VODA_045_17

A’je van de weg van ’s-Heerenberg naor Beek es ’n paar trad de viele dennen in gaot, dan zee je ’n klein stukske kaal veld en daor hèf vroeger hèf daor een hoes ’estaon. Een goeie zeuventig jaor gelene was d’r nog ‘ne olde waterputte en ‘ne wilden appelboom. Maor ik bun d’r es wèzen kieken maor op ’t ogenblik ku’je daor niks meer van zien, alleen daen open plek is d’r nog. Maor ’t verhaal dat geet dan dat op die plekke, beej ’t Planken Wambus, zoas ze dat daor neumt, dat daor een moord is gebeurd en dat mót zich zo mót zich det daor daan hebben.
D’r was een mèke dat kwam uut Azewien, was daor in betrekking bie ‘ne boer en dat had zich met mei verhuurd bie ‘ne boer in Beek [gebrom op de achtergrond]. En op ’n eersten mei toen ging ze van Azewien ging ze naor Beek toe, dwars deur ’t bos en op ’n ogenblik toen was ze eigenlijk de weg kwiet en toen dach ze: ja, woa mo’k now hèn? En toen kwam ze bie det huus daor. En toen g… eh.. klopten ze daor aan en toen vroeg ze aan de vrouw die in keuken was of zie ouk wist waor de weg naor Beek was.
“Jao,” zeg die vrouw, “da kan ‘k oe wel wiezen, dat is hier vlakbie, maar ik kan niet weg, want ik bin aan ’t kòken. Wacht maar efkes, mien zunne kump zo in huus en daen zal oe wal op de goeie pad helpen.”
Afijn, die vrouw die is zo met [schraapt keel] dat mèke aan de praot en toen merkt ze dat dat mèke ook heur loon bie zich had, heur jaorloon. En die vrouw dacht: dat geld dat wil ik wal hebben. En al praotende zegt ze: “Zeg deerne, zou je ook ‘ne appel willen hebben?”
“Jao, als je d’r ene hebt,” zegt ze, “dan wil ‘k wel graag hebben.”
“Nou, krieg d’r oe maar ene, daor uut de kiste.”
En dat mèke dat geet naor die kiste hèn en dut ’n deksel los, wil zich daor ‘ne appel oet kriegen en die vrouw die stónd daorbie en die smèt daen deksel van de kiste dicht en dat mèke dat kreeg d’n deksel precies op de nekke en da was dood.
En èven later kump de zeun ook in huus en eh.. toen heb ze dat mèke dat heb ze mit mekare heb ze dat in ’t bos ’ebracht, ónder wat struken en wat streuselen weg’estopt en ut geld dat heb ze dan in e zak ’estóken, hè.
Maar dat mèke dat kwam neet in Beek, op de dienst, en toen heb ze dat nao’keken en nao’gaone waor ze dan eigenlijk gebleven was, hè. En uuteindelijk heb ze gezóch in ’t bos en toen heb ze dan dat liek heb ze daor gevónden ónder die struken en toen is dat mèke nog begraven. Maar ja, wie had dat noe ’edaone? ’t Gericht oet ’s-Heerenberg is d’r aan te pas gekommen, maar ze hadden niks geen aanwiezingen. Ze dachten wal: jao, dat konnen die leu wal es ’ewès wèzen, want die stónden al neet zoe al te best bekend, maar ze hadden toch eigenlijk niks waor ze die luuj op vatten konnen. En toen zeg d’n ene, dae zeg: “Now mótten wie de kousenbanden van det mèke die mo’we in de mulle, in de olde mulle van ’s-Heeren.. van Zeddam mo’we die hangen.”
En toen zeiden ze tegen daen mulder: “A’j d’r now iemand op de mulle kump um rogge te laoten malen, da moe’j d’r op letten of dae man ouk bezundere belangstelling hèf veur die kousenband daen daor aan daen spieker hangt.”
Nou, dae muller zegt: “Da za’k doen.” En een paar maond later doe kumpt de zunne van, det was ‘ne andere zunne, van die vrouw die dan dat kind vermoord had, die kump op de mulle. En dae jóngen dae was neet al te snugger en he steet zo’n beetje zo rónd te kieken en toen kiek e naor die kousenband hèn, daor steet e maar naor te kieken, naor daen kousenband. Toen zeg daen mulder dae zegt: “Heb iej eh… kundigheid aan daen kousenband?”
“Jao, kunne gij ’t zeggen? Maor det mèke det bie ós was toen indertied dat had de eigenste kousenbanden um as.. as daor hangt.”
Nou, en dae mulder direct naor ’t gericht hèn en de.. het gerichte.. noar det huus hèn en toen heb ze vrouw heb ze mitgenommen, en die andere zunne, en die vrouw die is dan verbrand op ‘ne riesberg [Riesberg?] in ’t Montferland of in Bergsche heuvelland daor.
Det is dan ’t verhaal van Planken Wambus.

AT 0960 - The Sun Brings All to Light    AT 0960 - The Sun Brings All to Light   

ATU 0960 - The Sun Brings All to Light.    ATU 0960 - The Sun Brings All to Light.   

Een meisje dat van Azewijn naar Beek reisde vanwege een nieuwe betrekking als dienstmeisje verdwaalde onderweg en klopte aan bij een huis. Toen de vrouw des huizes erachter kwam dat het meisje haar jaarloon van haar vorige dienst bij zich had, vermoordde ze het meisje. Ze bood het meisje een appel aan, maar toen het meisje een appel uit een kist wilde pakken, sloeg de vrouw het deksel dicht, precies op de nek van het meisje. De vrouw en haar zoon verstopten het lijk in het bos. Toen men op zoek ging naar het meisje en haar lijk werd gevonden werden de vrouw en haar zoon wel verdacht van de moord, maar er was uiteindelijk onvoldoende bewijs.
In hoop de moordenaar alsnog te vinden, hing men de kousenbanden van het meisje op in de oude molen van Zeddam. Mocht iemand grote belangstelling hebben voor de kousenbanden, dan zou dat de moordenaar zijn.
Op een dag kwam een andere zoon van de vrouw in de molen en hij keek aandachtig naar de kousenbanden. Hij vertelde dat een meisje dat een tijd geleden bij hen was precies zulke kousenbanden had. De moeder werd opgepakt voor de moord op het meisje en verbrand.

Radio-uitzending Vonken onder de As (NOS)

N271 - Murder will out.    N271 - Murder will out.   

Dit verhaal is waarschijnlijk, afgaande op bijgeleverde documentatie, op 21 februari 1973 uitgezonden op de radio (Vonken onder de As).

Planken Wambuis    Planken Wambuis   

Planken Wambus    Planken Wambus   

's-Heerenberg    's-Heerenberg   

Beek Gem Montferland    Beek Gem Montferland   

Azewijn    Azewijn   

Azewien    Azewien   

Zeddam    Zeddam   

Montferland    Montferland   

Bergsche Heuvelland    Bergsche Heuvelland   

Riesberg    Riesberg   

Azewijn    Azewijn   

Zeddam    Zeddam   

Beek Gem Montferland    Beek Gem Montferland