TBERG0013_0014_21837

3B Papa zijn familie, zijn vader, die was angstig, die was bijgelovig. Die geloofde in spoken en heksen en zwarte handen en zwarte boeken. Eén van papa’s broers, nonkel Jan, die heeft dat overgeërfd. Pa vertelde van nonkel Jan, ik spreek nu van de jaren… papa was van acht, direct na de eerste wereldoorlog. Dit geval, dit precies geval … Of gedurende de eerste wereldoorlog, dat kan ook zijn. Zij woonden in Langdorp en papa’s broer, die drie jaar ouder was dan mijn vader, die was toen nog een klein manneke. En zijn broer die was in de leer bij een kleermaker in Aarschot. Die gasten die moesten ’s morgens heel vroeg vertrekken en ’s avonds kwamen die pas heel laat naar huis. En de kortste weg van werkplaats naar waar zij woonden, dat was langs de Dorenberg. Vroeger stonden er op de Dorenberg enkele huizen. Als je van Aarschot komt, links op de Dorenberg enkele huizen en dan tot in Langdorp niks meer. Er stonden ook enkele huizen rechts, dus in het broek, in de Demervallei. En ik geloof dat het huis waar ik het nu over heb, dat het er nog staat, over een paar jaar stond het er nog. Een laag boerenhuis.x Op de rechterkant?3B Rechts, ja zo gauw dat je dus de Dorenberg het kapelletje voorbij bent, een paar honderd meter verder. Daar stond dus een lang boerenhuis en daar woonde volgens de mensen een heks, wat dat ook mag inhouden. De heks in kwestie, daar heeft papa zelf nooit niks over verteld, maar wel de angst van zijn broer voor die heks. Het was zo erg dat mijn pa, die geen angst had voor al die zwarte kunsten, hij zijn broer van drie jaar ouder moest gaan halen. En ja, ze gingen dus ’s avonds naar huis. Er was maan, ’t was in de winter en nonkel Jan, die had een strijkijzer. Dus vroeger was het zo dat je je eigen gerief moest meenemen om gaan te werken. Hij had zijn strijkijzer en moest dat dan ook weer mee naar huis brengen ’s avonds. Nu, dat strijkijzer, zo’n ijzeren geval dat je op de kachel zet en daar verwarmt, het was zo’n strijkijzer dat hij had. En die twee gasten gingen dus naar huis. En plots blijft nonkel Jan staan: "Louis, een spook!" "Waar?" "Daar, een spook!" En pa zegt, misschien om zichzelf groot te maken, dat hij ja tegen zijn broer zei: "Ja, er is een spook." En Jan die had zo’n angst dat hij uitgeroepen heeft: "Als je van de duvel bent, vertrekt, en als je van God bent, spreekt!" He, als je van de duvel bent vertrekt, ben je van god, spreek. Maar dat ding dat bleef staan, en Jan kreeg schrik. En onze pa die wilde verder gaan en die zei: "Kom Jan, we moeten naar huis." En Jan had zo een schrik dat ‘m zijn ijzer dus naar dat spook gegooid heeft. En dat is daar dus los door gevlogen, dat spook bleef staan. Die twee gasten dus pfft, die zijn naar huis gelopen met adem tekort. Ze waren niet fier, geen een van de twee, dus ze hebben niks van dat spook verteld. Maar de volgende dag: "Jan, waar is jouw strijkijzer?" "Ik heb dat naar ’t spook gegooid." Dat werd verteld, ’t was al dag, ze moesten terug gaan, en ze hebben natuurlijk hun ijzer gevonden. Dat was gewoon een struik, de maan, de nevels van uit het broek, het strijkijzer lag erachter. Dus geen heks, geen spook, maar toch de grote schrik. Die heks zelf, de mensen waren ach, toch zo, zo benauwd. Het was een kruidenmevrouw van vroeger, die werden ook verbrand, dus. Goed, in de vorige eeuw zouden ze de mensen niet meer verbrand hebben. Maar ja, iemand die een bovennatuurlijke daad… Maar dat bovennatuurlijk is veel gezegd. Volgens de dokter kon ‘m niet genezen of ze hadden geen geld om naar de dokter te gaan, dan gingen ze naar een kruidenmadammeke, naar de heks. En in het boek stonden, veronderstel ik, recepten. Wat je moest gebruiken voor de een of de ander ziekte. Maar van een receptenboek naar een zwarte boek en van de genezende hand naar de zwarte hand, dat bleek toen maar een dubbeltje op een kant te zijn dat zo of zo viel. Die fameuze heks daar, die was volgens mijn pa een madam die kon genezen. Maar dikwijls woont dat alleen, een zwarte poes erbij. Op welk erf lopen er nu geen zwarte poezen rond? Een poes, laat ons zeggen, dat één wit pootje zullen ze dan wel weg zien zeker, en je hebt een zwarte kat. Een poes, dus ik denk dat dat ook zoiets is van de kruidenmadam die in heks veranderd werd. Die heeft ze genezen en anderen heeft ze niet kunnen genezen, niet willen genezen. En de buur ernaast die werd ook ziek dus: zwarte, zwarte hand. Het kruidentuiltje dat ze meekregen dus eentje voor te slikken en eentje om aan de deur te hangen… Zie, dus het hing toen allemaal heel dicht bij elkaar.

SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste    SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste   

Een jongen die op leercontract was bij een kleermaker in Aarschot, vertrok 's ochtends heel vroeg en kwam 's avonds pas laat naar huis. Langs de weg waarlangs de jongen moest lopen, woonde een vrouw over wie men vertelde dat het een heks was.Omdat de jongen doodsbang was voor die heks, liet hij zich soms in Aarschot ophalen door zijn broer die drie jaar jonger was. Toen de twee jongens op een avond naar huis wandelde, riep de oudste plots: "Kijk daar, een spook! Als je van de duivel bent, vertrek dan. Als je van God bent, spreek dan!" Omdat de verschijning bleef staan, gooide de jongen zijn strijkijzer naar het spook. Het strijkijzer viel dwars door het spook heen. Buiten adem kwamen de jongens thuis. De volgende dag vonden de jongens het strijkijzer terug. Het 'spook' was niets meer geweest dan de nevel in het maanlicht.
Wanneer de mensen niet door een dokter konden worden genezen, gingen ze te rade bij een kruidenvrouw, die een boek vol recepten had. In de verbeelding werd een receptenboek echter al gauw een toverboek en een genezende hand een zwarte hand. Vrouwen die alleen woonden en een zwarte kat hadden, werden vaak van hekserij verdacht.

T. Bergen, Leuven, 2003

1.4 Luchtgeesten

vlaams-brabants (groot-aarschot)

3B

WOI

fabulaat

Langdorp    Langdorp   

Aarschot    Aarschot   

Dorenberg    Dorenberg