Registratie zal enige tijd duren. Deze functie is in ontwikkeling.

CJ062307

Een sage (mondeling), donderdag 10 april 1969

Vrouwtje van Stavoren 2.jpeg
Stavoren 005.jpg
Stavoren 008.jpg

Hoofdtekst

Der wie in skatrike widdou, dy wenne yn Stavoren. Sy hie allegear skippen op sé dy't nei fiere lannen farden om dêr handel to driuwen.
Op in kear sei se tsjin ien fan 'e skippers: "Nou mast foar my it allermoaiste meinimme hwat der mar to krijen is."
Nei in lange reis komt dy skipper werom. Hy hat it skip fol rogge.
Dûm wie de widdou fan lilkens. Sy sei tsjin 'e skipper: "Hoe krigestû dit yn 'e kop, dat dit it moaiste ter wereld is?"
Doe frege se: "Hoe hast it ynladen? Yn bakboard?"
"Yn bakboard", sei de skipper.
"Yn bakboard is 't der ynkommen," sei se, "yn stuerboard mat it der wer útgoaid wurde. Yn sé."
Dat gebeurde.
Der stie in âlde grijsaard. Dy seach dat. Hy sei tsjin har:
"Eenmaal zult ge nog arm worden."
"Man," sei se tsjin 'e âlde grijsaard: "Gean fuort. Ik kin net wer earm wurde."
Sy krige har gouden ring fan 'e finger en dy goaide se yn 'e sé.
"Sa min as ik oait dy ring wer krij," sei se, "sil ik net earm wurde."
Fjirtsjin dagen letter komt der in fiskkoopman yn 'e stêd. De widdou keapet fisk. En doe't se de earste fisk iepensnie wurdt se sa kjel, dat sy falt achteroer. Hwant dêr sjocht se de gouden ring. De fisk hie him opslokt.
Dan komme der hevige stoarmen mei tonger en wjerljocht. Al har skippen op sé forgeane.
Stikken diken slagge wei. Al har rykdom forliest se oan 'e sé. Sy moest har op 't lêst noch mei de bedelaarshân rêdde. Men kin nou noch altyd sjen hwer't it skip mei rogge lege is. Dêr waechse alle jierren noch ieren, mar der sitte gjin kerrels yn.

Onderwerp

AT 0736A - The Ring of Polycrates    AT 0736A - The Ring of Polycrates   

ATU 0736A - The Ring of Polycrates.    ATU 0736A - The Ring of Polycrates.   

SINSAG 1121 - Gottes Gaben nicht geachtet: sie werden den Menschen vorenthalten. (Schuldiger fällt in Armut).    SINSAG 1121 - Gottes Gaben nicht geachtet: sie werden den Menschen vorenthalten. (Schuldiger fällt in Armut).   

Beschrijving

Het vrouwtje van Stavoren is schatrijk en heeft schepen op zee die handel drijven met verre landen. Een schipper moet voor haar het mooiste meenemen wat er is. Hij komt terug met een schip vol rogge dat ingeladen is via bakboord en uitgeladen moet worden via stuurboord omdat ze dit niet het mooiste vindt. Een oude man die dit tafereel ziet zegt haar dat ze een keer arm wordt, maar ze gelooft het niet en gooit haar gouden ring in zee. Die zal ze ook nooit terugkrijgen. Twee weken later koopt ze van een viskoopman vis waarin haar ring zit. Bij een storm vergaan alle schepen en slaan stukken van de dijk weg en ze verliest alle rijkdom aan de zee. Ze bedelt zelfs op het laatst. De plaats waar de het schip met rogge geleegd is, is nog steeds zichtbaar.

Bron

Collectie Jaarsma, verslag 623, verhaal 7

Commentaar

Zie onder Beeld voor enkele foto's van het beeldje van het Vrouwtje van Stavoren.
T.b.v. het televisieprogramma Willem Wever (eind 2005) is door Theo Meder het volgende commentaar geschreven:
Het Vrouwtje van Stavoren (Friesland)
Het is waar dat:
... Stavoren vroeger een belangrijke zeehaven had, die verzand is
... De zandplaat voor de haven van Stavoren het Vrouwezand heet
Meer uitleg:
Het verzanden van de haven van Stavoren had zo rond het jaar 1200 een natuurlijke oorzaak, en is geenszins de schuld geweest van enig Vrouwtje van Stavoren. De handel liep ook terug, omdat Amsterdam de handelsfunctie overnam.
De eerste keer dat het Vrouwtje van Stavoren de schuld van het verzanden van de haven krijgt, is bijna 400 jaar later. Dat kwam omdat men de naam Vrouwezand niet meer goed begreep. Men maakte er het zand van de Vrouwe van Stavoren van. Maar de Vrouwe van het zand was in het Fries 'Us Leaffrouwe' en stond dus voor Onze Lieve Vrouwe, oftewel Maria. De zandplaat was genoemd naar Maria, de patrones van het Stavorense klooster Sint Odulfus dat daar in de buurt gestaan had. Het verhaal is dus gewoon achteraf verzonnen als een verklaring waarom het steeds slechter is gegaan met Stavoren, en omdat men de naam Vrouwezand niet goed meer begreep. Aanvankelijk vertelde men alleen over het overboord gooien van het graan, toen de zandplaat met de lege tarwe-aren zou zijn ontstaan. Pas weer 400 jaar later werd het verhaal van de ring in de vis eraan toegevoegd.
De moraal van het verhaal, zoals we dat nu kennen, is duidelijk genoeg: 'hoogmoed komt voor de val'. Het rijke Vrouwtje van Stavoren begint steeds meer te denken dat ze onaantastbaar is. Ze wordt ook nog eens steeds ontevredener met al haar bezittingen. Bovendien begint ze het contact met de werkelijkheid te verliezen. Als ze teleurgesteld is door een lading tarwe, wil ze dat gewoon verspillen door het overboord te gooien. Ze snapt niet eens meer dat tarwe voor arme mensen, die van een beetje brood moesten rondkomen, van levensbelang kon zijn. Na hoogmoedig de ring in het water te hebben geworpen, is de terugkeer van de ring in een vis het eerste teken dat het noodlot - of God - haar zal treffen. Ze wordt gestraft met armoede, zodat ze weer leert hoe het is, om niets te hebben.

Naam Overig in Tekst

Vrouwtje van Stavoren    Vrouwtje van Stavoren   

Naam Locatie in Tekst

Stavoren    Stavoren   

Datum Invoer

2013-03-01 14:46:21