GVERD0124_0124_11528 - De galg van Helshoven en martelpraktijken (o.a. voor heksen)

M: En ’t verhaal van de galg, wat was dat in Helshoven?J: De galg, ja dat was feitelijk, daar werden die van Gelmen en die van Rijkel werden daar opgeknoopt. Daar stond een stenen galg. […] Dat wil zeggen twee pilaren gemetst en een balk. En daar zijn er veel opgeknoopt geweest. (De inwoners) van Gelinde ook. Gelinde kwam mee daar ook opknopen. En gewoonlijk werden… die lijken lieten ze daar God weet, afin ‘God weet, dat weet ik niet’ maar een hele tijd hangen ter exempel (als voorbeeld) van iedereen. Om mensen schrik te maken. Dan werden die koorden overgesneden en die werden gewoonlijk onder de galg begraven. G: Onder de galg?J: Onder de galg. Ge moest maar juist de koord over snijden en ze vielen in een gat hé. Nu hebben ze daar over enkele jaren een varkensstal gebouwd. […] en daar riolen gelegd en buizen van de varkensstal en dat komt in de beek te Helshoven uit. Toen hebben ze daar [onverstaanbaar] doorgegraven, waar die galg gestaan heeft. Dat was immens, zoveel gebeenten staken er. Van mensen die daar ooit opgeknoopt zijn geweest he. Zelfs ook geradbraakt. Wat was dat radbraken? Weet ge dat?G: Martelen tot ge er niet meer deftig uitzaagt.J: Een wiel van een wagen, daar werden ze op uitgestrekt. En in ’t midden hadt ge de…’den dom’ zeggen wij daarop (daartegen) waar de as in steekt. Dat was hoger. G: ja.J: Dat kwam goed uit hé. Dan werden die mensen zo…in het midden lagen die hoger. Met hun armen uiteen en hun benen uit elkaar en er goed aan vastgesjord. En dan namen ze dikke ijzers. En dan sloegen ze de benen en de armen van die mensen over. En voor het lijden te verzachten uiteindelijk, dan sloegen ze de borst in. Dat was radbraken. Omdat het op een rad is. […]

In Helshoven stond een stenen galg waar de mensen van Gelmen, van Rijkel en van Gelinden werden opgehangen. Men liet de lijken een hele tijd hangen om een voorbeeld te stellen voor de mensen. Daarna werden de lijken onder de galg begraven. Op de plaats waar de galg stond, werden soms zelfs mensen geradbraakt.

G. Verdickt, Leuven, 2002

4. Historische sagen

limburgs (zuiden)

V12

fabulaat

Voort    Voort   

Helshoven    Helshoven   

Gelmen    Gelmen   

Rijkel    Rijkel   

Gelinden    Gelinden