MDREE0412_0413_2834 - Het "Duivelskruis" te Vrijhern

Met grootmoeder in het huis bo Kellens nu woont, waren twee knech(t)s: ene grote en ene vatsji (= koeherder). En in de winter was een koe kapot gegaan en die hadden ze gevild en ze hadden het vel op de zolder gehangen voor te drogen. Het was ook eens königens (= koning kiezen met Driekoningen), en die wa köning was, moes(t) een fles geven, en doa was zo een soort weddingschap zal ich zeggen, dat de vatsjji nie dors(t) doorgaan noa Hern-St-Hubert een fles halen, omdat ze altijd zeine dat het doa spookte. En de jong(en) gaat de fles halen en kwam terug, mè onderwijl had de grote knech(t) het koevel omgehangen, en he was op de hoek van het veld gaan staan. Mè de vatsji had de mes(t)haak metgenomen voor alle zekerighèts (= zekerheid), mè dat wis(t) niemand nie. En die vatsji vroeg: 'zijt gij van ter duvel of van God?' 'Van ter duvel!' antwo(or)dde den andere voor hem bang te maken, hein! En de vatsji houwt door de koe af met de mes(t)haak. Weiter (= toen hij) terug thuiskwam ze(g)ter wa-ter aan de hand gehad had, en weiter (= hoe hij) het spook doodgeslaan had. Ja, toen jonde (= werd) doa gevraag(d) wa en wei... en he zei dat het een koe was met jôan (= hoornen) en al. Toen gingen ze allemaal kieke in 't veld, en de man lag doa dood, hij was heel uitgebloed. Doa hebben ze e kruis gezatte (= gezet), het heet nu het 'duvelskruis'; het veld doa heet ook zo.

In het huis waar later K. is komen wonen, werkten twee knechten. Naar jaarlijkse gewoonte werd er ter gelegenheid van Driekoningen een koning gekozen, die aan zijn vrienden een fles jenever moest geven. De koejongen van de hoeve werd uitgedaagd om in Hern-St.-Hubert een fles jenever te gaan kopen. Niemand wist echter dat de jongen een mestvork had meegenomen. Zodra de koejongen was vertrokken, verkleedde één van zijn vrienden zich met een koeienvel en ging op de hoek van het veld staan. Toen de koejongen de vreemde verschijning zag, vroeg hij: "Ben jij van God of van de duivel?" Omdat de vriend de koejongen bang wilde maken, antwoordde hij: "Van de duivel!" Daarop sloeg de koejongen zonder het te weten met een mestvork zijn vriend de schedel in. Om die tragische gebeurtenis te gedenken, zette men op die plaats een kruis, dat het 'Duivelskruis' werd genoemd.

M. Dreezen, Leuven, 1967

3.1 Duivels

limburgs (tongeren en omstreken)

1075

Grootmoeder van de informant

fabulaat

Duivelskruis (Vrijhern)    Duivelskruis (Vrijhern)   

Driekoningen    Driekoningen   

Riksingen    Riksingen   

Duivelskruis (Vrijhern)    Duivelskruis (Vrijhern)   

Hern-St.-Hubert    Hern-St.-Hubert