INZ00012 - Grote Harold van Bork

Grote Harold van Bork
Mijn motivatie om dit verhaal te schrijven komt voort uit gegevens van Maarten Douwes Teenstra, Nederlandse Volksverhalen; en Johan Picardt Annales Drenthiae. Beiden geven in hun geschriften kort een beschrijving van de reus van Bork. Picardt, de oude Drentse geschiedschrijver beschrijft: dat in het huis van Schulte Nysingh een reuzengebeente bewaard werd. Het gebeente was opgegraven uit de Topjesberg oostelijk van Westerbork.. Anderen beweerden dat het hier ging om de stoffelijke resten van een schaapherder, die een paar eeuwen daarvoor op de Topjesberg zelfmoord had gepleegd en daar ter plaatse was begraven. Dat het ten huize van de Schulte tentoongesteld werd kwam omdat de beenderen van een ongewone grote waren.
Mijn verhaal komt voort uit mijn eigen fantasie. (Eigenlijk een nieuw volksverhaal.) En heeft als titel Grote Harold van Bork. Het is bekend, dat zelfmoordenaars vroeger niet in gewijde grond werden begraven. Maar wat bracht de gemeenschap er toe om hem ter plaatse te begraven. En wat was de aanleiding om zich zelf van het leven te beroven.
Het verhaal.
Is al aovond tegen tweeduuster en Grote Harold, schouml;f wat mit zien voeten deur de blaoderen op de Toppiesbarg en zit vol mit prakkezaoties. Grote Harold, wördt hij in ’t dörp en wied daor buuten nuumt umdat hij wel twee koppen groter is dan de aandere kerels uut de streek. Hij deinkt an Manne en kan zodoende zien gedachten niet meer bij zien wark holden. Het is dan ook gien wonder, dat de schaopen die hij onder zien hoede kregen hef al een hiel einde de heide op dwaalt bint. Nee, de gedachten van grote Harold bint bij Manne. Zien gedachten waren regelmaotig bij Manne, ök wanner hij heur in ’t dörp tegen kwam. Dan kun hij zien ogen niet van heur afholden. Der kwamen dan van die oergevuulens bij hum naor baoven. En vanmorgen kwan Manne naor hum toe op de heide. Waorumme komp dat vervluukte wicht dan ook de heide op. Zij hef der umme vraogt. Ja, zij hef der verdomme umme vraogt mit heur wulpse gedoe, Net een loopse teefe, die umme de rekel toe dreit. Gat in de wiend en maor lonken. Now, now wet ze ‘t… Jazeker, ik heb heur slaone, maor zij wal ja niet luusteren. Dus heb ik heur slaone… Zij hef te luusteren… Zij wal ’t toch zülf… Dan mut zij niet zo tegenspartelen as ’t gebeuren giet…” Verscheurde kleren en bloed, zien haanden onder ’t bloed, wat uut heur mond en neuze stroomde. Heur zachte janken, wat amper baoven zien gekreun uut kun komen, meuk hum woest… “Niet meer janken… Hold oe de kop…Hold oe de kop zeg ik!”En grote Harold kneep, kneep zo hard mit zien grote haanden, dat er wat knapte in dat slanke halsie van Manne… Zij lag hiel stille, mit grote ogen die angst uutsraalden en een mond waor as de piene nog op te lezen was…”Weg, ie mut weg… Ik wul oe hier niet bij mij holden… Nee, ik mut oe kwiet… Kiek mij niet zo an… Ie hebt der toch zülf umme vraogt… Oh God, zij hef der toch zülf umme vraogt…!” Traonen loopt grote Harold aover de wangen. “Goed. Ie gaot niet weg, dan gao ik wel…As ik vanaovond teröge kome in ’t dörp, dan doe hiel gewoon, net as der niks an de haand is. Gien iene, die as mij mit oe ziene hef, allent God en de Duuvel weet der van…” ’t Löp tegen tweeduuster en grote Harold zit onder de bomen op de Toppiesbarg…”Waor is Manne…?” Harold schrikt op uut zien gepeins en kek op. Naost hum zit een manspersoon… “Waor is Manne…” Wordt veur de tweede keer vraogt…” “Ik ken gien Manne…” Rüp Harold verschrikt. “Is ’t bloed wat as ie an oen haanden en in oen kleren hebt zitten dan niet van Manne.” Vrag de manspersoon. “Wie bin ie, God…!” Vrag harold. De persoon gef daor gien antwoord op… “O Heer, ik heb zundigt ik weet ’t.” Jammert Harrold. “Bloedzunde, kleeft an mien haanden en zit in mien kleren…!” Harold trilt as een russe “Laot God der buuten, die wul hier niks mit te maken hebben. Bloed kleeft an oen haanden ja, moordenaar, verkrachter. Ik ben ’t de Duuvel die oe komp halen. Eeuwig zul ie braanden in ’t vagevuur, bewust van de piene, die aj een aander annedaone hebt…” Nao dizze woorden giet de Duuvel staon en hij wiest naor een iekenboom, waoras an ien van de takken een touw hangt mit de lusse der al in.“Kiek, oen enkele reis hangt al klaor. Maak daor gebruuk van, ’t zal oe de piene van ’t vierendelen besparen…Zörg der veur, dat aj voldoende geld bij oe hebt umme de veerman te betalen…Aanders blief ie veur eeuwig hier aover de heide spoken.” ’t Waren de duuvel zien leste woorden. En zo as hij komen is giet hij ök weer weg. Opgaond in de mist, die umme de Toppiesbarg hen begunt te dwarrelen… ‘t Bint de nevelheksen, die Grote Harold die aovond in tweeduuster ’t touw umme zien nekke ziet doen.‘t Volk hef hum de aandere dag vunden, bijna gelieke mit Manne… Naost hum lag de haorspelde, waormit Manne heur blonde haor bij mekaar huld…Die is hum op de iene of aandere maniere in zien buis blieven steken en is tiedens het verhangen op de grond vallen. Waor as hij hung, daor is Grote Harold ök begraven. Zelfmoordenaars, die wördt niet in geweide grond begraven…’t Volk hef hum iene dukaat in de mond stopt, zodat hij de veerman veur zien aovertocht kun betalen. Spokerij op de heide daor mus ‘t volk van Bork niks van hebben…

SINSAG 0945 - Andere Begegnungen mit dem Teufel.    SINSAG 0945 - Andere Begegnungen mit dem Teufel.   

Man weet dat hij schuldig is nadat hij zich aan een meisje heeft vergrepen en daarna heeft vermoord, maar stelt zich gerust door te denken dat alleen God en de Duivel het weten. De Duivel komt tevoorschijn en wijst op een touw met lus dat aan een boom hangt. Hij weet dat hij niet anders kan dan zich te verhangen. Op dezelfde plaats wordt hij begraven.

Ingezonden in de Nederlandse Volksverhalenbank van het Meertens Instituut

Grote Harold    Grote Harold   

Westerbork    Westerbork   

Maarten Douwes Teenstra    Maarten Douwes Teenstra   

Nederlandse Volksverhalen    Nederlandse Volksverhalen   

Johan Picardt    Johan Picardt   

Annales Drenthiae    Annales Drenthiae   

Nysingh    Nysingh   

Topjesberg    Topjesberg   

Toppiesbarg    Toppiesbarg   

Bork    Bork   

Manne    Manne   

Grote Harold    Grote Harold   

Nysingh    Nysingh   

Maarten Douwes Teenstra    Maarten Douwes Teenstra   

Johan Picardt    Johan Picardt   

Manne    Manne   

God    God   

Duuvel    Duuvel   

Duivel    Duivel   

Börk    Börk   

Drente    Drente   

Westerbork    Westerbork   

Topjesberg    Topjesberg   

Westerbork    Westerbork   

2013-03-01 14:46:21