Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CBAK0011

Een sage (mondeling), vrijdag 07 april 1899

124.jpg

Hoofdtekst

Klaas Jonker van Ransdorp kreeg jaren geleden een langdurige ziekte. De dokter van Nieuwendam praktizeerde over hem. Hij werd niet beter. Eindelijk kreeg hij 's nachts om twaalf uur telkens benauwdheden. Men meende doordat hij bekold was. Te dien einde sloot men alle vensters en deuren om de kol het binnenkomen te beletten. Ook de sleutelgaten stopte men toe, omdat zelfs de adem van de kol kon binnendringen en die ook gevaarlijk is. En wat bleek nu? Telkens als de dokter kwam, werd hij benauwd. De dokter was dus de kol. Men heeft hem toen gedwongen alle ontvangen honoraria te restitueeren en den patiënt te herkollen. Het heeft echter niet mogen baten.

Onderwerp

TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek    TM 3101 - Heks maakt kind (mens, dier) ziek   

Beschrijving

Vanwege de gedachte dat een zieke betoverd is worden alle ramen en deuren gesloten, en worden de sleutelgaten dichtgestopt. Als blijkt dat de zieke het benauwd krijgt als de dokter komt, wordt gedacht dat de dokter hem betoverd. Hij wordt gedwongen alle betalingen terug te betalen en moet de zieke herkollen.

Bron

Collectie Bakker (Archief Meertens Instituut)

Commentaar

7 april 1899
Vergelijk CBAK0035.
C. Bakker zegt in `Iets over kollen en belezen' (Nederlandsch Tijdschrift voor geneeskunde 39 (1903), p.689: "Eens is het een dokter van Ransdorp gebeurd dat hij binnen kwam toen men met zulk een kunstbewerking bezig was. Er was toen geen ontkennen aan, hij was de kol en had den patiënt zoolang ziek gehouden. Na een flink pak slaag en terugbetaling van reeds ontvangen honoraria werd hij losgelaten". Waarschijnlijk hetzelfde geval als sage CBAK0011, alhoewel pak slaag daar ontbreekt.
N.C. Rümke-Bakker zegt in Mijn jeugd in Broek in Waterland 1890-1916 (Alphen aan den Rijn 1991) op p.80: "Eens liep collega Baarslag uit Durgerdam een pak slaag op. Het geloof leerde dat, wanneer van een zwaar zieke de veren van het hoofdkussen in een kring lagen en men die kookte, de ziekmaker gedwongen was daar naar toe te komen. Welnu, de collega kwam zijn patiëntje bezoeken, hij was de eerste en werd met een pak slaag weggejaagd!" De plaatsnaam komt niet overeen, en wellicht is er dus sprake van een derde geval.
Onder Beeld een foto van Bakker.
Heks maakt kind (mens) ziek

Naam Overig in Tekst

Klaas Jonker    Klaas Jonker   

Naam Locatie in Tekst

Ransdorp    Ransdorp   

Nieuwendam    Nieuwendam   

Plaats van Handelen

Ransdorp (Noord-Holland)    Ransdorp (Noord-Holland)   

Kloekenummer in tekst

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21