KOORD016 - Een burgemeester die van bier hield

De 16e eeuw kenmerkte zich door hevige geloofsstrijd, ook in Amsterdam. Een van de vier toenmalige burgemeesters, genaamd Jan Claesz. van Hoppen, werd ervan verdacht dat hij er 'ketterse' ideeën op nahield. Een ernstige verdenking en naar het schijnt niet geheel ongegrond. Anders is het niet te verklaren dat hij van zijn biechtvader de opdracht kreeg om een reis naar Rome te ondernemen. Daar moest hij dan maar trachten vergiffenis voor zijn dwalingen te krijgen. Tevens zou hij dan vernemen, wat er voor hem ter boetedoening in het vat zat.

Zo vertrok Jan Claesz. van Hoppen naar Rome. De penitenties die hij opgelegd kreeg waren: het schenken van een gebrandschilderd raam aan de Sint Nicolaaskerk (Oude Kerk) en het afleggen van een gelofte dat hij voortaan slechts met water zijn dorst zou lessen!

Jan vond het niet zo erg dat hij een kerkraam cadeau moest geven, maar alleen maar water te mogen drinken was een bijzonder zware opgaaf. 'Verdulleme,' dacht hij, toen hij al op de terugweg naar Holland was. 'Dat kunnen ze me toch niet aandoen. Alles goed en wel maar dat ik geen pilsje mag pakken, dat is te gek.' Hij maakte rechtsomkeert en verscheen weer in Rome. In audiëntie ontvangen door de Paus, vertelde hij dat hij vast en zeker ziek zou worden als hij alleen maar water mocht drinken. 'In Holland,' betoogde hij, 'wordt het water ongekookt gedronken, maar om het toch te zuiveren voegt men er wat hop aan toe. Als hij dus toestemming kreeg om dit met hop vermengde water te drinken zou de moeilijkheid zijn opgelost.' 'Weten ze veel van bierbrouwen in Italië,' dacht de slimme burgemeester. De vlieger ging op; Jan kreeg verlof tot het drinken van 'hopwater'. Bijzonder goed gemutst ging hij weer richting Amsterdam. Maar onderweg stopte hij wél bij menige taveerne om een heerlijk, helder glas hopwater door zijn keel te gieten. Teruggekomen in Amsterdam liet hij een fraai gebrandschilderd raam in de St. Nicolaaskerk aanbrengen, waarop hij zelf, gekleed in een monnikspij, staat afgebeeld.

Een burgemeester moet ter boetedoening naar Rome. Als straf mag hij alleen nog maar water drinken. Dit kan hij niet aan en verzint een list: in Holland wordt het water ter bevordering van de kwaliteit aangelengd met hop. De paus trapt erin en de burgemeester kan zijn 'hopwater' drinken.

Koord, Ch.: Oude Amsterdamse Volksverhalen. Heerlen 1981. p. 110-112

Jan Claesz. van Hoppen    Jan Claesz. van Hoppen   

Rome    Rome   

Sint Nicolaaskerk    Sint Nicolaaskerk   

Holland    Holland   

Amsterdam    Amsterdam