over1421

Pater Gisberti, alias Pater a la Mode preeckte eens heel ijverigh over den tegenwoordigen miserabelen staet van Spanjen. 'Het is', seyde hij, 'onmogelijck dat dit langer soo kan blijven. Het is voor yders oordeel onbegrijpeiijck want het staet vast, dat onse coning een van den rijckste en grootste princen is van gansch Europa, nochtans is hij en blijft hij altoos ontbloot van gelt en consequentelijck van soldaten, sodat hij doorgaens onbequaem [is] om offensif of defensif oorlog te voeren. Als ik op dese dingen met ernst speculeer, soo kan ik den staet van Spanjen nergens beter bij vergelijckenen als bij een schoon hoog huys, dat in de gevel en solderingen vast in volle vlam staet. Elck een siet met mededogen aen en alsser 't volckjen bijkomt, dat den brant sal lesschen en het waeter van onderen opgeven, soo stort de eerste wat, als hij 't aen de 2e overgeeft. Eer het de 3e van de 2e weer overneemt, schommelt er weer wat uyt en soo gaet dat voort: van den 3e to den 4e, van den 4e tot den se, soodat den emmer, als hij boven heel omhoog ter plaets daer sij wesen moet komt, naeuwelijcx half vol is: evensoo gaet het met Spanjen. Den staet wert hoe langer hoe swacker. Onse beste waterbron, daer de cordiaelste geneesmiddelen vandaen komen is Peru. Eer het silver in de administrateurs haer handen komt, heeft het al wat tol gegeven, en soo doet het oock als het van die weder aen de gouverneur wert overgelevert. Daer smelt het niet weynig eer het na Spanjen gescheept wert, eer 't dan overkomt, ontladen, gewogen en aen de ontfanger uytgereyckt wert, ensoovoorts, tot het in 's coninx schatkist komt, is er sooveel leckagie op gevallen, dat men bijna soude sweeren, datter in Peru zijn leven geen vruchtbaer jaer voor Spanjen sou konnen vallen.'

Een pater preekte eens heel ijverig over de miserabele staat van Spanje. 'Dit kan onmogelijk zo blijven. De koning is wel rijk, maar onbekwaam om oorlog te voeren. Ik kan de situatie van Spanje niet anders vergelijken dan met een hoog huis, waarvan gevel en zolder in vuur en vlam staan. De voorbijgangers die water storten, geven het aan elkaar door, maar daardoor morst er steeds meer water uit de emmer, zodat hij nauwelijks halfvol is wanneer hij bijna de brand heeft bereikt. Zo is het ook met Spanje, waar de inkomsten van het zilver uit Peru moeten komen. Onderweg gaat het door zoveel handen van mensen die er hun deel van willen hebben, dat er weinig overblijft, en dat je bijna zou zweren dat er in Peru zijn leven geen vruchtbaar jaar voor Spanje zou kunnen vallen.

Aernout van Overbeke, Anecdota sive historiae jocosae. Ed. R. Dekker, H. Roodenburg en H.J. van Rees. Amsterdam 1991.

derde kwart 17e eeuw

Pater Gisberti    Pater Gisberti   

Pater a la Mode    Pater a la Mode   

Spanje    Spanje   

Europa    Europa   

Peru    Peru   

2013-03-01 14:46:20