LYST076 - Sint Gertrudis

Sint Gertrudis
Op de schorren van de Oosterschelde, ongeveer op de hoogte van het dorp Oud-Borgvliet, heeft vele eeuwen de Sint Gertrudisbron gelegen, een "wonderbaarlijke" bron, die bij hoog water overstroomde, maar bij laag water toch weer zoet water bevatte. Overigens een natuurlijk verwschijnsel: het water was afkomstig uit de onderaardse waterlopen die vanuit het oosten (Duitsland e.d.) aan de rand van het diluviale plat in de Schelde terecht kwamen (en komen). De legende wil dat er een edeleman was die naar de hand van Gertrudis dong. Vol spijt echter over het maagdelijk leven, door zijn geliefde Gertrudis gekozen, verpandde de ridder zijn ziel aan de duivel. Op het allerlaatste moment werd hij evenwel gered door de H. Gertrudis, die hem op het Bergse schorrenstrand ontmoette. De heilige zou gezegd hebben: "Laat ons een dronk wijden ter ere van St. Jan en ter minne van mij. Dat zal u voor alle gevaren behouden". (Volgens de overlevering sloeg zij daarbij met haar kromstaf op de grond en de bron opende zich. Het water uit de bron zou helpen tegen muizen.) De kapel die bij de bron werd gebouwd, was een bedevaartsoord voor de landbouwende bevolking van Borgvliet en het Zuidkwartier van het Markiezaar van bergen op Zoom, die er op de feestdag van de H. Gertrudis heentrok om haar voorspraak in te roepen ter bescherming van gewas en oogst tegen ongedierte en muizen.

SINLEG 0416A    SINLEG 0416A   

Een ridder wordt verliefd op de heilige Gertrudis. Omdat Gertrudis echter heeft gekozen voor een maagdelijk leven, kan zij zijn liefde niet beantwoorden. De ridder wil zijn ziel dan aan de duivel verkopen, maar Gertrudis redt hem op het laatste moment. Ze slaat met een stok op de grond en een bron opent zich. Het water dat uit deze bron komt jaagt muizen en ander ongedierte op de vlucht. Daarom is de Gertrudisbron dan ook een bedevaartsoort voor boeren en landbouwers geworden.

Volkskundevragenlijst 52 (1982), formulier I.79, archief Meertens Instituut

1982

Heiliger lässt Brunnen entspringen. Durch Berührung mit seinem Stab.

Oud-Borgvliet    Oud-Borgvliet   

Sint-Gertrudisbron    Sint-Gertrudisbron   

Sint Jan    Sint Jan   

Bergse (schorrenrand)    Bergse (schorrenrand)   

Zuidkwartier    Zuidkwartier   

Markiezaat van Bergen    Markiezaat van Bergen   

Oosterschelde    Oosterschelde   

Duitsland    Duitsland   

Schelde    Schelde   

Gertrudis    Gertrudis   

2013-03-01 14:46:22