RKOMAGRON0633 - Legende van de schelpengrot

Legende van de Schelpengrot
Achter in de tuin van het Nationaal Rijtuigmuseum, verscholen onder eeuwenoude bomen, staat een klein en duister gebouwtje. Wie er binnentreedt, bevindt zich plotseling in een wonderbaarlijke zaal. Een koperen kroonluchter en enkele glas-in-loodramen verlichten een tuinkoepel die uniek is in Noord-Nederland. Tropische schelpen, koralen en gekleurde steentjes vormen daar prachtige mozaïeken die de wanden versieren. Hoe is dit kleurige en wonderlijke werkstuk tot stand gekomen? In Leek en omgeving kent men al sinds mensenheugenis de legende van de Schelpengrot. Het is een luguber verhaal met een droevig slot. Ooit, lang geleden, was dit gebouwtje een kluis. Een schatkamer van de Heer van de borg Nienoord. Zonder ramen, met dikke muren, en een zware eiken deur. Alleen de kasteelheer bezat een sleutel, en niemand anders mocht de kluis betreden. Daar immers waren alle rijkdommen van Nienoord opgeborgen: goudstukken, edelstenen, sieraden en andere kostbaarheden. De bedienden en buren wisten steeds mooiere verhalen te vertellen over de rijkdommen die achter slot en grendel werden bewaard. Een kindermeisje op de borg werd zó nieuwsgierig naar de schatten, dat ze zich voornam om met een list een kijkje te gaan nemen. Op een avond vertrok de kasteelheer met de familie naar de stad en liet zijn jongste dochtertje thuis. Het kindermeisje zag haar kans schoon. Ze wist het dochtertje over te halen om te vertellen waar de sleutel van de kluis was, pakte de sleutel en liep de tuin in naar de kluis. Ze zou maar heel even kijken. Maar eenmaal binnen zag ze zoveel prachtige dingen, dat ze niet in de gaten had dat achter haar de deur in het slot viel. En de sleutel zal aan de buitenkant! toen later op de avond de kasteelheer thuis kwam, hoorde hij natuurlijk wat er gebeurd was. Razend van woede liep hij naar de kluis, haalde de sleutel uit het slot en besloot het dienstmeisje te straffen. Vanaf die dag bleef zij opgesloten en kreeg ze bij haar eten een kaarsje en een bakje met schelpen, koraal en steentjes en cement. Ze zou pas weer de vrijheid krijgen zodra ze de hele kluis zou hebben versierd. Zo leefde zij twintig lange jaren bij kaarslicht. Opgesloten in het afgelegen gebouw vulde zij de dagen met het plakken van schelpen. Lentes, zomers, herfsten en winters gingen aan haar voorbij. Toen, eindelijk, was het werk voltooid en zwaaide de deur voor haar open. Verblind door het zonlicht wankelde het dienstmeisje de buitenlucht in. Verzwakt door twintig jaren opsluiting liep zij naar het nabijgelegen Leekstermeer, waar zij als kind veel had gespeeld. Bij het meer aangekomen knielde zij aan de oever om zich te wassen. Daar zag ze haar gezicht weerspiegelen. Wie was die oude vrouw? Toen ze besefte dat zij zichzelf zag, een uitgeteerd vrouwtje zonder toekomst, zakte ze ineen en stierf. De volgende dag werd ze in alle stilte op het kerkhof van Midwolde begraven. Maar de schelpengrot bleef bestaan en siert het landgoed tot op de huidige dag. Het echte verhaal, dat deze grot omstreeks 1700 is versierd door Italiaanse stukadoors en daarmee een zeer luxe tuinkoepel werd, is lang zo spannend niet. Boven de Schelpengrot zijn twee houten beschilderde Moorkoppen ingemetseld. Hun ogen en mond zijn beweegbaar. Over deze negerhoofden gaat het verhaal, dat zij afbeeldingen zijn van twee negerslaven van de borg Nienoord. De kasteelheer had hen meegenomen van een kruistocht. Op een dag raakte een van de kinderen van de kasteelheer te water en beide Moren doken het kind achterna en redden het van de verdrinkingsdood. Als dank kregen zij hun vrijheid terug. Toch bleven zij op de borg Nienoord wonen als bedienden. Ze waren ondertussen zo thuisgeraakt in het Groninger land dat ze niet meer terug wilden naar Afrika. Aan de buitenkant van de schelpengrot is een soortgelijke Moorkop ingemetseld, waarover een dergelijk verhaal de ronde doet. Maar eigenlijk is deze kop het restant van een tuinbeeld. Of zou er toch iets waar zijn van de legende?

TM 3115 - Schatkamer wordt schelpengrot    TM 3115 - Schatkamer wordt schelpengrot   

Nieuwsgierig kindermeisje moet als straf de schatkamer versieren met schelpen tot alle wanden met schelpen zijn bedekt. Na haar vrijlating ziet ze het spiegelbeeld van haar oud geworden gezicht in het water en sterftvan schrik. De negerhoofden op de schelpengrot zouden zijn van zwarte bedienden die bij een kruistocht zouden zijn meegenomen, na het redden van een kind vrijgelaten zouden zijn, maar gebleven zouden zijn.

Letterlijk afschrift van prentbriefkaart van het Nationaal Rijtuigmuseum.

Nienoord    Nienoord   

Schelpengrot    Schelpengrot   

Noord-Nederland    Noord-Nederland   

Midwolde    Midwolde   

Moorkop    Moorkop   

Groninger    Groninger   

Italiaanse    Italiaanse   

Nationaal Rijtuigenmuseum    Nationaal Rijtuigenmuseum   

Leek    Leek   

Moor    Moor   

Afrika    Afrika   

Leek    Leek   

Leekstermeer    Leekstermeer   

Afrika    Afrika   

Midwolde    Midwolde   

Nienoord    Nienoord   

Noord-Nederland    Noord-Nederland   

Leek    Leek   

2013-03-01 14:46:20