Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CBAK0468

Een sage (mondeling), maandag 26 juni 1911

Johann_Heinrich_Füssli_-_The_Nightmare_-_WGA08332.jpg
284.jpg
SleepParalysis.jpg

Hoofdtekst

De kraamheer, Jan Lof geheeten, gelooft niet aan die fabeltjes van vroeger, maar dat is hem toch zelf overkomme en wel een keer of zeven achter mekaar.
Hij lag te slapen en toe werd ie wakker en toe was het net of er wat op hem zat, en hij was doodsbenauwd, zoodat het zweet van hem afdroop. Duidelijk voelde nie het bij zijn bienen opkomme en op lest tot aan zijn keel toe gaan, terwijl hij al benauwder wier. Omdat hij niet bangelijk van natuur is, besloot hij toe te grijpen, zoodat hij duidelijk voelde dat ie een kat tusschen zijn vingers had. Maar raar! Het versmolt almeer en meer, zoodat ie op laatst niks meer over had. Toe voelde nie het weer na beneden gaan na zijn bienen, toe hoorde nie een sprong en toe was het over. Maar toe was ie toch wel bang! Dat hij docht: ik zel de dekens maar over me halen.
En wat zag ie? Dat zijn deken netjes aan het voetenend opgerold lag. Nou heb ik nog vergete te zeggen dat toe dat beest op zijn keel zat, het hel licht in de kamer was, alhoewel er geen lichtjes brandde.
"Ze prate wel ers van de nachtmerrie; nou geloof ik daar niet an, maar ik denk toch dat het zuk slag geweest is."
(J. Lof)

Onderwerp

SINSAG 0796 - Mensch von Mahr beritten: er versucht vergebens ihn zu überwältigen.    SINSAG 0796 - Mensch von Mahr beritten: er versucht vergebens ihn zu überwältigen.   

Beschrijving

Zegsman beschrijft hoe hij wakker wordt doordat er iets op hem lijkt te zitten, dat naar boven komt, als hij probeert het te pakken wegsmelt, wegtrekt naar beneden, hij een sprong hoort, en alles gewoon is. Hij ziet de dekens opgerold liggen, en de kamer hel verlicht hoewel er geen licht brandt.

Bron

Collectie Bakker (Archief Meertens Instituut)

Commentaar

Het beschreven fenomeen wordt in het Engels wel aangeduid als 'Old Hag', in het Duits als "Druckgeist" en in het Nederlands wordt wel gesproken van de nachtmerrie, of - meer wetenschappelijk - van slaapverlamming (sleep paralysis). Tijdens het dromen, in de REM-slaap, verslappen onze spieren om te voorkomen dat we in bed alle bewegingen maken die we dromen. De 'Old Hag' ervaring treedt op als de spierverslapping aanhoudt als men wakker wordt, en als droombeelden blijven aanhouden terwijl men ervaart wakker te zijn. Tot de lucide hallucinaties behoren voetstappen horen, het zien van een (heksachtige) gedaante, het ervaren van een fel licht, het gevoel dat er een wezen op je gaat zitten dat maakt dat je je niet kunt bewegen, je niet kunt ademen en dreigt te stikken. De ervaring kan enkele seconden duren, maar ook een minuut. De ervaring is hoogst onplezierig en beangstigend, maar niet gevaarlijk. Het 'Old Hag' verschijnsel treedt vooral op bij mensen met een verstoord slaap-waak-ritme. De befaamde studie over dit fenomeen, dat in alle culturen voorkomt, maar per cultuur een andere naam en culturele duiding krijgt, is van David J. Hufford: The Terror That Comes in the Night. Naast de nachtmerrie behoren tot dit 'Old Hag' fenomeen waarschijnlijk ook 'levensechte' ervaringen met incubi en succubi (mannelijke en vrouwelijke seksdemonen) en buitenaardse wezens (alien abductions).
Als illustratie een foto van Jan Lof.
Tevens als illustratie het schilderij The Nightmare van Johann Heinrich Füssli uit 1781, en een modern internet-plaatje over het fenomeen (gevonden 2014 op Facebook).
Voor een gepubliceerde versie zie CBAK0599.
Voor een Engelstalige documentaire over het fenomeen zie The Entity.

Naam Overig in Tekst

Jan Lof    Jan Lof   

Old Hag    Old Hag   

Plaats van Handelen

Zuiderwoude (Noord-Holland)    Zuiderwoude (Noord-Holland)   

Kloekenummer in tekst

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21