Hoofdtekst
Spookje, spookje Hildebrand*,
Kom van boven en lang mij de hand!
* of: Hillebrand
(Historische uitlegging te vinden in het Vaderlandsch Woordenboek van Jacobus Kok, deel 23 en 24. me ... rot. blz. 212:)
Op den tweeden maart des Jaars 1580 rigt Rennenberg een gastmaal aan, dat tot laat in den nagt duurde. Jacob Hildebrands, Burgemeester van Groningen, op wien de Onroomschen zich voornaamlijk verlieten, een der gasten zijnde, neemt de gelegenheid waar, om van de zweevende gerugten (eerder wordt er gesproken van Rennenbergs "dubbelheid en ontrouwe"), te spreeken, en zegt, zich tot den Graaf keerende, "niet te hoopen, dat zijne Genade iets euvels voor hadde"; waarop Rennenberg, 's Burgemeesters hand vriendelijk drukkende, antwoordde: "Wel Vader, dien ik voor mijne Vader houd, zoudt gij zulks van mij vermoeden? Laat die gedagten vaaren." Tevens noodigt hij het gezelschap tot vrolijkheid. Hildebrands, het gezelschap verlaaten hebbende, gaf der Wethouderschap en zommigen van de Onroomsche Burgerij kennis van 's Graaven hartelijkheid en goede meeningen, doch vermaande hen tevens, op hunne hoede te zijn. Terstond naa des Burgemeesters vertrek, stelt Rennenberg orde op eenige zaaken, die, bij zo een trouwloos opzet, niet dan op het laatst dienen verzorgd te worden. Hij wapent zijn gezin, waar bij zich voegden eenige soldaaten, heimelijk ter stede ingelaaten, en gehuisvest bij Spaanschgezinde burgers. De klok hadt naauwlijks vijf geslagen, 't uur, waar op de Onroomschen gewoonlijk de wagt verlieten, of een deel gewapend geboefte komt na de markt streeven, en bemagtigt dezelve. Een Roomschgezind Hopman volgt hen, en bezet al roepende de toegangen na de Markt. Straks hierop verschijnt de trouwlooze Rennenberg zelf, te paerd, in volle wapenrusting, en met de Deegen in de vuist, schreeuwende: "Staat bij, vroome burgers, staat bij, nu eerst ben ik 's Konings wettige Stadhouder, en bereid om met u te leeven en te sterven. Elk behartige nu den dienst zijner Majesteit, en zijne eigen behoudenis." Dit uitgeschreeuwd hebbende, gebiedt hij twee veldstukjes te laaden, die bij het Raadhuis stonden, doet vier trompetten blaazen en veele trommels roeren, en zendt tien of twaalf paerden door de stad, om alles met schrik te vervullen. Het Graauw, ten getale van vijf of zes honderd, rot te zamen op de markt. De meeste Burgers van aanzien hielden zich stil in huis. De Burgemeester Jacob Hildebrands, gevolgd van zommige Onroomschen, en zich verbeeldende meer gevolg te zullen hebben, bestondt de vijand het hoofd te bieden. Doch een van Rennenbergs dienaars joeg den Burgemeester, al in den eersten aanval, een kogel door 't hoofd, dat hij straks dood ter aarde viel. Hierop ontzonk den zijnen den moed, en ging elk aan 't vlugten...... Op denzelfden dag wierdt de Wet versteld, en de zoen met den Koning bezwooren en aangenomen.
(De uitgave, waaraan deze beschrijving is ontleend, is verschenen bij: Johannes Allart te Amsterdam MDCCXC]
Kom van boven en lang mij de hand!
* of: Hillebrand
(Historische uitlegging te vinden in het Vaderlandsch Woordenboek van Jacobus Kok, deel 23 en 24. me ... rot. blz. 212:)
Op den tweeden maart des Jaars 1580 rigt Rennenberg een gastmaal aan, dat tot laat in den nagt duurde. Jacob Hildebrands, Burgemeester van Groningen, op wien de Onroomschen zich voornaamlijk verlieten, een der gasten zijnde, neemt de gelegenheid waar, om van de zweevende gerugten (eerder wordt er gesproken van Rennenbergs "dubbelheid en ontrouwe"), te spreeken, en zegt, zich tot den Graaf keerende, "niet te hoopen, dat zijne Genade iets euvels voor hadde"; waarop Rennenberg, 's Burgemeesters hand vriendelijk drukkende, antwoordde: "Wel Vader, dien ik voor mijne Vader houd, zoudt gij zulks van mij vermoeden? Laat die gedagten vaaren." Tevens noodigt hij het gezelschap tot vrolijkheid. Hildebrands, het gezelschap verlaaten hebbende, gaf der Wethouderschap en zommigen van de Onroomsche Burgerij kennis van 's Graaven hartelijkheid en goede meeningen, doch vermaande hen tevens, op hunne hoede te zijn. Terstond naa des Burgemeesters vertrek, stelt Rennenberg orde op eenige zaaken, die, bij zo een trouwloos opzet, niet dan op het laatst dienen verzorgd te worden. Hij wapent zijn gezin, waar bij zich voegden eenige soldaaten, heimelijk ter stede ingelaaten, en gehuisvest bij Spaanschgezinde burgers. De klok hadt naauwlijks vijf geslagen, 't uur, waar op de Onroomschen gewoonlijk de wagt verlieten, of een deel gewapend geboefte komt na de markt streeven, en bemagtigt dezelve. Een Roomschgezind Hopman volgt hen, en bezet al roepende de toegangen na de Markt. Straks hierop verschijnt de trouwlooze Rennenberg zelf, te paerd, in volle wapenrusting, en met de Deegen in de vuist, schreeuwende: "Staat bij, vroome burgers, staat bij, nu eerst ben ik 's Konings wettige Stadhouder, en bereid om met u te leeven en te sterven. Elk behartige nu den dienst zijner Majesteit, en zijne eigen behoudenis." Dit uitgeschreeuwd hebbende, gebiedt hij twee veldstukjes te laaden, die bij het Raadhuis stonden, doet vier trompetten blaazen en veele trommels roeren, en zendt tien of twaalf paerden door de stad, om alles met schrik te vervullen. Het Graauw, ten getale van vijf of zes honderd, rot te zamen op de markt. De meeste Burgers van aanzien hielden zich stil in huis. De Burgemeester Jacob Hildebrands, gevolgd van zommige Onroomschen, en zich verbeeldende meer gevolg te zullen hebben, bestondt de vijand het hoofd te bieden. Doch een van Rennenbergs dienaars joeg den Burgemeester, al in den eersten aanval, een kogel door 't hoofd, dat hij straks dood ter aarde viel. Hierop ontzonk den zijnen den moed, en ging elk aan 't vlugten...... Op denzelfden dag wierdt de Wet versteld, en de zoen met den Koning bezwooren en aangenomen.
(De uitgave, waaraan deze beschrijving is ontleend, is verschenen bij: Johannes Allart te Amsterdam MDCCXC]
Beschrijving
Een burgemeester is aanwezig op het feest van een graaf van wie gezegd wordt dat hij niet te vertrouwen is. De burgemeester vraagt aan de graaf of hij geen oproer zal veroorzaken. De graaf reageert hier verontwaardigd op en zweert hem geen kwaadwillende gevoelens te hebben. De burgemeester vertelt de burgers dat de graaf hem zeer goed heeft ontvangen, maar deze zorgt ervoor dat zijn gezin veilig is en wapent een groot aantal soldaten. Op het moment dat de aanhangers van de niet-Roomse burgemeester uit de wacht gaan, valt de graaf met zijn handlangers aan en neemt de macht over van de burgemeester. De burgemeester sterft reeds in de eerste aanval doordat hij een kogel in zijn hoofd krijgt. De handlangers van de burgemeester vluchten, de graaf neemt de touwtjes in handen.
Bron
Collectie Boekenoogen
Commentaar
11 februari 1894
De historische vertelling gaat in feite over de dood van Jacob Hildebrands, die later aanleiding zou hebben gegeven tot volksverhalen over spokerij. (vgl. CBOEK393)
Naam Overig in Tekst
Rennenberg 
Rennenberg 
Jacob Hildebrands
Jacob Hildebrands
Spaansgezind
Spaansgezind
Roomsgezind
Roomsgezind
Tachtigjarige Oorlog
Tachtigjarige Oorlog
Naam Locatie in Tekst
Groningen
Groningen
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:22