Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

DYKFRIES2345 - De ronde schoorsteen.

Een sage (boek), 1896

Hoofdtekst

Niet ver van Rauwerd staat aan den sneeker straatweg een boerenhuis dat van ouds <<De ronde schoorsteen>> heet omdat, in strijd met de stévaste gewoonte, een der schoorsteenen op het huis rond is gemetseld inplaats van vierkant. Hier woonde vele jaren geleden - denkelijk alleen des zomers - een adellijk jonker, wiens geestvermogens op verre na niet in evenredigheid waren met zijn geldelijk vermogen. Het volk noemde hem <<de gekke>>, omdat hij wel eens zonderlinge streken uitvoerde en soms aanzienlijke geldsommen daarbij verspilde.
Dit heerschap ontmoette eens op den weg nabij zijn huis een armen jongen, die liep venten met wat kramerijen. Op de beleefde vraag van den knaap of hij mijnheer soms iets zou kunnen verkoopen, was het antwoord: <<Ja, ik wil alles koopen wat je in je mandje hebt; zeg maar wat het kost.>> - De som werd genoemd en dadelijk bepaald niet alleen, de jongen kreeg nog bovendien eenige guldens met deze opdracht: <<Koop daarvoor nieuwe koopwaren en doe daarmeê je voordeel, maar van alles wat je er meê wint moet ik de helft hebben.>> De kleine koopman beloofde dit, nam verheugd afscheid en ging verder, en mijnheer dacht niet meer aan hem. Een paar weken later kwam de knaap zich aanmelden bij het huis <<De ronde schoorsteen>>, te kennen gevende, dat hij mijnheer eenig geld had te brengen: volgens hem de zuivere helft van wat hij met het geleende had gewonnen. Dit verraste den jonker. <<Kom,>> zeî hij: <<het voldoet mij dat je zoo eerlijk zijt. Dat geld verlang ik niet; ik wil er je liever nog iets bij geven; ziedaar! Breid nu den handel maar wat uit; ik hoop en verwacht dat het je goed zal gaan.>> Sedert liet de kleine koopman zich niet weer zien of hooren. Jaren waren er verloopen, toen de jonker zich eens te Amsterdam bevond en daar zijne aandacht vestigde op een fraaien winkel. Terwijl hij voor de ramen stand, kwam de koopman naar buiten: <<Mijnheer, ik ben blijde u hier te zien. Gij zult u zeker nog herinneren, eens steun te hebben verleend aan een marskramertje. Die ben ik. Ik heb met uw geld voorspoed gehad, en wanneer gij nu zoo goed wilt zijn binnen te komen, wil ik u het geleende terugbetalen met interest op interest. <<Kom>>, zeî mijnheer lachende,<<waar maal je nu over ? Ik heb je dat geld niet geleend maar gegeven, en daarmeê uit!>> - Toch kwam hij in den winkel, en kocht het een en ander, als een aandenken.

Beschrijving

Verhaal over een huis dat 'De ronde schoorsteen' heet en een rijke man die daar woonde. Op een dag kwam de rijke heer een arme jongen tegen die spulletjes aan het verkopen was. De man kocht alle spulletjes en stelde dat de jongen van dat geld nieuwe spulletjes moest kopen en verkopen, maar dat hij daarvan de helft van de winst wilde hebben. De jonge beloofde dit en kwam een paar weken later terug bij het huis om zijn winst af te geven. Dit gebaar van eerlijkheid verheugde de rijke man zo, dat hij de jongen nog meer geld gaf om zijn handel mee uit te breiden. Jaren liet de jongen niets van zich horen. Toen de rijke man op een dag in Amsterdam een winkel inliep, kwam de koopman verheugd naar buiten en vertelde dat hij de jongen was geweest aan wie de rijke man geld had geleend. De rijke man beweerde echter dat hij het geld aan de jongen had gegeven en wilde niets van een terug betaling weten. Als aandenken kocht hij het een en ander uit de winkel.

Bron

Waling Dykstra: Uit Friesland's volksleven van vroeger en later: volksoverleveringen, volksgebruiken, volksvertellingen, volksbegrippen. Leeuwarden [1896], deel 2, p. 274-275.

Naam Locatie in Tekst

Rauwerd    Rauwerd   

Amsterdam    Amsterdam