Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

BOO00103 - De bende van Pier Zuudof

Een sage (mondeling), zaterdag 27 oktober 1962

Hoofdtekst

DE BENDE VAN PIER ZUUDOF
De zôôgenêêmde bende van Pier Zuudof bestieng uut ’n man of zevene: Pier Zuudof, Koa Zuudof (die à lêêter etrouwd ewist eit mie Kees Traas), Klaas Westdurp, Joane Westdurp, z’n zuster (die à lêêter trouwden mie Sjef van Waardenburg en zôôdoende de grokkemoeder wier van de vrouwe van Karel Vermeulen), dan nog Merien Traas, ’n zekere Luuk, en nog êêjn die z’n nêêm à ‘k nie mî wete. Die Westdurpen ôô de bienêêm “Leze”. Êêjl die bende kwiem uut ’t Ouweland onder Entjessand.
Dî bin vee ver-alen van, mè ’t mêêjst bekend is wè De Inbrêêke in “De Brouwerie”, je weet wè, dien ofstee onder Bèrlande. Dî weunden toentertied Mertiene en Illebrecht Driediek, die à oallebei jonk were. Dî was ’n knecht, Joannesje van Eikeren, en de meid was Bette van ’t Westende; Bette weun noe nog ier op ’t durp – ja, die à dî zôôwat 97 mô worre.
De bende kwêêm op ’t of, mè de deure zat op de griengel, natuurlik, wan ’t weer à duuster. Affijn, ze langden ’n bôôm en ze poemerdn de deur open.
Ze pakten Illebrecht en gooiden ‘m bie Mertiene op bède en zeiden: “Noe motte julder mèr is gezellig ’n nachtje mie mekare deurbrienge” en ze deje de deure toe en trokten de krikke uut die deure.
Bette sliep in ’t opkêêmertje, je weet wè, boven de kelder – dî goeng je mie ’n tree of drie viere nî boven. Ze zat mie de dôôdschrik op d’r lief in bède en toen à Pier Zuudof binnenkwam wou ze d’r spèrcentjes (die à ze in ’n kouse ôô) geve. Mè Pier zeiden: “Van joe motte me niks è; ouw jie joe centjes mè”, mè ze bonne d’r vast op d’r bède.
Ze wazze goed zat en ze begonne mè is volop spek en woste te bakken voe d’r eigen!
Joannesje van Eikeren was kunne vluchte en die weer nî de buren evloge, nî Pier Vermue, de voader van Ko Vermue van de Langewegt en van Arjêên Vermue van den Essendiek onder Bieselienge.
Pier Vermue kwiem in de bôôgert mie ’t geweer offelôôpe. Natuurlik keek t’n wè goed uut, wan um weer mer allêêjnig tegen ulder mie t’r zevenen.
De poemerbôôm in ’t deurgat zag t’n an voe ’n veint en dî schoot ’n twî kêêjr op.
De bende oarden ’t schiete en dîr ôô ze nie van terug: ze sloege op de vlucht. Ze namme êêjl wat geld en affecten mee, mè mie die affecten bin ze tegen de lamp elôôpe, temissen de elers. Dî mòt ’n Brabander, ’n zekere Hutjesson, bie ewist è. Die è ze temissen in Antwerpen of Brussel, in oalle geval in Belzen divvoe epakt.
Pier Zuudof en z’n bende è ze nie epakt. Dat wor werris aars ezeid, mè ik weet dat van um zelft. Ja, da’s arig, mer ik è vee ni z’n eluusterd. Die kon pas vertelle. Nee, ’t is zôô egêê: Pier Zuudof die is nî Walchere evlucht mie zien part van de buit. Ze wazze ’n gauw op ’t spoor. Dir is nog een liedje van, mèr ik kan allêêjnig mè ’t êêjste stik. Luustert:

“We stonden met z’n achten op den Sloesen Dam
“Te kijken en te wachten, of Zuidhof nog niet kwam.
“Maar Zuidhof wou niet komen: hij was er al geweest;
“Hij zat al lang verscholen in de lange geest.”

Mien moeder was toentertied meid bie een Bomman die à an den Sloesen Dam weunden.Sondagsoches, à elkendêêjn nî de kerke was op ’s-Êêjrenoek, bleef mien moeder op d’oeve en ze bakten dan (dat was toen meniere) spek voe ’n êêjle weke gelieke. Noe ôô de vrouwe ezeid: “A Zuudof soms onder de kerke mocht komme, dan geef je ’n mè oal dirra t’n om vrêêgt.”
En Zuudof kwiem! Ie ôô à drie dêêgen en nachten in de geeste ezete en ie verrekten van den grôôten oenger. M’n moeder dee de deure open en liet ’n d’r in. Nêêjè, ie wou gin geld è – dat ôô t’n genoegt van “De Brouwerie” – mè ie most eten è. Zes grôôte stuten (van die grôôte eigenbak, je weet wè) mie spek at ’n op en nam t’n mee.
Over Walchere is t’n toen in Belzen erocht en divvandêên nî Canada.
In Canada trouwden ’n mie ’n rieke kunstschilderesse, die à dî ’n stik of drie farms ôô. Kinders eit ’n nie ehad en z’n wuuf is an sukerziekte overleje.
Toen is t’n op z’n ouwe dag nog is nî Zêêjland ekomme en ok nî Answest. Dî weunden nog ’n zuster van z’n, Koeba – dat was mien grokkemoeder! Mien vôôder weunden dî toen ok. Zôôdoende è ‘k Pier Zuudof ekend en zôô è ‘k ’n dikkels z’n ver-alen ôare doe. Dat mô zôô rond negentienvuufentwintig ewist è.
Twint da t’n ier was, zurgden Merien Traas in Canada voe z’n farms (dat was êêjn van de vroegere bendeleden).
De fermielje ei nogga wat eorve, toen à Pier Zuudof dôôdegêên is; mè dî weet ik nie vee van, wan toen was ik nog vee te joenk.

Ei jie Nele Zuudof nog ekend, de grokkemoeder van Arjaan de Jonge? Nie? Die is toch nog mè ’n dertig jèr dôôd, docht ‘k. Die leek vee op d’r broer Pier: grôôt en struis en zôôwat ’t zelfde van wezen.

Onderwerp

AT 1525 - The Master Thief    AT 1525 - The Master Thief   

ATU 1525    ATU 1525   

Beschrijving

De bende van Pier Zuidhof breekt in bij een hofstede. De bewoners worden opgesloten. Haar spaargeld dat de dienstmeid hen aanbiedt nemen ze niet. Een knecht weet te ontsnappen en zoekt hulp bij de buren. Een buurman verschijnt met een geweer. Hij schiet tweemaal op de paal waarmee de deur ingeramd is, want die ziet hij aan voor een inbreker. De inbrekers vluchten, en nemen veel geld en effecten mee. De helers van die effecten zijn ergens in Belgie gearresteerd. Pier Zuidhof en zijn bende zijn ontsnapt. Pier Zuudof is met zijn deel van de buit naar Walcheren gevlucht. Daar is nog een liedje over.
Mijn moeder was destijds dienstmeisje op een boerderij bij de Sloese Dam. Zondagochtend ging mijn moeder niet naar kerk. De boerin had haar gezegd dat als Zuidhof zou komen, zij alles moest geven waar hij om zou vragen.
Toen Zuidhof kwam liet mijn moeder hem binnen. Hij hoefde geen geld, maar hij had honger. Hij kreeg zes grote boterhammen met spek en nam hij ook brood mee. Via Walcheren en Belgie is hij naar Canada gegaan. Hij trouwde een rijke kunstschilderes, ze bleven kinderloos. Veel later is hij nog bij zijn zuster Koba, mijn grootmoeder, in Hansweert geweest. Zodoende heb ik Pier Zuidhof gekend en rond 1925 vaak naar zijn verhalen kunnen luisteren. Merien Traas (een van de vroegere bendeleden) zorgde in zijn afwezigheid voor zijn boerderijen in Canada. De familie heeft veel van hem geërfd, maar ik was te jong om er veel vanaf te weten.
Zijn zuster Nele Zuidhof leek uiterlijk en naar aard op haar broer.

Bron

Collectie De Boo, verslag 1, verhaal 3 (Archief Meertens Instituut)

Commentaar

27 october 1962
Aantekeningen bij I 95a-3

Enkele jaren geleden heeft mogelijk Dr. Meertens dit verhaal uit mijn voorraadje verhalen overgenomen. Toen had ik de lezing van Magdalena Boonman-van ’t Westeinde, geboren 1880 in Borssele.
Thans heb ik er enige verbeteringen en uitbreidingen in aan kunnen brengen, omdat mijn verteller, Kees Govers (geb. 27-4-1913 te Hansweert) het verhaal uit de eerste hand (Pier Zuidhof zelf) heeft gehoord.
Zo werd Pier Zuidhof de inbraak in de kerk van Kwadendamme in de schoenen geschoven (die op maandag 27 januari 1902 plaats vond), maar dat is een andere Zuidhof geweest, want toen zat Pier hoog en droog in Canada.

Van Bette van ’t Westende wordt verteld, dat ze dank zij de schrik nadien aan toevallen leed. Inderdaad heeft zij vallende ziekte gehad, maar daarvan is ze geheel genezen; nu (27 oct. 1962) is ze in haar 97ste levensjaar (geb. 9-3-1866).

De inval de “De Brouwerij” is vrij precies te dateren. Bette d’r moeder bakerde toen juist bij Pier Raas, waar Jan geboren was: 31 jan. 1883 – de inbraak heeft dus vermoedelijk begin febr. 1883 plaats gevonden.

Nog een verhaal over Zuidhof door M. Boonman-van ’t Westeinde (verteld 12-3-1954) is:
Pier Zuudof zou inbreke bie Sientje Kêêkelèr (z’êêjtn eigelijk: Sientje Maras). Sientje weunden toen nog in ’t leste uusje an de Kerkdreve in Overzande (lêêter ei z’op d’oeve van Smulders eweund, op Kwistenburg). Sientj’ôôrden Pier bezig an ’t bovenrêêm. Toen riep ze: “Ajje deur durft te kommen, dan schiet ik je kepot, wan ik è twî petrôônen op m’n geweer.” Z’ôô ins gehêêl gin geweer! Mè Zuudof dus niet deur te kommen en goeng wig!
Opm.: Hoe wist Sientje, dat het Zuidhof was??

The Master Thief

Naam Overig in Tekst

Pier Zuudof    Pier Zuudof   

Pier Zuidhof    Pier Zuidhof   

Koa Zuudof    Koa Zuudof   

Ka Zuidhof    Ka Zuidhof   

Kees Traas    Kees Traas   

Klaas Westdurp    Klaas Westdurp   

Joane Westdurp    Joane Westdurp   

Sjef van Waardenburg    Sjef van Waardenburg   

Karel Vermeulen    Karel Vermeulen   

Merien Traas    Merien Traas   

Luuk    Luuk   

Ouweland    Ouweland   

Entjessand    Entjessand   

De Brouwerie    De Brouwerie   

Bèrlande    Bèrlande   

Joannesje van Eikeren    Joannesje van Eikeren   

Bette van ’t Westende    Bette van ’t Westende   

Pier Vermue    Pier Vermue   

Ko Vermue    Ko Vermue   

Langewegt    Langewegt   

Arjêên Vermue    Arjêên Vermue   

Bieselienge    Bieselienge   

’s-Êêjrenoek    ’s-Êêjrenoek   

Answest    Answest   

Hutjesson    Hutjesson   

Belzen    Belzen   

Belg    Belg   

Sloese Dam    Sloese Dam   

Bomman    Bomman   

Nele    Nele   

Arjaan de Jonge    Arjaan de Jonge   

Naam Locatie in Tekst

Westdorp    Westdorp   

Lèze    Lèze   

Heinekenszand    Heinekenszand   

Mertiene Driediek    Mertiene Driediek   

Illebrecht Driediek    Illebrecht Driediek   

Driedijk    Driedijk   

Essendiek    Essendiek   

Biezelinge    Biezelinge   

's-Heerenhoek    's-Heerenhoek   

Walcheren    Walcheren   

Brabander    Brabander   

Brussel    Brussel   

Antwerpen    Antwerpen   

Canada    Canada   

België    België   

Zeeland    Zeeland   

Hansweert    Hansweert   

Coba    Coba   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21