Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

NANZI04 - Kompa Nanzi en Kompa Ver-smijter

Een sprookje (boek), 1952

Hoofdtekst

Kompa 1) Nanzi en Kompa Ver-smijter

Het wilde maar niet gaan regenen. Dagen gingen voorbij zonder dat er zelfs maar een druppel water uit de hemel viel. De planten verlepten en gingen dood. De velden verdroogden. De oogst was slecht.
 Het was voor iedereen armoe en ellende; zelfs funchi en kadushi 2) waren duur. Shi Maria en Kompa Nanzi en al hun kinderen werden steeds magerder.

Op een morgen kwam Shi Maria huilend bij Nanzi.
‘Pa,wat moeten we doen? lk heb geen stukje brood meer in huis en het meel is zo duur. Vandaag zullen we funchi met suiker moeten eten. Ach jee, wat moeten we doen?’
Shi Maria begon hard te huilen en legde haar hoofd tegen Nanzi’s schouder.
Nanzi, die zelf zo mager was als een lat, legde zijn hand op haar hoofd en troostte haar: ‘Ma,maak je geen zorgen, vandaag nog kom ik met eten thuis. lk val bijna flauw van de honger.’
Maar in zichzelf dacht hij: wat voor truc moet ik nu weer bedenken?
Toen alle gezinsleden een korst brood, in suikerwater gedoopt, gegeten hadden, ging Nanzi eropuit.

Na een hele tijd lopen kwam hij midden in een bos terecht. Doodmoe liet hij zich op de grond vallen. Het koude zweet brak hem uit, zo verzwakt was hij van de honger. Hij keek om zich heen. Het was doodstil in het bos.
Alle bomen waren verdord.

Maar daar zag hij een boom die er een beetje vochtig uitzag. Onmiddellijk sprong hij overeind en rende naar de boom toe. Hij streek er met zijn hand vluchtig langs. Groot was zijn verrassing toen hij voelde en zag dat er stroop uit de boom lekte. Hij stak zijn vinger in zijn mond en begon te likken. ‘Mmm, lekker!’ Hij smakte met zijn tong. Weer streek hij met zijn vinger langs de boom en likte hem daarna af.
En nog eens. En nog eens. Hij ontdekte dat de stroop uit een gat stroomde. Gulzig als hij was, stak hij zijn hele hand in het gat. Zo kan ik meer krijgen, dacht hij. Maar o jee, daar voelde hij dat iemand zijn hand beetpakte, zo stevig als zelfs een bankschroef niet zou kunnen.
‘Ach, meneer, wilt u zo goed zijn om mijn hand los te laten.’
Geen antwoord. Niet van een mens en niet van een boom.
‘Laat me los’, riep hij. Nanzi rukte en rukte uit alle macht. Maar het hielp niets.
‘Wat is dit?’

Geen antwoord.

‘Meneer, wie bent u?’
Toen klonk er een grafstem: ‘lk heet Ver-smijter.’
‘Meneer, smijt mij dan ver alstublieft.’
Hij was nog niet uitgesproken of daar vloog hij de lucht in. Nadat hij drie salto’s had gemaakt, kwam hij met een grote vaart naar beneden. Boem!
‘Au, au,’ schreeuwde hij.
Nanzi voelde of zijn hoofd nog op zijn lijf zat. God zij dank, hij had niets gebroken. Maar hij was wel helemaal versuft. Langzamerhand begon zijn verstand weer te werken. Opeens kwam hij op een goed idee en sloeg met zijn hand tegen zijn hoofd.
'
‘Nú weet ik iets.’
Hij voelde zelfs geen pijn meer. Nadat hij de plek waar hij gevallen was gemerkt had, zette hij het op een lopen naar huis.
Shi Maria praatte tegen hem, maar Nanzi hoorde niets. Hij opende een hutkoffer die onder het bed stond en hij haalde er zijn smoking uit, het pak dat hij op zijn trouwdag had gedragen. Het is wel een beetje groen geworden, dacht hij bij zichzelf, maar dat geeft niet.

Zelfs zijn hoge hoed was er nog. ln een mum van tijd had hij zich keurig aangekleed. Maar in zijn broekzak stopte hij een grote zak. ln de hoek stond een wandelstok. Die nam hij ook mee om uit te gaan.

Nanzi ging rechtstreeks naar een winkel waar ze wapens verkochten.
‘Goedemorgen, meneer.’ Heel beleefd nam hij zijn hoed af.

De man achter de toonbank dacht: dat is iemand die bulkt van het geld. lk ga alles uit de kast halen om hem iets duurs te verkopen.

‘Wat wenst meneer?’ vroeg hij.

‘Wel, ik zou wel een paar lansen willen zien.’
Meteen pakte de man een stuk of wat lansen en liet ze aan Nanzi zien. Maar geen enkele was naar zijn zin. De een was te dik, de ander te dun, weer een ander te lang of te kort. Enfin, ze hadden allemaal wat.Terwijl de man naar achteren rende om meer te halen, pakte Nanzi een behoorlijk grote lans en stak die in de zak. Hij keek naar buiten en zette de zak naast de deur.
Toen de verkoper met andere lansen aan kwam, bekeek Nanzi ze en zei:
‘Wat een dunne, slappe dingetjes.’ Zodoende kocht hij niets.
Hij vroeg duizendmaal excuus voor zoveel moeite en zei gedag.
De verkoper was teleurgesteld dat die rijke meneer niets gekocht had. Maar Nanzi liet geen tijd verloren gaan. ln zijn deftige pak ging hij gauw naar het bos.
Onderweg vroegen de mensen hem telkens: ‘Wie gaat er trouwen, vriend?’ of: ‘Nanzi, wie is er gestorven?’
Hij antwoordde niet, maar liep vlug door. In de vlakte stak hij de lans in de grond met de punt naar boven, precies op de plek die hij gemerkt had en daarna ging hij een eindje wandelen.
Hij had geluk. Koma 3) Baka, de koe, was op zoek naar een hapje eten.
‘Koma Baka, dat jij zoveel moeite doet om eten te krijgen, terwijl je hier dichtbij net zo veel zoete stroop kan krijgen als je maar wilt.
‘Kompa Nanzi, geen grapjes, ik ben niet in de stemming om zulke dingen aan te horen. Mijn maag krimpt in elkaar, mijn darmen zijn leeg.’
‘Goed, kom dan maar mee naar het bos. Daar is een boom waar stroop uit stroomt.’
Koma Baka, die uitgehongerd was, geloofde Nanzi. Samen gingen ze op weg. Vanuit de verte wees Nanzi Koma Baka de boom aan. Het water liep Koma Baka in de mond. Meteen toen ze aankwam, streek ze met haar poot langs de boom en begon te likken. Ze smakte met haar tong, sloeg haar ogen op, zuchtte, veegde weer met haar poot langs de boom en likte nog eens.
Maar Nanzi zei: ‘Koma Baka, moet je hier kijken. Zo‘n groot gat!’
‘Aha, Nanzi, dank je wel. lk zal mijn hele poot erin steken, want ik heb een vreselijke honger.’
Koma Baka stak haar poot erin, maar meteen voelde ze dat iemand haar poot vastpakte.
‘Laat me los, wat is dit?’
'
‘Wat scheelt eraan, Koma?’'
‘Nanzi, help me, ik kan hier niet uit loskomen.’
Nanzi sloeg zijn armen om de buik van Koma Baka en als één man trokken hij en Koma Baka. Maar het hielp geen zier. ln haar wanhoop riep Koma Baka:
‘Meneer wie bent u?’
Een diepe stem antwoordde:‘Ik heet Kompa Ver-smijter.’
Nanzi leerde Koma Baka zeggen:‘Smijt mij dan ver.’ 
Koma Baka herhaalde wat Nanzi gezegd had. Op hetzelfde ogenblik smeet Ver-smijter Koma Baka omhoog. Haar vier poten zwaaiden in het rond. Met haar volle gewicht viel ze precies op de punt van de lans, die haar meteen doorboorde. Koma Baka blies haar laatste adem uit.
Nanzi rende naar huis, trok zijn gewone kleren aan en met een handkar ging hij weer naar de vlakte. Hij kantelde Koma Baka op de kar, legde een paar zakken over haar heen en zo ging hij naar huis.Toen Shi Maria het grote gevaarte zag, schrok ze. Maar haar schrik veranderde al snel in blijdschap.
Voedsel voor lange tijd! Ze zoutten een gedeelte en vanaf die dag aten alle gezinsleden hun buikje vol.
Toen Nanzi zag dat zijn voedsel begon op te raken, deed hij hetzelfde met Koma Kabritu, de geit, daarna met Koma Karné, het schaap, en met Kompa Porko, het varken. Nanzi en zijn gezin hadden een goede tijd. Terwijl andere kinderen en volwassenen honger en ellende leden, aten Nanzi en zijn kinderen zo veel als ze maar wilden.
Maar geleidelijk aan werden de beesten schaars. Nanzi kon geen enkel dier meer vinden. Op een dag, toen het voedsel bijna op was, ontmoette hij Kompa Makaku, de aap. Deze zei bij zichzelf: mij neemt Nanzi niet te grazen. Kompa Makaku ging met Nanzi mee naar de boom. Net zoals Nanzi met zijn vinger streek en likte, zo deed hij ook.
Nanzi zei tegen Kompa Makaku: ‘Steek je hand hier eens in.’
Kompa Makaku zei: ‘Doe het zelf.’
‘Nee hoor beste vriend, ik heb het niet nodig. Kijk eens hoe dik ik ben en hoe mager jij bent.
Maar wat hij ook deed, Kompa Makaku trapte er niet in. Met al dat praten en wijzen gleed de hand van Nanzi zomaar zelf het gat in.
‘KompaVersmijter, heb medelijden, laat me los!’ Er gebeurde niets.
‘Kompa, houd mij niet zo hard vast.’ Niets.

‘Zie je daar verderop dat ding, dat zo schittert,’ zei Nanzi tegen Kompa Makaku.
‘Haal het voor mij weg.’
‘Daar heb ik geen zin in,’ antwoordde Kompa Makaku.
Hoezeer Nanzi ook huilde, hoezeer hij ook schreeuwde, Kompa Makaku wilde niet naar hem luisteren. Daarom vroeg Nanzi aan Ver-smijter:
‘Smijt mij een beetje verder dan gewoonlijk.’
Meteen gooide Kompa Ver-smijter Nanzi in de hoogte. Doodsbang zag Nanzi de punt van de lans dichterbij komen. Nanzi viel met zijn hele gewicht op de lans die hij opgesteld had om anderen te doden.
Zo zie je maar: wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in.

Beschrijving

Nanzi en zijn gezin hebben grote honger. In het bos vindt Nanzi een stroopboom, maar als zijn hand eenmaal vast zit in een gaf, wordt hij door Kompa Versmijter de lucht in gegooid. Nanzi zet een speer op de plek waar hij neerkwam en nodigt allerlei vrienden uit bij de stroopboom, die uiteindelijk dood op de speer eindigen. Alleen de aap trapt er niet in; Nanzi doet het voor en sterft even later aan de speer.

Bron

Nilda Pinto. Hoe Nanzi de koning beetnam en andere Antilliaanse verhalen over de slimme spin. 2e dr. Amsterdam 2005. pp. 25-35

Commentaar

Noten
1. Kompa (afkorting van kompader): vriend, makker. Ouders spreken de peetoom van hun kind aan met kompader. Het is ook de aanduiding voor een (slim) jongetje.
2. Kadushi: soep bereid uit het gedroogde en fijngrmaakte en harige deel van de zuilcactus Cereus repandus.
3. Koma is de verkorte vorm van komader. Zie uitleg bij kompader op pagina 25.
Waar kompa(der) gebruikt wordt voor mannelijke personages, wordt koma(der) gebruikt voor vrouwelijke personages.

De verhalen die in het Papiaments werden verteld op de radio werden door onderwijzeres Nilda Pinto in 1952 in het Papaments afgeschreven, De Nederlandse dominee Wim Baart vertaalde de verhalen naar het Nederlands. De teksten werden gemoderniseerd door Lieke van Duin.
Vert. door Wim Baart, bew. door Lieke van Duin

Naam Overig in Tekst

Kompa Makaku    Kompa Makaku   

Shi Maria    Shi Maria   

Koma Kabritu    Koma Kabritu   

Kompa Nanzi    Kompa Nanzi   

Kompa Ver-smijter    Kompa Ver-smijter   

Nanzi    Nanzi   

Koma Baka    Koma Baka   

Kompa Porko    Kompa Porko   

God    God   

Ver-smijter    Ver-smijter   

Koma Karné    Koma Karné   

Baka    Baka   

Plaats van Handelen

Curacao    Curacao