafé Utrecht

Motief

B11.10 - Sacrifice of human being to dragon.    B11.10 - Sacrifice of human being to dragon.   

S262 - Periodic sacrifices to a monster.    S262 - Periodic sacrifices to a monster.   

Commentaar

- Verteld tijdens het Wereldwijd Vertelcafé in Utrecht op Wereldverteldag. Het thema van Wereldverteldag 2014 was “Monsters en draken”.

Naam Overig in Tekst

Joris    Joris   

Naam Locatie in Tekst

Silene    Silene   

Amersfoort    Amersfoort   

Noord-Afrika    Noord-Afrika   

Plaats van Handelen

Silene    Silene