Hoofdtekst
De Witvrouwkes
"Ze kwamen uit Duitsland", zei Graad, "ze waren helemaal niet katholiek, maar op en top heidens. Wat ze 's nachts uithaalden, dat kon Joost weten, maar ook overdag konden ze toveren van jewelste. Vaak kwamen ze op een voormiddag op 'n boerderij, als de boerin de pot aan 't koken was. En dan was het 't gewone kunstje van haar, om het spek, dat de boerin op de potage gelegd had, uit de pot te toveren. Een boerin in de Laren, bij wie ze dat ooit gelapt hadden, zag op 'n morgen weer zo'n witvrouwke aankomen. Vlug lei ze een halve schoenzool op de potage. En 't was wel zo. Toen 't witvrouwke weg was, was de zool verdwenen... er uit getoverd. Op de namiddag kwam hetzelfde witvrouwke weer langs en door de halfgeopende deur zong ze: "Vrouwke, nou ben ik waarachtig al honderd en tien, maar nog nooit heb ik een leren lap in de potage gezien." De boerin had ze nog willen naroepen: "Ge bent nooit te oud om te leren!", maar ze was al weg. Een nog sterker toverkunst was, dat ze een kleine van hen van zes of zeven jaar tot een baby kon maken. Dan kwam een witvrouwke met zo'n nagemaakte baby op de arm naar een huis, en legde hem daar in de plaats van de echte baby in de wieg. De nieuwe baby dronk melk, zoals de vrouwen het nog nooit hadden gezien, tot een witvrouwke hem na een tijd weer kwam verwisselen met de echte. Eens was er zo een al maanden in huis, en hij groeide als kool, maar wat ze ook deden, praten konden ze hem niet leren, geen enkel woordje. De vrouwen in de Laren besloten toen, om er mee naar de Oude Nonnen in Uden te gaan. Bij de bergen kwamen ze een ander witvrouwke tegen. Dit keek heel verwonderd en zei: "Kroebeltje, waar ga je nou naar toe? Ze laten je toch zeker niet dopen?" Toen schoot de baby overeind en zei: "Nee, ik ga naar de Oude Nonnen om praten te leren." De vrouw uit de Laren liet toen de baby vallen als een baksteen, en zei: "Der, lelijke heks, we hebben jou al te lang gevoed en gedragen." Zo'n kunsten haalden ze uit overdag, en 's avonds als het pikdonker was, spookten ze als witte gedaanten over de wegen. Maar 't moet gebeurd zijn, dat een boer, die geen schrik had, z'n knoestige stok deed neerkomen op de schouder van een witvrouwke, zodat dit luidkermend wegsprong over de akkers. 't Schijnt, dat niet lang daarna de witvrouwkes besloten terug te gaan naar Duitsland. Ze gingen binnendoor naar Gemert, maar bij het rand van heuvelberg was er een witvrouwke - men kon niet schatten, hoe oud ze was - dat de tocht niet verder kon maken. De witvrouwkes kwamen toen aan een boerderij een schop lenen. "Ik wil toch eens weten, wat ze nu uitspoken", dacht de boer, en hij keek het van verre af. Hij zag goed, dat het oud vrouwke nog benen en armen bewoog. Maar de witvrouwkes stonden om de kuil die ze gegraven hadden, en spraken: "Kroep er maar in, allerliefst moederke, op de jongste dag zult ge wieder aussteigen." "want ze spraken nog altijd half-Duits", zei Graad.
"Ze kwamen uit Duitsland", zei Graad, "ze waren helemaal niet katholiek, maar op en top heidens. Wat ze 's nachts uithaalden, dat kon Joost weten, maar ook overdag konden ze toveren van jewelste. Vaak kwamen ze op een voormiddag op 'n boerderij, als de boerin de pot aan 't koken was. En dan was het 't gewone kunstje van haar, om het spek, dat de boerin op de potage gelegd had, uit de pot te toveren. Een boerin in de Laren, bij wie ze dat ooit gelapt hadden, zag op 'n morgen weer zo'n witvrouwke aankomen. Vlug lei ze een halve schoenzool op de potage. En 't was wel zo. Toen 't witvrouwke weg was, was de zool verdwenen... er uit getoverd. Op de namiddag kwam hetzelfde witvrouwke weer langs en door de halfgeopende deur zong ze: "Vrouwke, nou ben ik waarachtig al honderd en tien, maar nog nooit heb ik een leren lap in de potage gezien." De boerin had ze nog willen naroepen: "Ge bent nooit te oud om te leren!", maar ze was al weg. Een nog sterker toverkunst was, dat ze een kleine van hen van zes of zeven jaar tot een baby kon maken. Dan kwam een witvrouwke met zo'n nagemaakte baby op de arm naar een huis, en legde hem daar in de plaats van de echte baby in de wieg. De nieuwe baby dronk melk, zoals de vrouwen het nog nooit hadden gezien, tot een witvrouwke hem na een tijd weer kwam verwisselen met de echte. Eens was er zo een al maanden in huis, en hij groeide als kool, maar wat ze ook deden, praten konden ze hem niet leren, geen enkel woordje. De vrouwen in de Laren besloten toen, om er mee naar de Oude Nonnen in Uden te gaan. Bij de bergen kwamen ze een ander witvrouwke tegen. Dit keek heel verwonderd en zei: "Kroebeltje, waar ga je nou naar toe? Ze laten je toch zeker niet dopen?" Toen schoot de baby overeind en zei: "Nee, ik ga naar de Oude Nonnen om praten te leren." De vrouw uit de Laren liet toen de baby vallen als een baksteen, en zei: "Der, lelijke heks, we hebben jou al te lang gevoed en gedragen." Zo'n kunsten haalden ze uit overdag, en 's avonds als het pikdonker was, spookten ze als witte gedaanten over de wegen. Maar 't moet gebeurd zijn, dat een boer, die geen schrik had, z'n knoestige stok deed neerkomen op de schouder van een witvrouwke, zodat dit luidkermend wegsprong over de akkers. 't Schijnt, dat niet lang daarna de witvrouwkes besloten terug te gaan naar Duitsland. Ze gingen binnendoor naar Gemert, maar bij het rand van heuvelberg was er een witvrouwke - men kon niet schatten, hoe oud ze was - dat de tocht niet verder kon maken. De witvrouwkes kwamen toen aan een boerderij een schop lenen. "Ik wil toch eens weten, wat ze nu uitspoken", dacht de boer, en hij keek het van verre af. Hij zag goed, dat het oud vrouwke nog benen en armen bewoog. Maar de witvrouwkes stonden om de kuil die ze gegraven hadden, en spraken: "Kroep er maar in, allerliefst moederke, op de jongste dag zult ge wieder aussteigen." "want ze spraken nog altijd half-Duits", zei Graad.
Onderwerp
SINSAG 0310 - Andere Erscheinungen von Weissen Frauen
SINSAG 0310 - Andere Erscheinungen von Weissen Frauen
Beschrijving
Witte wieven halen allerlei kunsten uit. Zo gaan ze naar een boerenvrouw om het spek, dat ze in de pan aan het bakken is, uit de pan te toveren. Ook verwisselen witte wieven kinderen die nog in de wieg liggen. Ze leggen een nagemaakte baby in de wieg en nemen de echte baby mee. Die nagemaakte baby eet en drinkt heel veel, maar kan niet leren praten. Wanneer een moeder die ook een nagemaakte baby in haar wieg heeft liggen, besluit om met het kind naar de nonnen te gaan om het te leren praten, komt ze onderweg een wit wief tegen. Het witte wief vraagt aan het kind of het zich soms moet laten dopen. Opeens kan het kind praten en zegt tegen het witte wief dat het naar de nonnen gaat. De moeder weet dan dat ze een nagemaakt kind in haar handen heeft, en laat het op de grond vallen. Een boer die de kunsten van de witte wieven wel eens van dichtbij wil bekijken, slaat een van de wieven met een zware stok op de schouder. De witte wieven besluiten dan weer naar Duitsland terug te keren. Op hun reis naar Duitsland kan een van de witte wieven niet meer verder lopen. Ze wordt dan door de andere wieven levend begraven met de belofte dat ze zal wederopstaan.
Bron
Volkskundevragenlijst 17 (1953), formulier L.182, archief Meertens Instituut
Commentaar
1953
De verteller van dit verhaal, G. van Wanrooy, heeft het verhaal gelezen in een boek van Dr. A.P.M. Meeuwese, oud pastoor van Erp, met de titel "Erp, Gemeente en Parochie".
Andere Erscheinungen von Weissen Frauen. Andere Begegnungen.
Naam Overig in Tekst
Witvrouwkes
Witvrouwkes
Graard
Graard
Joost
Joost
de Laren
de Laren
Kroebeltje
Kroebeltje
Oude Nonnen
Oude Nonnen
Heuvelsberg
Heuvelsberg
Naam Locatie in Tekst
Duitsland
Duitsland
Uden
Uden
Gemert
Gemert
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:22