DEVOOYS001 - Exempel van bisschop Basilius

Exempel van bisschop Basilius

De heileghe bisscop Basilius vertelde ende seide: „In eenen vrauwen clooster was eene maghet, die haer selven veynsde sot wesenden ende beseten van den duvel. Ende dander nonnen vervaerden hem zo seere van hare, zo dat si met hare niet eten en wilden. Ende sij hadde dusghedaen leven vercoren, dat zij nemmermeer uter kokennen en ghinc, maer si voldede daer alden dienst die daer te doene was. Ende si was na dat ghemeen spot woordt dat men seit, de sponge van alden huus die vervult was van hare, met dinghen proevende dat wi in de boeke der heilighe kerke ghescreven lesen: „So wie van u lieden die waent dat hi vroet es in deser weerelt, hi es sot voor Gode. Dese maghet hadde haer hooft ghewonden in doecken ende diende hem allen. Maer dander maechden waren ghecleet met gescoernen covelen. Van. IIII. hondert maeghden en sach nye gheene dese maghet eten, ende nemmermeerbinnen haren levene en sat sit ter tafelen. Ende van ne gheenre nonnen en ontfinc si nye stuckelkin broots, maer si vergaderde de crumen van den tafelen ende dwoech de potte. Ende met deser lijftocht leefdese alleene, ende wasser mede ghepaeyt. Si en dede niement onrecht, noch noyt suster en hoordese murmeren, noch si en sprac niement toe lettel of vele. Ende seker doe sise alle sloeghen, ende sise alle haetten om haer goet leven ende ghedoechsaem, so stont ons heeren inghel neven sinte Peterius, eenen heilighen man, die also hiet ende die altoos inder wildernessen leefde, op eenen dach doe hi sat inde stat diemen heet Porphirice. Ende hi sprac men ane met desen woorden: „Waer omme waenstu, seit hi, dattu yet groot zijs ende dattu als (e)en heilich man leefs in deser stat?" Wilstu sien een wijf die heleghere es dan du zijs? Ganc te Tabenensen ten vrauwen cloostere, ende du sels daer eene van hemlieden vinden die op thooft eene croone heeft. Ende weet dat zi beter es dan du. Want al eyst dat si dach ende nacht ieghen zo veke volcx vecht, nochtan en sciet haer herte nemmer meer van Gode. Maer du die hier in eene stat sittes, ende de niewerincx anders waert en gaes, du doels met dinen ghepense ende dijnre herten alle die poorte dore." Ende hi quam te hant te dien voorseiden cloostere, ende hi bat den meesters vanden broederen dat zine leeden souden daer dese vrauwen woenden. Ende si daden te hant binnen leeden met grooter berauwenessen als eenen gloriosen man ende als oec eenen zeer ouden man. Ende doe hi daer in commen was, zo begheerde hi alle de zusteren te ziene. Ende onder al (en) sach hi daer niet de ghene daer hi om comen was die te ziene ende ten laetsten seide hi: „Brincse hier alle voer mij, want my dinct dat hier eene ghebreket". Si seiden hem: „Wij hebben hier binnen inde cokenne eene sottinne, want also heeten eene zuster die van den duvel beseten es". Ende hi seide: „Bringt die ooc te my, dat icse zien mach". Doe si dit hoorden, zo begonsten si die voorseide zuster te roupenne. Ende doe si niet commen en wilde, om dat zij, also is wane, hier af yet ghevoelde, ofte masschien dat het hare van Gode vertooghet was, (van gode) zo seide si hare: „Sinte Peterius begheert hu te ziene". Want een [l.hi] was een groot hem ghebracht was, ende hi sach de doeken voer haer voorhooft ghewonden, zo viel hi voor zine voeten ende seide: „Heer, ghebenedye my du!" Ende allen den susteren verwonderdes, ende sij seiden ooc alle „Vader, en wille dy selven dusdaen onrecht niet doen, want dits eene sottinne, die du sies". doe seide sente Peterinus tote hem allen: „Ghij zijt, seit hi, selve alle sottinnen, want dese es huwe ende mine vrauwe". Want met desen namen heeten zij de gheestelike vrauwen. „Ende ic bidde, seide hi, Gode dat also weerdich vonden werden moet voor Gode". Doe si dit hoorden, zo vielen zy alle te gader voor haer voete, ende elc bekende zine proper sonden te haer waert, want selke seiden: „Alsic de nappe dwouch, zo gotic dat water op hare". Ende ander seiden dat sise dicwile int ansichte ghesleghen hadden. Ende andere weenden omme datsi haer dicwijle mostaert inde nase ghesteken hadden. Ende dander seiden ooc dat si haer menegherande versmaetheit ghedaen hadden. Ende over alle deze zustere zo bat dese heyleghe man met tranen Gode, dat hijt hemlieden vergheven wilde, ende hi ginc wech. Ende na allettel daghe, omme dat dese maghet dus grote eere niet ghedoen en mochten ende om dat zij haer duchte dat haer een verswaeren was, dat de zusteren zo grote onscout an haer sochten, zo ghinc zij al heymelike uten clooster. maer ware si ghinc oft in wat steden si haer verbarch of hoe zij staerf, dat en mochte niement gheweten.

De heilige bisschop Basilius vertelt over een vrouwenklooster, waarin een maagd leefde van wie men dacht dat ze bezeten was door de duivel. Om haar hoofd droeg de maagd een doek. Hoewel iedereen haar negeert en slecht behandelt, doet de maagd niemand onrecht aan en blijft ze God trouw. De heilige Petrus besluit hierop naar het klooster te gaan, op zoek naar deze bijzondere maagd. Wanneer hij oog in oog met haar staat werpt hij zich aan haar voeten. De andere nonnen wijzen hem erop dit niet te doen, omdat de maagd volgens hen een zot is. Ze heeft immers de duivel in zich. Later blijkt dat de maagd een heilige vrouw is en de nonnen smeken om vergiffenis. Zij hadden haar verkeerd beoordeeld en slecht behandeld en schamen zich hiervoor. Zij bewijzen haar nu alle eer. De maagd vertrekt uiteindelijk toch uit het klooster, waarna er niets meer van haar vernomen is.

De Vooys, C.G.N., Middelnederlandse stichtelijke exempelen, Zwolle, 1953 pagina 1-3

eind 14e eeuw

Het exempel is afkomstig uit het Vaderboec, vertaling in Hs. Kon. Bibl. Brussel 1405. Het Vaderboec is een laat 14de eeuwse Duitse bewerking van de Vitae Patrum (Van het leven der Vaderen). De vaders waren kluizenaars uit de 4de eeuw. In 1498 kwam de Nederlandse bewerking uit in druk. (Bron: http://www.dbnl.org/tekst/laan005lett01/laan005lett01_7620.htm)

Basilius    Basilius   

Sinte Peterius    Sinte Peterius   

Porphirice    Porphirice   

Tabenensen    Tabenensen   

Petrus    Petrus   

2013-03-01 14:46:20