CLUCHT001

EEN NYEUWE CLUCHTBOECK, tracteerende van alle staten ende handel der werelt, seer ghenuchlijck ende om een eerlijc gheselscap te verhueghen. Ghenoemen ende overgheset uut een HOOCHDUYTSCHE boeck geheten 'SCIMP EN ERNST'. Ende oock uuten LATIJNE, te weten HENRICO BEBELIO ende anderen meer, waer in alle eerbaerheyt ende genuchlijcheyt gesocht is, also dat die hoorende oft lesende ooren daer in niet verarghert en sullen worden.

[ ¶ Gheprint tHANTWERPEN in die CAMMERSTRATE /
in die GULDEN FONTEYNE bi my JAN WIJNRIJCX.
¶ Met Gratie ende Privilegie ]

De eerste cluchte.

Op een slot was een edelman die eenen jonghen sot hadde, ende als die joncker wech uuten sloote reet, soe hielden die knechten ende dat joncwijf t'samen huys, maecten goede chier ende waren vrolijcke. Ende als de joncker wederom thuys quam, soe verweet hy haer al wat si geten ende gedroncken hadden, ende vraechde haer in spots wijse hoe haer den wijn smaecte ende dierghelijcken etc. Op een tijt als die joncker wech gereden was seyde die een knecht: 'Daer is een verrader onder ons die den joncker al seet wat wi doen als hi uut is, want hi al weet wat wy eten ende drincken.' Een ander sprack: 'Dat doet die sot, want wat dye joncker hem vraecht als hy thuys comet, seet hij 't al wat hi weet.' De ander knecht antwoorde hem ende sprac: 'Beyt, ic wil den sot dat verleren, dat hij 's niet meer doen en sal.' Op eenen tijt, nadat die joncker uut gereden was, leiden [si] den sot in den kelder, ende trocken hem naect uut, ende bonden hem aen een pylaer, ende gheesselden hem. Ende als hem yemant eenen slach op den rugghe gaf seyde hi totten sot: 'Siet, siet, dat is dye waerheyt, condi dye waerheit seggen. En sijt ghi sot, soo doet ghi ooc sotte werken. Siet, siet, dat is die waerheyt.' Ende also lieten si hem gaen. Ende als dye joncker thuys comen was, ende hem uut dede, so vraechde hy den sot, gelijc hi gewoonlijck was, hoe si huis gehouden hadden tewijl dat hi uut geweest was. Maer die sot sweech stille ende en woude niet spreken, ende hiel sinen vinger op den mont, seggende: 'Mum, mum, mum.' Ende nadat hi langhe ghevraecht hadde sprack dye joncker: 'Welaen, segt my dye waerheyt.' Als die sot de waerheyt hoorde noemen riep hi: 'Moort, moort, daer en is gheen booser dinghen op aerden dan dye waerheyt. Wech met die waerheyt.' 'Waerom?' seyde die joncker. 'Daerom!' antwoorden die sot, 'Siedt, daer staet si mi op den rugghe gescreven.' Ende als de joncker den sot die cleederen uut getrocken hadde, sach hi wel hoe men den sot getracteert hadde, waerom dat die sot niet clappen en woude.

Een edelman heeft een zot. Als de edelman van huis is, gaat de echtgenote met de knechten aan het feesten. Bij thuiskomst weet de edelman echter steeds wat zij gegeten en gedronken heeft. Men komt erachter, dat de zot de verrader is. In de kelder wordt de zot gegeseld voor de waarheid. Hierna houdt de zot zijn mond als de edelman vraagt wat er gebeurd is. De zot verklaart: de waarheid staat op mijn rug geschreven. De edelman ziet inderdaad de striemen van de geseling.

H. Pleij, J. van Grinsven, D. Schouten & F. van Thijn: Een Nyeuwe Clucht Boeck. Een zestiende-eeuwse anekdotenverzameling. Muiderberg 1983.

1554

Bron: Pauli, Schimpf und Ernst 1.

Een Nyeuwe Cluchtboeck    Een Nyeuwe Cluchtboeck   

Hoogduits    Hoogduits   

Duits    Duits   

Schimpf und Ernst    Schimpf und Ernst   

Johannes Pauli    Johannes Pauli   

latijn    latijn   

Henrico Bebelio    Henrico Bebelio   

Jan Wijnrijcx    Jan Wijnrijcx   

Gulden Fontein    Gulden Fontein   

Antwerpen    Antwerpen   

Cammerstraat    Cammerstraat   

2013-03-01 14:46:22