TBERG0033_0033_21858

10A Je kent wel wissen manden, thuis waren die ook nog, ronde zo. Dat waren wissen manden zo hoog, en daar verkochten ze dan hun kiekens (kippen) in. En als er dan een heks in de geburen (buurt) woonde, tja. Ik weet niet, onze va heeft nooit die mensen hun naam genoemd, maar dan lagen die allemaal ’s morgens dood.z2 In die mand?10A In die mand, en daar heeft niemand omtrent geweest. Want … En dan bonden ze daar een crucifix op en dat hielp niet, want ’s anderendaags lag het veulen in het varkenskot dood.z2 Amai, dat zijn gruwelijke verhalen.10A En zo, zo van alles vertelde die, van dwaaslichten. Maar daarna zei hij (vader) ook: "Het waren venstertjes aan de koeienstal, maar zo groot als die gazet (krant) hier," zei hij. En dat was potdicht toen, en al die ammoniak van die afval van die beesten dat was daar in. "En daar werden die beesten ziek van," zei hij. Maar als er dan eens twee vreemde mensen, ja, die hadden een zwarte rok aan tot op hun knieën ’s werkendaags, en een neusdoek, en als ze die dan niet kenden… Ja, dan werd er een koe ziek. Maar die werd anders ook ziek, want er was geen verluchting in die stallen. ’t Waren klein venstertjes, later zijn die moderne stallen gekomen met die klipvensters, dan was er lucht genoeg. Maar nu hadden die niks anders als ammoniak en hun vuile boel. Ik weet nog goed als een boer bij ons met een koe naar de stier ging, dan moesten ze met drieën die beest vasthouden, want die zag niet. Die had altijd in het donker gestaan, die kwam nooit buiten. De boertjes waren niet zo groot dat ze een wei hadden. Toen waren dat nog koeienstallen gelijk als hier die plaats hier, en daar stonden er dan drie of vier in. Geen verluchting, en boven was dat dan nog vol met hooi of stro, dat er niks weg kon. Onze vader zei: "Dat kon niet anders," zei hij, "als dat die beesten ziek werden." Maar dan werd dat mens toch ontzien en uit de gemeenschap gestoten als heks. In die tijd, 1800 en hij … Want ons vader was van 1873…z2 En dat waren altijd vrouwen, waren er geen mannelijke heksen?10 Ja, altijd vrouwen.x En vrouwen die alleen woonden?10 Nee, die hadden een huishouden, maar die werden ook als heks bezien, er waren er soms die met kruiden omgingen om de mensen te genezen. Ja, maar dat waren heksen. Er was niemand die kon lezen of schrijven. Maar daarna, na 1900 heb ik vader niks meer horen zeggen van heksen of iets. De mensen werden slimmer, er werkten er meer op de gemeente. Maar ze hadden nog wel veel schrik zei hij, als ze naar ’t school gingen, van de garde. Maar daar zelf in geloofd heb ik niet, nee dat geloof ik niet.

SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste    SINSAG 0580 - Andere Hexenkünste   

Heksen konden ervoor zorgen dat een veulens of kippen op een ochtend zonder aanwijsbare reden dood in hun hok lagen. Als mensen kippen in een rieten mand hadden gezet om de dieren te verkopen, bonden ze vaak een kruisbeeld op de mand om de dieren tegen hekserij te beschermen. Helaas hielp dat vaak niet.
Omdat de stallen niet goed verlucht werden, gebeurde het vaak dat de koeien ziek werden door de ammoniakdampen. Wanneer er toevallig een onbekende vrouw met een zwarte rok en een halsdoek op bezoek was geweest, geloofde men dat die vrouw een heks was, die de koeien had betoverd.
In de twintigste eeuw konden heel wat mensen lezen en schrijven. Omdat men verstandiger werd, geloofde men veel minder in heksen.

T. Bergen, Leuven, 2003

2.1 Heksen

vlaams-brabants (groot-aarschot)

10A

Einde van de negentiende eeuw

fabulaat

Aarschot    Aarschot