Hoofdtekst
De scheper van Postel
De Heide van Brabant.
Hoezeer zijn hare wijde ongebrensde vlakten in den loop der tijden gekrompen en ingepaald.
Maar nog altoos ligt ze toch op tal van plaatsen woest en wild als in den oertijd; ruig en bruin, als overspreid met een kleed van kemelshaar. Mysterieus is hare onveranderlijke eeuwige stilte, 't zij ze wasemt in den brandheeten gloed der zomerzon, of als in verschrikking ademloos verstard lijkt onder den geesel van den fellen winter. Ongeschonden en onverminkt, maagdelijk-ongerept, zooals de gaande en komende karavanen der Brabantsche menschengeslachten ze immers de eeuwen door gekend hebben, zoo strekt ze thans nog haar oneindigheid uit onder Gods wolkenhemel.
De heide van Brabant is gebleven, maar de eerbiedwaardige, de patriarchale schaapherders zijn voorgoed verdwenen...
En hiermee is een menschengroep heengegaan, die den geest van het oude, overoude Brabant bewaarde, van het ruige, ouderwetsche, kleurige, Middeleeuwsche, hertogelijke Brabant.
Thans is de scheper, de eenvoudige, rustige schaapherder een object voor folkloristen geworden.
Maar in de gloriedagen was hij een vraagbaak, een dorpsfilosoof, een man, die de geheimen der natuur bespiedde bij de wisseling der seizoenen, die de heelende kracht der kruiden kende; en die een leven leidde, zoo rustig en ongestoord als de oude aartsvaders, die in 't Oosten hun kudden weidden.
Altijd verzonken in den droom hunner eigen gedachten, als ze den langen, langen dag doorbrachten op den eenzame vlakten en bleef in hun hoofden bewaard de herinnering aan 't voorvaderlijk volksgeloof, aan onbegrepen profetieën, aan wonderbare luchtverschijnsels.
Oltmans, heeft in zijn 'Schaapherder' in de figuur van Ralph zulk een type geteekend, zulk een eenzame scheper, die, met den helm geboren, visioenen van gevechten en lugubere voorgezichten zag openbloeien voor zijn staarende oogen. Snieders, de Kempische volksschrijvers, hebben de schaapherders met voorliefde tot de helden hunner novellen gekozen.
Maar de rustige stilte op de Brabantsche heide had vele schepers ook leeren denken en zoeken. Slimheid en list weerspiegelden zich vaak in hun sobere, spaarzame woorden.
Nuchtere humor was velen niet vreemd.
Dit bewijst ons de sage van den scheper van Postel.
Eens, zoo verteld de sage, rees er een twist tusschen de abten van Postel en de heeren van Rethie. Het geschil liep over de juiste grensafbakening van beider gebieden.
Na lang geharrewar besloot men den scheper van Postel te halen. Deze bracht weken lang door in de eenzame Postelsche heide: hij zou zeer zeker de juiste grenzen wel kennen. Rolf de scheper, was een zwijgzame, donkeruitziende man, maar onder zijn borstelige wenkbrauwen flitsten vinnige oogjes. Hij doorzag de situatie, hij kende den gierigen, berekenenden heer van Rethie en den gullen en gemoedelijken, maar argeloozen abt. Rolf zou wel vóórgaan, de grensschouwers moesten maar volgen. De scheper had in zijn schoenen een laag fijn Postelsch zand gelegd en onder zijn willen muts stak hij een schepper, een schepje, zooals in kruidenierswinkels gebruikt wordt.
De scheper ging zwijgend met gemeten schreden, hij zou wijzen alles wat Postelschen grond was... Hij ging, hij ging... Maar daar scheen het den heer van Rethie toe, dat de scheper te lang en te wijd ging, dat kon toch daar geen Postelschen grond zijn, van oude tijden her...
- 'Dat is geen Postelschen grond meer', zeiden de grensschouwers.
- 'Zeker, zeker is 't Postelsche grond' zei Rolf, de zwijgzame scheper. 'Zou ik hem niet kennen?'
- 'Neen, neen, onmogelijk!'
De scheper bleef staan en mat zijn tegenstrevers van 't hoofd tot de voeten. Zijn gezicht stond ernstig, toen hij den eed zwoer.
- 'Gij gelooft me niet? Welnu dan. Ik zweer bij den schepper hierboven - (en hij wees naar zijn muts) - dat ik nog op Postelschen grond sta' - (en hij wees naar zijn voeten).
Nu stonden de grensschouwers paf, want zulk een eed moet men gelooven. De scheper had voor goed uitspraak gedaan!
De Heide van Brabant.
Hoezeer zijn hare wijde ongebrensde vlakten in den loop der tijden gekrompen en ingepaald.
Maar nog altoos ligt ze toch op tal van plaatsen woest en wild als in den oertijd; ruig en bruin, als overspreid met een kleed van kemelshaar. Mysterieus is hare onveranderlijke eeuwige stilte, 't zij ze wasemt in den brandheeten gloed der zomerzon, of als in verschrikking ademloos verstard lijkt onder den geesel van den fellen winter. Ongeschonden en onverminkt, maagdelijk-ongerept, zooals de gaande en komende karavanen der Brabantsche menschengeslachten ze immers de eeuwen door gekend hebben, zoo strekt ze thans nog haar oneindigheid uit onder Gods wolkenhemel.
De heide van Brabant is gebleven, maar de eerbiedwaardige, de patriarchale schaapherders zijn voorgoed verdwenen...
En hiermee is een menschengroep heengegaan, die den geest van het oude, overoude Brabant bewaarde, van het ruige, ouderwetsche, kleurige, Middeleeuwsche, hertogelijke Brabant.
Thans is de scheper, de eenvoudige, rustige schaapherder een object voor folkloristen geworden.
Maar in de gloriedagen was hij een vraagbaak, een dorpsfilosoof, een man, die de geheimen der natuur bespiedde bij de wisseling der seizoenen, die de heelende kracht der kruiden kende; en die een leven leidde, zoo rustig en ongestoord als de oude aartsvaders, die in 't Oosten hun kudden weidden.
Altijd verzonken in den droom hunner eigen gedachten, als ze den langen, langen dag doorbrachten op den eenzame vlakten en bleef in hun hoofden bewaard de herinnering aan 't voorvaderlijk volksgeloof, aan onbegrepen profetieën, aan wonderbare luchtverschijnsels.
Oltmans, heeft in zijn 'Schaapherder' in de figuur van Ralph zulk een type geteekend, zulk een eenzame scheper, die, met den helm geboren, visioenen van gevechten en lugubere voorgezichten zag openbloeien voor zijn staarende oogen. Snieders, de Kempische volksschrijvers, hebben de schaapherders met voorliefde tot de helden hunner novellen gekozen.
Maar de rustige stilte op de Brabantsche heide had vele schepers ook leeren denken en zoeken. Slimheid en list weerspiegelden zich vaak in hun sobere, spaarzame woorden.
Nuchtere humor was velen niet vreemd.
Dit bewijst ons de sage van den scheper van Postel.
Eens, zoo verteld de sage, rees er een twist tusschen de abten van Postel en de heeren van Rethie. Het geschil liep over de juiste grensafbakening van beider gebieden.
Na lang geharrewar besloot men den scheper van Postel te halen. Deze bracht weken lang door in de eenzame Postelsche heide: hij zou zeer zeker de juiste grenzen wel kennen. Rolf de scheper, was een zwijgzame, donkeruitziende man, maar onder zijn borstelige wenkbrauwen flitsten vinnige oogjes. Hij doorzag de situatie, hij kende den gierigen, berekenenden heer van Rethie en den gullen en gemoedelijken, maar argeloozen abt. Rolf zou wel vóórgaan, de grensschouwers moesten maar volgen. De scheper had in zijn schoenen een laag fijn Postelsch zand gelegd en onder zijn willen muts stak hij een schepper, een schepje, zooals in kruidenierswinkels gebruikt wordt.
De scheper ging zwijgend met gemeten schreden, hij zou wijzen alles wat Postelschen grond was... Hij ging, hij ging... Maar daar scheen het den heer van Rethie toe, dat de scheper te lang en te wijd ging, dat kon toch daar geen Postelschen grond zijn, van oude tijden her...
- 'Dat is geen Postelschen grond meer', zeiden de grensschouwers.
- 'Zeker, zeker is 't Postelsche grond' zei Rolf, de zwijgzame scheper. 'Zou ik hem niet kennen?'
- 'Neen, neen, onmogelijk!'
De scheper bleef staan en mat zijn tegenstrevers van 't hoofd tot de voeten. Zijn gezicht stond ernstig, toen hij den eed zwoer.
- 'Gij gelooft me niet? Welnu dan. Ik zweer bij den schepper hierboven - (en hij wees naar zijn muts) - dat ik nog op Postelschen grond sta' - (en hij wees naar zijn voeten).
Nu stonden de grensschouwers paf, want zulk een eed moet men gelooven. De scheper had voor goed uitspraak gedaan!
Beschrijving
Er was een twist tussen de abten van Postel en de heren van Rethie over de grenzen van hun beide gebieden. Ze besloten de scheper van Postel om raad te vragen. Deze bepaalde de grenzen en bevestigde deze met het zweren van een eed.
Bron
Hub. Kunst. Brabantsche sagen: aan de boeren van Brabant, die nog de sagen van hun land bewaren. Turnhout, 1934. p. 68-71
Commentaar
1934
Naam Overig in Tekst
Postel 
Postel 
God
God
Oltmans
Oltmans
Ralph
Ralph
Schaapherder
Schaapherder
Snieder
Snieder
Kempisch
Kempisch
Rethie
Rethie
Rolf
Rolf
Naam Locatie in Tekst
Brabant
Brabant
Kempen
Kempen
Datum Invoer
2013-03-01 14:46:20