PKNAB0577_0581_7060 - Eigen zuster behekst

U weet er bepaald misschien meer van, wat moeder daar aan de hand heeft gehad. Dat geval van die hekserij met dat kind?PK: Die oude vrouw had uw zusterke wat snoep gegeven?Ja, een snoepje, ja, en toen werd dat zo mager en zo lastig en daar was niks mier mèt aan te vangen, en toen zijn ze gegangen naar h… wie hèdden (heette) dèi ouch weer, h… Pastoor Zèigers zeker, ja pastoor Zèigers, enne die zag "ger moet dat kind laoten euverlezen bij de paters in Wijk, in Wijk bij Mestreech. Enne toen zijn ze dan dao nao tówgegangen, hé, en toen waor ’t get gebeterd maar niet veul, enne, en toen zag er of het de pestoer hie gezag had of die paters dao gezag hadden. Ze moesten het kopkussen ins los doen. En het had een pluimen kussen, en daar stak zo ne krans in, ene patersknoup iers, ich kèn geine patersknoup, ich weit neet wat dat is, en die vèiren waoren allemaol zoe opgedraaid. En toen zijn ze met dèi krans nao de pestoer gegangen hé. Enne de pestoer zag, ger maog dao neet aan glöüven, dat was neet waor, "maar menier Pestoor, als geer kunt begrijpen, wie dèi krans in dat kussen gemaak is, dan gelöüf ich er neet aan, mer ich moet dat toch eerst weten hé", zèit mooder toen. En dat was van dit en van dat. En toen zag menier pestoer toch: "Jao", zag er, "dat besteit. Mer es ich dat gaon tówgeven, dan gaon ze die luj naowijzen hé, op de wêg." En toen hèift vader dat mooten verbrannen tusschen twelf en ein oor.PK: ’s nacht of zoe?Door den dâg, in de hôf, "maar dan moet gij opletten", zag menier pestoer "voor die persoen die dat gedaon heeft, want die zal komen", en die kaom ouch.PK: maar allè!Ja, ze kaom ouch, ze is door de straot gekómmen, werkelik waor, want ver waoren dao mèt gegangen, en menier pestoer raakde dèi krans neet aan, veurallier tot er hem zegende, jao.PK: Dat is toch sterk!Jao en es ver gewach hadden, dan waor de krans hiel tow gewèis, en dan waor ze doed gebleven, jao doed gebleven.PK: en toen woor (werd) ze terug beter?Ja, toen waor ze gebeterd. Noets geine snoep of niks mier aangepak. jà. PK: zal ouch wel!Jao, jao, want toen de kinder van ós nog klein waoren, dan leeten ver ze nog niks aanpakken, want ger zeet (ziet) toch wel wie veer aangekomen waoren, en dit en dat hè. Ja… een vrouw van Rèikem had dat gelap hé. En toen zag de pestoer dat waor e woord vergeten of verkierd uitgesproken in het döüpsel hé.PK: En dan werden die heks of zo iets?Ja dan hèit den duvel dao mier pakkes op hè.PK: allée…zagten ze vroeger daar tegen, maar nu hoort men daar niet meer van hè. Ja. Dat is bij ons veurgevallen, dat is ech waor.PK: En heb ger nog zoe’n gevallen gehuurd die get aan der hand hebben gehad?Jao, mer dat mèisje is doed, dt mèisje is doed, dat is naoderhand gestorven. Mij zuster waor ouch jóngk toen ze storf en dat mèisje ouch.PK: En dat waor dan ouch door die heks gekómmen?Jà, dat was weer ’n ander dat was weer ’n ander en die hadden e kruijske onder de mat gelag… en dao kaom ze neet mier euver en dan stónd ze mer te lemmenteren (lamenteren) en te doen.PK: Dus ze wilde binnen komen?Jao, mer dao kós ze neet mier euver. Jà, dat is veurgevallen. (…) De heks hèit mer pak op zwakke kinder, jao want mij broor hèit ouch van alles lekker gehad, mer dèi kreeg niks het meèsje had ’t direk, maar wie aud ze waor weit ich neet, mer moeder wèt dat allemaol, die wèt dat van näöldje tot dräödje, och moeder hèit dat toch zo dèk vertèld, jà, en dat waor zoe lästig, dat waor getemteerd, dat sleep neet ’s nachs dao waor niks, totaal niks mèt aan te vangen, want moeder vertelde zoe dèk hè, dan was ze ’t aan ’t kummen (kammen) hé, en ver hadden vreuger zoe allemaol van die vlechskes, "strang, strang" zag ze dan, "kind", zag moeder dan, "ich kan ze toch neet mier stranger doen!" dat waor toch getemteerd, het waor kómpliet om zijn haoren uit de kop te trèkken, ’s nachs sleep het wel neet bij ós maar dan ging het wel in de buurt, en dan kaom die vrouw roepen en zag, kóm ins kijken wie rustig het hie lig te slaopen, en dao sliep het ja. En toen het gezegend was en alles, toen is het gebeterd. Mer bij de paters in Wijk, ich weit neet mier wie die heiten dao zijn ze nao tow moeten gaon. ja. (PK: tja)N/X tot N/XI: (Waren er nog andere gevallen hier in Neerharen van Hekserij en spoken?)Och jao, de leeve gooie god, vreuger spoekde-n het euveral, es-te de auwer luj mós gelöüven dan spoekde het euveral, mer dit is e feit, dat zijn gein leuges huur, dat is ech gebeurd.N/X: (Ik hechtte er toch geen geloof aan maar ’t is naderhand nog verteld "alles met kar en peerd derbij" zal ik zeggen hè.)PK: jà, jà.En de pestoer hie, dèi zag dat bestónd neet en men moch dao neet aan gelöüven, maar es geer mich dat kunt bewijzen, die touw, dèi knoup, en dat allemaol, en dat die vèirkes dao zoe schoen - ze pakde dèi krans en dao kós ger zoe mèt houwen, en gein veirke kaom dao los uit. -PK: Ja, dat is sterk.Ger kunt gerus nao mooder goon.N/X: (Van dat geval dus en dat is werkelijk een geval dat werkelijk gebeurd is hè wat geen fabeltjes zijn, geen fabeltjes hè.)Dao en of ’t den twiede kier toen ouch neet gelek (gelukt) waor van ein dat weit ich ouch wel neet. Het reep toch atlijd "dao is ze met dèi blauwe sjolk (schort) aan." Jao toen dat het gestorven is reep het dat.N/X: (daar is ze weer met hare blauwe schort aan, ja).die kaom, die kaom bij ós en die had hem druiven of peren of zo get mèt gebracht, het waor neet te gooi, veer weiten het neet hiel zeker mer het is van zestien jaor gestorven, en het ander meisje waor ouch zèstien, ja…N/X: (Dat zijn zaken die nog zijn blijven hangen. Maar als ge gevallen hoort vertellen van personen die het zelf aan de hand hebben gehad. (PK: jaja) dan is er iets waaraan moet men het toewijzen, waaraan moet men het toeschrijven hé.)ja, ja gaot mer gerus naar moeder die zal uch dat wel, ich bèn zelf al ’n deil vergeten wie dat allemaol is (…) Veer hadden allemaol ene broedoven vreuger hè en daoin hebben ver het mooten verbrannen (…) En jà, bij ós weienie is dat gewèis hé, dat is geboren in drijentwintig, neugenenderig, ja, maar toen is ’t gestorven hè ja mer ’t waor mier e kind hé, wie het klein waor hè, wie zedat met die tant aan der hand gehad hebben, het zal wel rond de jaren dertig gewèis zijn, misschien dat dat ook nog get, dat het nog get ieder geweis is. De moeder wèt dat zjus jao, jao.

SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste    SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste   

Een meisje dat snoep had aangenomen van een heks, werd alsmaar magerder en magerder. Pastoor Z. gaf de ouders de raad om het meisje te laten overlezen door de paters van Wijk. Nadat men dat had gedaan, ging het al iets beter met het meisje. In het kussen waar het kind op sliep, vond men een krans van pluimen. Gelukkig was de krans nog niet gesloten, want dan zou het kind gestorven zijn. Toen de moeder de krans aan de pastoor liet zien, sprak de geestelijke: "Aan zulke dingen mag je geen geloof hechten". De pastoor droeg de vader van het kind op om de krans te verbranden tussen twaalf en één uur 's middags. Hij voegde er aan toe: "Let goed op, want dan zal de persoon die hiervoor verantwoordelijk is, langskomen!" Er kwam inderdaad een vrouw uit Rekem langs. De pastoor beweerde dat mensen die niet goed waren gedoopt, makkelijk in de greep van de duivel kwamen en daardoor soms heks werden. Het meisje werd weer beter, maar op zestienjarige leeftijd is het kind toch gestorven.
Heksen hadden vooral macht over zwakke kinderen. Een meisje dat behekst was, kon 's nachts niet meer slapen. Toen men een kruisje onder de deurmat had gelegd, kon de heks niet meer binnen. Nadat men naar de paters van Wijk was geweest, is het kind genezen. Ook dat kind is echter op zestienjarige leeftijd gestorven.

P. Knabben, Leuven, 1970

2.1 Heksen

limburgs (maasvallei)

N/XI/552 (1)

Omstreeks 1930

fabulaat

Bandopname

paters van Wijk (ten N van Maastricht)    paters van Wijk (ten N van Maastricht)   

Neerharen    Neerharen   

Wijk (ten N van Maastricht)    Wijk (ten N van Maastricht)   

Rekem    Rekem