JVENK0421_0424_10710 - De duivel helpt

Tösje Mol en Antwerpen in ene bos woenden e paar minsen en die hauwen eine jong. Dae jong hauw nog noeit gewèrk en dow moosj er nao den troep guon. En wie er biej den troep waas kaam er biej anger jonge, en iè hauw nog noets niks geduon. En den eine lierde vuer zoeget en den angere waas aan ’t sjrienewèrker liere, den angere waas sjoonmièker en dao ginge die jongen hiêl in op. En dat vertèlde ze ongerein, maa iè zag niks; iè hauw noets niks geduon. Dow vraogde ze waat iè deeg. "Ich höb nog noets niks geduon" zag er. "Maa m’ne leve God, nog noets niks geduon?" zagte ze. "Waat geiste doen aste weer biej uch kumps, aste biej den troep bès gewaes?" Ja, dat wosj er neet, iè waas besjaemd. En iè zaag dat de jonge dao hiel in opgièngen allemaol in hun werk. Den eine vertèlde dit, den angere dat. Wie er dow biej hun kaam dow wolj er wèrke guon. En het waor ouch al dat ze zagte dat ze nao Amerika wolje guon, allemaol. Ze wolle get verdene, zich get aansjaffe. En dow zaet dae jong zoe: "Ich wilj nao Amerika guon". "Maa jong", zagte ze, "de geis toch zièker neet nao Amerika? Wer höbbe maar eine jong en dan dich nao Amerika." "Jao, waat wil ver" zag er, "hiej is ouch niks want ver höbbe niks te iète." Dow zaet de vader zoe: "Dan zal ich ins vuer werk guon". Maa de vader kosj gei werk kriege. "Dan gaon ich nao Amièrika" zag er. Iè ging, ze hauwen hem wal e bitje mètgegiève waat ze hauwe, en dow kaam er in Antwerpe. Ja, dan mensj er dao nao de boet guon. En dao waas het nog te vreug vuer de boet en dow hauw er dao nog get getrampeld en dow sting dao e kepelke. Dow dach er zoë: "De zuls hiej in dat kepelke maar ins inguon" dach er, "want God-wèt-wienie datste nog ins in ’n kèrk kumps este nao Amièrika geis". En dow sting dao in die kapel Oos Leve Vrouw en dow dach er zoe: "De zuls O.L.V. hiej ’n kiès (kaars) veriere". En dow tèlden iè dao ene shilling neer en iè sjraef op e breefke: "’n Kiès vuer O.L.V.". Dow zaag er den duvel onger die häör veut. "Och" zag er dow, "ger zeet toch maar allein. Dan zulste den duvel ouch maar ’n kiès veriere." En iè sjraef dat ouch t’ronger: "’n Kiès vuer den duvel". En dow vertroch er dan. Dow waas er e jaor of ziève daogewaes en iè hauw väöl geljd verdeend, väöl. Dow dach er in z’n eige: "Now gaen ich toch heives en dan gaon ich de moeder en de vader bliej make". Iè waas gekomme tot Antwerpe dan en het waas ’s aoves laat, iè kosj neet mie heives, om iè wosj dat er duor ene bos moosj en iè dorsj mèt dat geljd neet duor dae bos heives guon. Dow ging er dan vuer lozjemènt. Dow dach er zoe: "In ’n hiel klein huuske mooste maar neet guon". Dow ging er in e groet hoës. Ja, iè hauw z’n velies aafgegiève, hauwe die wal ins geveuld daoaan en dow dach die vrouw zoë, de mins neet, de vrouw: "Dae haet väöl geljd". "Nondedzjoew" zag die vrouw, "dae mins haet väöl geljd." "Waat dae haet, dat höbbe wièr neet" zag dae mins dow. "Ja, dat is mich toch ièveväöl", zag ze, "maa iè haet toch väöl geljd. As wer dat now hauwe dan zouw os dees daag toch neet alles verkoch wière." "Ja, dat is mich ièveväöl", zag dae mins, "het geljd is van häöm en ich kan dao niks mèt doen. Laot os dan maar alles verkoupe." Ja, die vrouw heel maar aan. "Kapot make", zag dae mins, "doon ich neet vuer geljd, dat ze mich dan maar alle verkoupe." Ja, dow geordeneerd, as ze dat dan ins zoe dege. Het geljd allemaol oet de velies gehaold, zoaväöl van dat, zoeväöl van dat, zoeväöl van dat… ze sjriève dat allemaol op ene breef, en dat dujde ze weer stillekes in de velies en ’s angerrendaags goeve ze de jong weer dat geljd. En dow vraogden iè de naodste wièg dan vuer heives te guon nao de statie. Ze wièzen hem de wiège, maa enen hiele wièg om. En iè raej te paerd al väör nao de zjendermeriej en iè hauw dae breef biej zich. Dao hauw eine ’s nachs biej hun geslaope en dae hauw hun zoeväöl geljd gestuole. Ze hauwen het allemaol opstuon, zoeväöl geljd gestuole. Ze hauwen het allemaol opstuon, zoeväöl geljd gestuole. En inins zaet ze: "Iè is nao de statie". Wie er dao in de statie kaam höbbe de zjendermen hem gepak. Ze höbben hem vastgezet. Dan woer den tied gezag dat er mosj väörkomme. Iè zag maar dat er onsjöljig (onschuldig) waar. Dao waas niks van te zègge, het stong op het papier dat er sjöljich waas, dat er dat geljd gestuolen hauw. Ja, die velies die woer hem aafgepak. En iè woer in ’t prezong gezat. En dow zaat er ’s nachs in z’n cel en ’s angerendaags mosj er dan väörkomme. Kaam dow den duvel biej hem. Iè zag gooiendaag. "De zits hiej sjoên." "Jao", zag er dow, "maa ich zit hiej onsjöljig." "Ja, dat weit ich ouch" zag den duvel, "datste hiej onsjöljig zits, dat weit ich ouch." En iè hauw al zoelang gehengeld. "Aste mich den ziel verkuips", zag er, "dan help ich dich." "M’n ziel verkoupe"", zag er, "ich höb zoelang dao geziète, ich bèn nao gein kèrk of niks konne guon, m’n ziel verkoupe, dan maar pakke" zag er. Dat geeg er neet. Iè heelj nog al maar aan daen duvel. "Jaomaa, mörge kumpste väör om tien ore." "Jao, dat weit ich, maa ich bèn onsjuiljig" zag er dan. Ewaal, en achternao zag den duvel dow: "Dan help ich dich toch, want", zag er, "waatst dich geduon höbs vuer mich, dat haef van-ze-liève noets ieme vuer mich geduon". "Ich?" zag er. "Jao, wètste nog", zaet er, "wieste weggeengs, daste mich ’n kiès verierd höbs." "Jao", zag er dat wosj er. Iè steeng maar allein dao mèt O.L.V. "Ewaal", zaet er, "dan help ich dich. Mörge dan kumpste väör om die oor en dan vraogsten oetstand. De zaes daste onsjuiljig bès, maa de vraogs oetstand, de zaes daste nog enen advokaot verwachs. dat kriegst" zaet err. "Ies vroagste ’n oor, dan ’n hauf oor, achter nao as het maar tien menuten is… Ja… ze kièke nogal maar duor de vinster oet, duor de vinster oet of maar nieme wol komme. Achternao, het waas maar tiên menute mier en dow zuoge ze einen aankomme op e zwart paerdje, in vuurroed gekleid. Dat waas hem dan. Iè kaam bènne. "Waat is dat hiej?" zag er. Ja, ze lagten hem dat oeterein. "Oh", zag er dow, "geljd is tèlbaar en papier is sjriefbaar. Maar we zulle dat ins zoe doen" zaet er. Iè maakden in den hook - de vader wosj dat zjus stuon allemaol - "In enen hook", zag er, "hauwe ze zoe e drieheuksske en dao laag ene kriët op en dao laag ’n spons op en iè ging dao opaan en pakde dae kriët en maakde ene groete reink in ’t hoës." Allebei zaten ze in dae reink. "En wae now sjöljig is", zag er, "dae kump ter duvel d’roet huole." En ze kièken en ze riejerden allemaol. Dae hauw ougen in z’ne kop zjus wie lempkes. Dae onsjuiljige sprong vuort ter al in, maa daen angere dae zag zoe: " Gaef het hem maar, gaer het hem maar" zag er. Dae waas bang. "Niks te doon", zag er, "de reink in." En wie er in de reink waor snapden hem der duvel en iè braak hem de nek en duor de vinster oet mèt hem en ze höbben noets niks mee gezièn as tösjen ene mèsthoup in ’t veljd hauwe ze de kop nog gevonje. Dow vraogden iè ze geljd aan die manne. "Jaomaa", zagte ze dow, "iè meusj mörgen of uevermörge maar trökkomme, om de köste van het tribunaal meusjte dao ouch nog vanaaf. "Esder het mich neet gaeft, laot ich hem nog ins komme" zag er. Maa dow wuore ze gauw. "Maak datder wegkomt" zagte ze dow.

SINSAG 0922 - Teufel bricht Sünder das Genick.    SINSAG 0922 - Teufel bricht Sünder das Genick.   

SINSAG 0918 - Teufel führt Sünder mit.    SINSAG 0918 - Teufel führt Sünder mit.   

In een bos tussen Mol en Antwerpen woonde een jongen die nog nooit enige arbeid had verricht. Toen de jongen zijn legerdienst deed, maakte hij kennis met andere jongens die allemaal een beroep leerden dat hen veel voldoening gaf. Bij zijn thuiskomst kondigde de jongen aan dat hij naar Amerika wilde gaan. Vooraleer de jongen in Antwerpen de boot nam, ging hij even binnen in een kapelletje, waar hij een kaars ging branden voor Onze Lieve Vrouw. Plots zag de jongen de duivel onder de voeten van het Mariabeeld zitten en dacht bij zichzelf: "De duivel is toch maar alleen; ik zal voor hem ook een kaars branden". Vervolgens vertrok de jongen met de boot. Na zeven jaar in Amerika geld te hebben verdiend, besloot de jongen zijn ouders op te zoeken. Bij zijn aankomst in Antwerpen, zocht de jongen een plaats om te overnachten aangezien het reeds te laat was om nog thuis te geraken. De mensen die de jongen onderdak verschaften, vermoedden dat hun gast veel geld in zijn zware koffer meedroeg. De gastvrouw sprak tot haar man: "Die kerel heeft veel geld. Als we hem nu eens vermoordden, dan was al dat geld voor ons en dan zouden wij niet al onze bezittingen moeten verkopen!" Omdat de man het niet over zijn hart kreeg iemand te vermoorden voor geld, besloot hij de zaak anders aan te pakken. De man en de vrouw telden het geld in de koffer en schreven alle gegevens netjes op een blad. De volgende dag gaven ze hun gast zijn koffer terug. Vervolgens vertrok de jongen te paard naar het station. De jongen was nog maar net weg of de man en de vrouw verwittigden de politie en zeiden: "De jongen die vannacht bij ons heeft gelogeerd, heeft ons bestolen. We hebben opgeschreven wat er precies verdwenen is". Bij zijn aankomst in het station werd de jongen opgepakt en in de gevangenis gegooid. In zijn cel kreeg de onschuldige jongen bezoek van de duivel, die zei: "Als je je ziel aan mij verkoopt, dan haal ik je hieruit". Omdat de jongen in Amerika nooit de kans had gekregen om naar de kerk te gaan, wilde hij niet ingaan op het voorstel van de duivel. Daarop sprak de duivel: "Wat jij voor mij hebt gedaan, dat heeft nog nooit iemand gedaan. Omdat je voor mij een kaars hebt gebrand, zal ik je helpen. Wanneer het proces morgen begint, moet je uitstel vragen en zeggen dat je nog een advocaat verwacht". Toen de jongen een uur uitstel had gekregen, zat iedereen gespannen door het raam te kijken. Even later kwam er een in het rood geklede figuur op een zwart paard aangereden. De advocaat sprak: "Geld is telbaar en papier is beschrijfbaar!" Daarop tekende hij een cirkel op de grond en gebood de beklaagde en de aanklager in de cirkel plaats te nemen. "Zometeen zal de duivel de schuldige wel uit de cirkel komen halen", sprak de advocaat. Even later brak de duivel de oneerlijke man de nek en nam hem mee. Later werd het hoofd van de man op een mesthoop in het veld gevonden. Toen de onschuldige jongen om zijn geld vroeg, antwoordde de rechter: "Ja, maar voor de kosten van het proces moet ook nog betaald worden". Deze woorden waren nog niet koud of de jongen sprak: "Als je het mij niet geeft, dan laat ik hem nog eens komen!" Daarop kreeg de jongen zijn geld onmiddellijk.

J. Venken, Leuven, 1968

3.1 Duivels

limburgs (maasvallei)

523

fabulaat

Onze Lieve Vrouw    Onze Lieve Vrouw   

Meeswijk    Meeswijk   

Mol    Mol   

Amerika    Amerika   

Antwerpen    Antwerpen