Hoofdtekst
Repelsteeltje
Er was eens een molenaar. Hij was arm maar hij had een mooie dochter. Op een keer kwam hij in gesprek met de koning en om zich een zeker aanzien te geven zei hij tegen hem: 'Ik heb een dochter die van stro goud kan spinnen.' De koning sprak tot de molenaar: 'Dat is een kunst die mij wel bevalt. Als je dochter zo knap is als je zegt, breng haar dan morgen naar mijn paleis, dan zal ik haar op de proef stellen.' Toen nu het meisje bij hem gebracht werd, leidde hij haar een kamer binnen die helemaal vol met stro lag. Hij gaf haar een spinnewiel en een haspel en sprak: 'Ga nu maar aan het werk en als je tussen vannacht en morgenochtend dit stro niet tot goud gesponnen hebt, dan moet je sterven.' Daarna deed hij zelf de kamer op slot en het meisje bleef alleen achter.
Daar zat nu de arme molenaarsdochter en zij was ten einde raad; zij wist te enen male niet hoe je van stro goud moest spinnen en haar angst werd steeds groter, zodat ze tenslotte in tranen uitbarstte. Toen ging eensklaps de deur open en een klein mannetje stapte naar binnen en sprak: 'Goedenavond, molenarinnetje, waarom huil je zo?' - 'Ach,' antwoordde het meisje, 'ik moet van stro goud spinnen en dat kan ik niet.' Het mannetje sprak: 'Wat geef je mij, als ik het voor je spin?' - 'Mijn halsketting,' zei het meisje. Het mannetje nam de ketting aan, ging aan het spinnewiel zitten en snorre, snorre, snor, driemaal trekken en de spoel was vol. Daarna zette hij een andere spoel op en snorre, snorre, snor, driemaal trekken en ook de tweede was vol; dat ging zo door tot de ochtend, toen was al het stro opgesponnen en alle spoelen waren vol goud. De koning kwam al bij zonsopgang en toen hij het goud aanschouwde, was hij erg verbaasd en heel blij; in zijn hart echter dorstte hij naar nog meer goud. Hij liet de molenaarsdochter naar een andere kamer brengen die nog veel groter was en vol met stro lag. Hij beval haar ook dat in een nacht tot goud te spinnen als haar leven haar lief was. Het meisje wist zich geen raad en schreide. Toen ging de deur weer open en het kleine mannetje verscheen en sprak: 'Wat geef je mij, als ik dit stro voor je tot goud spin?' - 'De ring die ik aan mijn vinger draag,' antwoordde het meisje. Het mannetje nam de ring aan, liet het spinnewiel weer snorren en toen de ochtend aanbrak, had hij al het stro tot glanzend goud gesponnen. De koning was uitermate verheugd toen hij het zag, maar hij had nog steeds niet genoeg goud en hij liet de molenaarsdochter naar een nog grotere kamer vol met stro brengen en sprak: 'Hiervan moet je deze nacht nog goud spinnen - gelukt je dat, dan zul je mijn gemalin worden.' Al is zij ook maar een molenaarsdochter, een rijkere vrouw vind ik in de hele wereld niet, dacht hij. Toen het meisje alleen was, kwam het mannetje voor de derde maal en sprak: 'Wat geef je mij als ik deze kamer nog voor je spin?' - 'Ik heb niets meer dat ik je zou kunnen geven,' antwoordde het meisje. 'Beloof me dan je eerste kind als je koningin wordt.' Wie weet wat er van komt, dacht de molenaarsdochter die geen andere uitweg zag. Zij beloofde het mannetje dan ook wat hij vroeg en in ruil daarvoor spon het mannetje nog eenmaal het stro tot goud. En toen 's morgens de koning kwam en alles vond zoals hij gewenst had, vierde hij bruiloft met haar en de mooie molenaarsdochter werd koningin. Na een jaar bracht zij een mooi kind ter wereld en zij dacht helemaal niet meer aan het mannetje. Toen kwam het plotseling haar kamer binnen en sprak: 'Geef mij nu wat je mij beloofd hebt.' De koningin schrok hevig en bood het mannetje alle schatten van het koninkrijk aan, als hij haar het kind wilde laten behouden. Maar het mannetje sprak: 'Neen, iets wat leeft is mij liever dan alle schatten van de wereld.' Toen begon de koningin zo te jammeren en te schreien dat het mannetje medelijden met haar kreeg. 'Drie dagen zal ik je de tijd geven,' sprak hij, 'als je in die tijd mijn naam te weten komt, mag je je kind houden.'
De hele nacht dacht de koningin na over alle namen die zij ooit gehoord had en zij stuurde een bode door het hele land om wijd en zijd na te vragen wat er nog meer voor namen waren. Toen het mannetje de volgende dag kwam begon zij met Kaspar, Melchior en Balthasar en noemcle na elkaar alle namen op die zij kende, maar bij iedere naam sprak het mannetje: 'Zo heet ik niet.' De tweede dag liet zij in de buurt navragen hoe de mensen daar heetten en noemde voor het mannetje de meest ongewone en vreemde namen op: 'Heet je misschien Ribbenbeest, of Schapekuit, of Snorrepoot?' Maar hij antwoordde steeds: 'Zo heet ik niet.' De derde dag kwam de bode weer terug en vertelde: 'Geen enkele nieuwe naam heb ik kunnen vinden. Maar toen ik aan het eind van het bos de hoek omsloeg en langs een hoge berg kwam, waar de vos en de haas elkaar goedenacht wensen, zag ik een huisje. En voor dat huisje brandde een vuur en om het vuur sprong een heel belachelijk mannetje. Hij danste op een been en riep:
'Heden bak ik, morgen brouw ik
Overmorgen haal ik het koningskind.
Wat een geluk dat niemand weet
Dat ik Repelsteeltje heet.'
Je kunt wel begrijpen hoe blij de koningin was, toen zij die naam hoorde en toen spoedig daarna het mannetje binnenkwam en vroeg: 'Nu koningin, hoe heet ik?' vroeg zij eerst: 'Heet je Jan?' 'Neen.' - 'Heet je dan Piet?' - 'Neen.' 'Heet je soms Repelsteeltje?' - 'Dat heeft de duivel je verteld, dat heeft de duivel je verteld!' schreeuwde het mannetje en hij stampte van woede met zijn rechtervoet zo hard op de grond dat hij er tot aan zijn romp inzakte, pakte in zijn woede zijn linkervoet met beide handen beet en scheurde zichzelf zo in tweeën.
(Grimm: Sprookjes voor kind en gezin. Rotterdam 1974, p.147-148)
Er was eens een molenaar. Hij was arm maar hij had een mooie dochter. Op een keer kwam hij in gesprek met de koning en om zich een zeker aanzien te geven zei hij tegen hem: 'Ik heb een dochter die van stro goud kan spinnen.' De koning sprak tot de molenaar: 'Dat is een kunst die mij wel bevalt. Als je dochter zo knap is als je zegt, breng haar dan morgen naar mijn paleis, dan zal ik haar op de proef stellen.' Toen nu het meisje bij hem gebracht werd, leidde hij haar een kamer binnen die helemaal vol met stro lag. Hij gaf haar een spinnewiel en een haspel en sprak: 'Ga nu maar aan het werk en als je tussen vannacht en morgenochtend dit stro niet tot goud gesponnen hebt, dan moet je sterven.' Daarna deed hij zelf de kamer op slot en het meisje bleef alleen achter.
Daar zat nu de arme molenaarsdochter en zij was ten einde raad; zij wist te enen male niet hoe je van stro goud moest spinnen en haar angst werd steeds groter, zodat ze tenslotte in tranen uitbarstte. Toen ging eensklaps de deur open en een klein mannetje stapte naar binnen en sprak: 'Goedenavond, molenarinnetje, waarom huil je zo?' - 'Ach,' antwoordde het meisje, 'ik moet van stro goud spinnen en dat kan ik niet.' Het mannetje sprak: 'Wat geef je mij, als ik het voor je spin?' - 'Mijn halsketting,' zei het meisje. Het mannetje nam de ketting aan, ging aan het spinnewiel zitten en snorre, snorre, snor, driemaal trekken en de spoel was vol. Daarna zette hij een andere spoel op en snorre, snorre, snor, driemaal trekken en ook de tweede was vol; dat ging zo door tot de ochtend, toen was al het stro opgesponnen en alle spoelen waren vol goud. De koning kwam al bij zonsopgang en toen hij het goud aanschouwde, was hij erg verbaasd en heel blij; in zijn hart echter dorstte hij naar nog meer goud. Hij liet de molenaarsdochter naar een andere kamer brengen die nog veel groter was en vol met stro lag. Hij beval haar ook dat in een nacht tot goud te spinnen als haar leven haar lief was. Het meisje wist zich geen raad en schreide. Toen ging de deur weer open en het kleine mannetje verscheen en sprak: 'Wat geef je mij, als ik dit stro voor je tot goud spin?' - 'De ring die ik aan mijn vinger draag,' antwoordde het meisje. Het mannetje nam de ring aan, liet het spinnewiel weer snorren en toen de ochtend aanbrak, had hij al het stro tot glanzend goud gesponnen. De koning was uitermate verheugd toen hij het zag, maar hij had nog steeds niet genoeg goud en hij liet de molenaarsdochter naar een nog grotere kamer vol met stro brengen en sprak: 'Hiervan moet je deze nacht nog goud spinnen - gelukt je dat, dan zul je mijn gemalin worden.' Al is zij ook maar een molenaarsdochter, een rijkere vrouw vind ik in de hele wereld niet, dacht hij. Toen het meisje alleen was, kwam het mannetje voor de derde maal en sprak: 'Wat geef je mij als ik deze kamer nog voor je spin?' - 'Ik heb niets meer dat ik je zou kunnen geven,' antwoordde het meisje. 'Beloof me dan je eerste kind als je koningin wordt.' Wie weet wat er van komt, dacht de molenaarsdochter die geen andere uitweg zag. Zij beloofde het mannetje dan ook wat hij vroeg en in ruil daarvoor spon het mannetje nog eenmaal het stro tot goud. En toen 's morgens de koning kwam en alles vond zoals hij gewenst had, vierde hij bruiloft met haar en de mooie molenaarsdochter werd koningin. Na een jaar bracht zij een mooi kind ter wereld en zij dacht helemaal niet meer aan het mannetje. Toen kwam het plotseling haar kamer binnen en sprak: 'Geef mij nu wat je mij beloofd hebt.' De koningin schrok hevig en bood het mannetje alle schatten van het koninkrijk aan, als hij haar het kind wilde laten behouden. Maar het mannetje sprak: 'Neen, iets wat leeft is mij liever dan alle schatten van de wereld.' Toen begon de koningin zo te jammeren en te schreien dat het mannetje medelijden met haar kreeg. 'Drie dagen zal ik je de tijd geven,' sprak hij, 'als je in die tijd mijn naam te weten komt, mag je je kind houden.'
De hele nacht dacht de koningin na over alle namen die zij ooit gehoord had en zij stuurde een bode door het hele land om wijd en zijd na te vragen wat er nog meer voor namen waren. Toen het mannetje de volgende dag kwam begon zij met Kaspar, Melchior en Balthasar en noemcle na elkaar alle namen op die zij kende, maar bij iedere naam sprak het mannetje: 'Zo heet ik niet.' De tweede dag liet zij in de buurt navragen hoe de mensen daar heetten en noemde voor het mannetje de meest ongewone en vreemde namen op: 'Heet je misschien Ribbenbeest, of Schapekuit, of Snorrepoot?' Maar hij antwoordde steeds: 'Zo heet ik niet.' De derde dag kwam de bode weer terug en vertelde: 'Geen enkele nieuwe naam heb ik kunnen vinden. Maar toen ik aan het eind van het bos de hoek omsloeg en langs een hoge berg kwam, waar de vos en de haas elkaar goedenacht wensen, zag ik een huisje. En voor dat huisje brandde een vuur en om het vuur sprong een heel belachelijk mannetje. Hij danste op een been en riep:
'Heden bak ik, morgen brouw ik
Overmorgen haal ik het koningskind.
Wat een geluk dat niemand weet
Dat ik Repelsteeltje heet.'
Je kunt wel begrijpen hoe blij de koningin was, toen zij die naam hoorde en toen spoedig daarna het mannetje binnenkwam en vroeg: 'Nu koningin, hoe heet ik?' vroeg zij eerst: 'Heet je Jan?' 'Neen.' - 'Heet je dan Piet?' - 'Neen.' 'Heet je soms Repelsteeltje?' - 'Dat heeft de duivel je verteld, dat heeft de duivel je verteld!' schreeuwde het mannetje en hij stampte van woede met zijn rechtervoet zo hard op de grond dat hij er tot aan zijn romp inzakte, pakte in zijn woede zijn linkervoet met beide handen beet en scheurde zichzelf zo in tweeën.
(Grimm: Sprookjes voor kind en gezin. Rotterdam 1974, p.147-148)
Onderwerp
AT 0500 - The Name of the Helper
AT 0500 - The Name of the Helper 
ATU 0500 - The Name of the Supernatural Helper.
ATU 0500 - The Name of the Supernatural Helper.
Beschrijving
Een molenaar schept op tegen de koning dat zijn mooie dochter uit stro goud kan spinnen. De koning wil wel met haar trouwen, maar stelt haar eerst driemaal op de proef. Ze kan helemaal geen goud uit stro spinnen, maar een onbekend mannetje komt haar drie nachten helpen. Eerst wordt hij betaald met sieraden, maar de derde keer wil hij het eerstgeboren kind hebben. Het meisje trouwt met de koning, en op zekere dag komt het mannetje het eerstgeboren kind opeisen. Het meisje krijgt drie dagen de tijd om achter de naam van het mannetje te komen - in dat geval mag ze het kind houden. Een dienaar reist het hele land af, maar de naam wordt niet geraden. Op de derde dag hoort de dienaar het mannetje zingen en zijn naam noemen: "Niemand weet dat ik Repelsteeltje heet." De koningin kan dan zijn naam noemen, en van woede scheurt het mannetje zichzelf in tweeën.
Bron
Grimm: Sprookjes voor kind en gezin. Rotterdam 1974, p.147-148
Commentaar
begin 19e eeuw
Zie onder Beeld voor een Repelsteeltje-tafereel, gevonden op internet (http://www.lehmbruckmuseum.de/presse/buehne/rumpel%2314A.jpg)
The Name of the Helper
Naam Overig in Tekst
Repelsteeltje
Repelsteeltje
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20